39 Bonussen bovenop het reguliere vaste salaris

Dat het aantrekken en behouden van bestuurders vermoedelijk een belangrijke drijfveer is geweest voor het introduceren van variabele beloningen blijkt onder meer uit het feit dat het vaste salaris bij ondernemingen die een bonusplan hebben ongeveer gelijk is aan het gebruikelijke vaste salaris bij ondernemingen die geen bonussen uitkeren.1 Ondernemingen kennen derhalve bonussen toe ter aanvulling op het gebruikelijke vaste salaris en niet ter compensatie van een deel van het vaste salaris. Hieruit volgt dat de bonusplannen niet primair worden ingezet om prestaties te verbeteren, aangezien men zou verwachten dat een onderneming in een dergelijk geval de bestuurder zou bezoldigen met een lager vast salaris aangevuld met een variabele beloning. Zodoende zou de bestuurder wiens onderneming slecht presteert gestraft worden met een salaris onder het gemiddelde, terwijl de bestuurder van een onderneming die goed presteert een hoger dan gemiddeld salaris zou ontvangen. Als we kijken naar de praktijk, worden de bonusplannen voornamelijk gebruikt om de bezoldiging van bestuurders te verhogen.2

Een belangrijk element bij het aantrekken en behouden van een bestuurder is de ‘cost control’ functie van variabele beloning. De ondernemingen die variabel belonen maken gebruik van de ruimte die toekomstige winsten hun bieden om een bestuurder een hogere beloning in het vooruitzicht te stellen. Blijft de onderneming op hetzelfde niveau presteren dan is de onderneming slechts het gangbare (basis)salaris kwijt. Maakt de onderneming meer winst dan voorheen, dan is er meer te verdelen. Hierdoor maakt de invoering van variabele beloning het gemakkelijker om bestuurders aan te trekken en te behouden voor een onderneming omdat de (loon)kosten mee kunnen ‘ademen’ met de prestaties van de onderneming.

Naast deze primaire beloningsfunctie – het aantrekken en behouden van bestuurders – is er wel degelijk sprake van een motiverend aspect bij het toekennen van winstdelingen. De bestuurders worden immers gemotiveerd zich het gehele jaar door in te zetten voor het succes van de onderneming. Opgemerkt zij hierbij, dat hun variabele beloning afhangt van het algehele succes van de onderneming, inclusief oorzaken van buitenaf, en niet zozeer van hun persoonlijke prestaties.3