72 Geld alleen maakt niet gelukkig

Opvallend is de eenzijdige focus op financiële prikkels als de centrale motivator van het gedrag van bestuurders. Hierdoor lijken Jensen en Murphy te ontkennen dat er ook belangrijke niet-financiële prikkels gepaard gaan met het besturen van een grote beursgenoteerde onderneming. Dit is geenszins het geval. Zij erkennen wel degelijk dat bepaalde bijkomstigheden zoals macht, prestige, status en publieke bekendheid invloed hebben op de hoogte van de financiële bezoldiging, teneinde hooggekwalificeerde personen als bestuurders aan te trekken. Omdat non-financiële ‘beloningen’ echter niet mee veranderen met de waarde van de onderneming, zijn non-financiële beloningen niet effectiever dan een vast salaris om bestuurders te motiveren te handelen in het belang van de aandeelhouders. Meer nog, aangezien non-financiële voordelen veelal gelieerd zijn aan een positie of rang is het moeilijk om ze van periode tot periode op basis van prestatie te laten variëren terwijl men dezelfde positie binnen de onderneming behoudt.1

Het is zelfs zo dat non-financiële beloningen de bestuurders gewoonlijk motiveren om tot acties over te gaan die de productiviteit niet ten goede komen en aandeelhouders kunnen schaden. Denk bijvoorbeeld aan de neiging van bestuurders om andere ondernemingen over te nemen en de diversiteit van hun ‘koninkrijk’ uit te breiden, ondanks het feit dat overnames vaak leiden tot vermindering van aandeelhouderswaarde.2 Als prominente leden in de samenleving staan bestuurders tevens vaak onder druk om economisch onrendabele fabrieken open te houden om de lieve vrede te bewaren met de vakbonden, terwijl dat het concurrerend vermogen vermindert. Voornoemde redenen zorgen ervoor dat Jensen en Murphy (variabele financiële) bezoldiging en aandelenbezit de meest effectieve instrumenten blijven vinden voor het op één lijn brengen van de belangen van bestuurders en aandeelhouders.3