Informatierechten van aandeelhouders (IVOR nr. 134) 2024/5.3.3.1.1:5.3.3.1.1 Ad hoc informatierechten

Informatierechten van aandeelhouders (IVOR nr. 134) 2024/5.3.3.1.1

5.3.3.1.1 Ad hoc informatierechten

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

In de rechtspraak zijn met name voorbeelden te vinden van concrete situaties of gebeurtenissen die aanleiding hebben gegeven tot een ad hoc informatierecht. Dit betrof situaties of gebeurtenissen die invloed kunnen hebben op de aard van de vennootschap, de financiële of zeggenschapsrechtelijke belangen van de aandeelhouder en/of zijn positie binnen de vennootschap. Ik geef enkele voorbeelden uit de rechtspraak:

i.

transacties of andere aangelegenheden waarbij sprake is van (de schijn van) tegenstrijdige belangen1 of die (anderszins) bijzondere zorgvuldigheid vergen van de vennootschapsleiding omdat zij (mogelijk) nadelig zijn voor de (minderheids)aandeelhouders2 of de vennootschap;3,4

ii.

(andere) belangrijke transacties of aangelegenheden die een materiële impact (kunnen) hebben op de vennootschap en/of de met haar verbonden onderneming;5

iii.

het niet (meer) voldoen aan bepaalde wettelijke verplichtingen door de vennootschap;6

iv.

een verslechtering in de financiële situatie van de vennootschap;7

v.

de strekking van, en de beweegredenen voor, het gevoerde reserverings- en dividendbeleid alsmede eventuele wijzigingen daarin;8

vi.

informatie over de gronden waarop een aandeelhouder als bad leaver kwalificeerde voor de toepassing van een zogeheten leaver-regeling;9

vii.

informatie over de (financiële) toestand van de vennootschap bij het toetreden van een aandeelhouder;10

viii.

een verschuiving van de zeggenschapsverhouding binnen de vennootschap;11

ix.

informatie die nodig is om externe financiering te kunnen verkrijgen voor de aankoop van aandelen die zijn aangeboden onder een statutaire aanbiedingsregeling;12 en

x.

in bepaalde gevallen,13 informatie die nodig is voor de waardering van aandelen.

Onder (i) t/m (iv) gaat het om situaties waarin de aandeelhouder beschermd dient te worden tegen, of gewaarschuwd voor, omstandigheden die (mogelijk) het belang of de aard van de vennootschap raken. Benadeling van de aandeelhouder ligt dan eveneens op de loer, zij het indirect. De aandeelhouder dient tegen die (potentiële) benadeling te worden beschermd en dient daarom tijdig te worden geïnformeerd.

De situaties genoemd onder (v) en (vi) houden rechtstreeks verband met de economische belangen van de aandeelhouder. De aandeelhouder heeft een rechtstreeks financieel belang bij het gevoerde dividend- en reserveringsbeleid. Om die reden dient dit beleid kenbaar te zijn voor de aandeelhouder en te worden gemotiveerd, waarbij de aandeelhouder op dezelfde wijze op de hoogte wordt gehouden over wijzigingen daarin.14 De aandeelhouder kan zo nodig ingrijpen indien de vennootschapsleiding op onredelijke gronden de aandeelhouders dividend zou onthouden, bijvoorbeeld door alle winst te reserveren zonder dat het vennootschappelijk belang dit vergt. Hetzelfde geldt ook indien de aandeelhouder een aanbiedingsplicht activeert, te meer indien hij zijn aandelen dan tegen een korting moet aanbieden. De aandeelhouder moet in voorkomende gevallen in staat worden gesteld om vast te stellen dat de leaver-regeling op juiste wijze is toegepast.

Onder (vi) t/m (ix) wordt verwezen naar situaties waarin de positie van de aandeelhouder op het spel staat. Hij heeft er belang bij te weten in wat voor vennootschap hij kapitaal zal verschaffen, en wat de gevolgen zouden zijn van zijn toetreden (zie onder (vi)). Indien partijen een bepaalde machtsverhouding binnen de vennootschap hebben beoogd, dan heeft de aandeelhouder ook belang bij instandhouding van die machtsverhouding (zie onder (viii)). Ook heeft de aandeelhouder er belang bij om in staat te worden gesteld in te gaan op een aanbieding van aandelen, te meer indien hij daardoor wordt beschermd tegen verlies van invloed indien zijn medeaandeelhouder op het aanbod in zal gaan (zie onder (ix)).

De laatste categorie, onder (x), strekt op het eerste oog tot bevordering van het vermogensrechtelijke belang van de aandeelhouder door hem in staat te stellen zijn aandelen te waarderen in het kader van een mogelijke vervreemding daarvan. De aangehaalde rechtspraak betreft echter – op een enkele uitzondering na15 – steeds een (consensuele of gedwongen) verkoop aan de overige aandeelhouder(s) met vertegenwoordiging in het bestuur. Toegang tot informatie die nodig is voor de waardering van aandelen waarborgt dan een level playing field tussen koper en verkoper. De aandeelhouder wordt zo beschermd tegen een informatievoorsprong van de koper, al kan die bescherming ook anderszins in het exit-proces worden gewaarborgd, bijvoorbeeld door de betrokkenheid van een onafhankelijke waarderingsexpert die toegang krijgt tot alle benodigde informatie.16 Daarbuiten heeft de aandeelhouder in beginsel geen (voldoende) belang bij toegang tot informatie die nodig is voor de waardering van zijn aandelen, anders dan bijvoorbeeld jaarrekeningen en andere financiële verslaggeving en informatie die mogelijk wordt verstrekt of openbaar wordt gemaakt.17, 18 Daarbij moet worden bedacht dat de waardering van aandelen toegang vergt tot (commercieel) gevoelige informatie.19 Het risico op misbruik ligt dan op de loer,20 en een dergelijk verstrekkend informatierecht dient in het Nederlandse systeem niet te lichtvaardig te worden aangenomen.21

Uit het voorgaande overzicht volgt dat het ad hoc informatierecht buiten vergadering in de rechtspraak steeds dient ter bescherming van de belangen van aandeelhouders.22 De aandeelhouder dient tijdig te worden geïnformeerd (althans, gewaarschuwd) over de betreffende situatie of omstandigheid, zodat hij in staat is zijn positie te bepalen en – zo nodig: in rechte – zijn belangen te beschermen. Hieruit volgt eveneens dat het informatierecht slechts ziet op, en daarmee ook in omvang is beperkt tot, informatie van de vennootschap betreffende de specifieke situatie of gebeurtenis waartegen de aandeelhouder dient te worden beschermd. Slechts in zoverre kan het belang van de aandeelhouder toegang tot informatie rechtvaardigen.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.