De Nederlandse gezondheidszorg wordt geconfronteerd met een aantal knelpunten als gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen. Om de kwaliteit in de toekomst te kunnen blijven waarborgen zal de inrichting van de zorg moeten veranderen.

Knelpunten
Een van de belangrijkste knelpunten in de zorg is de oplopende kosten; als gevolg van demografische ontwikkelingen is de verwachting dat de kosten van de Nederlandse gezondheidszorg zullen stijgen tot 25% van het BNP in 2020. Daarnaast ontstaat een toenemend tekort aan zorgverleners, en zien we een gebrekkige afstemming en overdracht tussen zorgverleners onderling. Dit heeft een aantal gevolgen:

• Zorgactiviteiten worden onvoldoende afgestemd en onnodig vaak dubbel uitgevoerd. Dit is niet alleen klantonvriendelijk maar zorgt ook voor onnodige extra kosten.
• Er worden onnodige fouten gemaakt, waardoor de kosten stijgen en de kwaliteit van de zorg afneemt.
• De logistieke capaciteit en innovatieve alternatieve mogelijkheden worden onvoldoende benut.

De zorg heeft op ICT-gebied nog steeds een achterstand en moderniseert te langzaam in vergelijking met andere sectoren. Dit leidt mede tot onbegrip en ontevredenheid bij de zorgconsument. Deze wordt immers steeds mondiger en stelt steeds meer eisen aan de zorg.

Oorzaken
De oorzaken voor het ontstaan van de knelpunten en de gevoelsmatig trage verandering liggen op maatschappelijk, cultureel en financieel-economisch gebied.
We zien een toenemende individualisering in een consumentenmaatschappij waarin zorg steeds meer wordt beschouwd als grondrecht, een toename van automatisering en informatisering in andere sectoren, kennistoename bij de patiënt en specialisatie en differentiatie van aandachtsgebieden in de zorg.
Daarbij is de zorg van oudsher een traditionele markt; professionals zijn voornamelijk op inhoud van eigen vakgebied gericht en niet zozeer op zakelijkheid, bedrijfsvoering en samenwerking. Vaak is sprake van botsende belangen tussen professional en bestuurder.

Op financieel-economisch gebied constateren we dat het zorgaanbod bepalend is voor de zorgvraag. De prijselasticiteit van de vraag is nihil. Het betalingssysteem is gericht op ziekte, niet op preventie. Er is sprake van collectieve financiering; starre financiële structuren en de huidige wet- en regelgeving remmen innovatie. Door budgettering per instelling ligt de nadruk op secundaire processen.

Wat  moet er gebeuren?
Willen we de huidige ontwikkelingen het hoofd bieden, zal de zorg een antwoord moeten formuleren op verandering van de vraag en verwachtingen vanuit de maatschappij. Dat betekent dat de inrichting van de zorg moet veranderen, de afstemming binnen de zorgsector moet verbeteren en men de huidige financiële constructies ter discussie zal moeten stellen. Bovendien zal aandacht besteed moeten worden aan culturele aspecten.

Hoe gaan we dat doen?
De integratie, afstemming en sturing van zorgprocessen moeten gericht worden op de medische klacht, waarbij de patiënt - en zijn of haar zorgvraag - centraal staat. Met aandacht voor herschikking van taken en zorg vanuit huis (telemedicine, domotica), en door zorgpaden in te richten vanuit primaire zorgprocessen, ondersteund door ICT en protocollen. Netwerksamenwerking, transmurale samenwerking en ketenzorg spelen hierbij een belangrijke rol.
De organisatiestructuur moet veranderen door een stapsgewijze kanteling naar horizontale inrichting van de zorg (ketenzorg), te beginnen met zorgprocessen rondom de belangrijkste chronische ziekten.
Door integratie van meerdere partijen - zowel publieke als private - ontstaat een hybride netwerk. Het is dan niet meer relevant welke organisaties de stappen van het proces invullen. De verschillen tussen cure en care en de verschillende ‘lijnen’ vervallen hiermee. Dit vereist om te beginnen een verandering van het huidige denkpatroon van zorginstellingen, namelijk het (her)ontwerpen van de bedrijfsprocessen, redenerend vanuit het primaire zorgproces.

Onze visie op de zorgwereld fungeert als leidraad bij het adviseren van organisaties in de zorg die strategische keuzes moeten maken. Wij hebben deze visie vertaald in vijf thema's waarvan wij denken dat die leidend zullen zijn om deze visie te realiseren.