4.3.1.0 Introductie

Het Nederlandse, Duitse, Engelse en Franse rechtsstelsel huldigen het beginsel van partijautonomie. Er bestaan verschillen in de uitwerking, maar het principe dat het partijen zijn die bepalen of er wordt geprocedeerd, en zo ja, waarover er wordt geprocedeerd, wordt in alle genoemde stelsels ongeclausuleerd geaccepteerd.1 Tegelijkertijd kan men niet om de gedachte heen dat het minder sterk vasthouden aan het beginsel van partijautonomie in de aanvangsfase van een civiele procedure ertoe kan leiden dat het EU-recht nog beter en/of vaker kan worden geëffectueerd. Immers, het beginsel van partijautonomie leidt er in feite toe dat de rechter afhankelijk is van de eisende partij. Wanneer deze partij, al dan niet bewust, ervoor kiest om geen procedure te entameren of haar vordering zo in te kleden dat toepassing van het EU-recht onmogelijk wordt gemaakt, dient de rechter zich daarbij neer te leggen. Nu is het eerste probleem – geen der partijen brengt het geschil aan – iets dat, in ieder geval vanuit praktisch oogpunt, niet te verhelpen is. Maar wat dient een rechter te doen als een vordering zo onhandig is ingekleed dat hij niet tot toepassing van rechtsgronden van EU-recht over kan gaan? Een uitspraak ultra- of extra petita is niet toegestaan op grond van het Nederlandse, Duitse, Engelse en Franse civiele procesrecht. Kan dit verbod in stand blijven wanneer het wordt getoetst aan het EU-recht? Maakt het voor de beantwoording van die vraag nog uit hoe actief de eisende partij zich heeft opgesteld?