109 Financiële prikkels leiden tot verbeterde prestaties

Aan de pay-for-performancebenadering ligt een ongebreideld vertrouwen in de werking van financiële prikkels ten grondslag. Gebaseerd op de economische wet van het relatieve prijseffect wordt aangenomen dat extrinsieke prikkels de prestatie zullen vergroten door kosten op te leggen aan ‘shirking’ of door de financiële voordelen te doen toenemen naarmate er beter wordt gepresteerd.1 Economen spreken hierdoor van het disciplinerend effect dat financiële beloningen hebben op het handelen van de agent.2

De verwachting dat mensen hun prestaties zullen verbeteren wanneer aan hen een prestatiegerelateerde bonus in het vooruitzicht wordt gesteld, rust op twee impliciete aannames: (i) dat een prestatiegerelateerde beloning de motivatie verhoogt en (ii) dat het verhogen van de motivatie leidt tot verbeterde prestaties.3 Op beide aannames valt het een en ander af te dingen. Buiten de financiële economie bestaat er dan ook een grote reserve tegen de aanname dat financiële prikkels zullen aanzetten tot het verbeteren van de prestaties.