Nemo tenetur in belastingzaken (FM nr. 150) 2017/18.3.1.4.1:18.3.1.4.1 Informatieplicht wijkt voor strafrechtelijk zwijgrecht

Nemo tenetur in belastingzaken (FM nr. 150) 2017/18.3.1.4.1

18.3.1.4.1 Informatieplicht wijkt voor strafrechtelijk zwijgrecht

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Bij samenloop met een wettelijke informatieplicht, vat de strafkamer van de HR het strafrechtelijk zwijgrecht onverkort op als een recht te zwijgen, dat wil zeggen als weigeringsgrond voor medewerking.1 In verhoorsituaties zal een (wettelijke) informatieplicht dus moeten wijken voor het zwijgrecht.2 Instructief is de uitspraak van 26 oktober 1993, nr. 94 871. Daarin bespreekt de strafkamer van de HR de verenigbaarheid van de spreekplicht ex art. 41 Wvw (oud) (thans art. 165 Wvw) met achtereenvolgens art. 6 EVRM, art. 14, lid 3, sub g IVBPR en art. 29 Sv.3 In de uitspraak bakent de strafkamer het werkingsgebied van de beide bepalingen (verder) af door middel van interpretatie. In de gegeven omstandigheden brengt redelijke wetstoepassing mee, dat art. 41 lid 1 Wvw niet geldt. Materieel gezien geeft de strafkamer dus voorrang aan art. 29 Sv.4 Dit oordeel wordt nadien bevestigd in haar uitspraak van 16 september 2008, nr. 00431/07.5

Tot een vergelijkbaar resultaat kwam eerder Hof Arnhem in zijn uitspraak van 3 februari 1987, nr. 1987-02-03/NJ_63150 (a contrario). Daarin verwerpt het Hof het beroep van een gefailleerde (tevens verdachte) op het zwijgrecht ex art. 29 Sv. Voor zover de curator binnen de grenzen van zijn in de wet omschreven taak en bevoegdheden inlichtingen en medewerking verlangt, kan de verdachte zich daar niet aan onttrekken met een beroep op het beginsel van art. 29 Sv, tenzij de vragen van de curator tot doel hebben strafrechtelijk bewijs bijeen te brengen tegen hem. Daarbij wijst het Hof erop dat art. 29 Sv alleen geldt in het kader van een strafrechtelijk verhoor ten overstaan van de (verhorend) rechter of ambtenaar.6

Fiscale spreekplicht ex art. 47, lid 1, onder a AWR

Hoewel de strafkamer van de HR zich bij mijn weten hierover tot op heden niet specifiek heeft uitgelaten, moet reeds op grond van de zojuist genoemde uitspraken worden aangenomen dat het strafrechtelijk zwijgrecht ook geldt voor vragen van fiscaal opsporingsambtenaren omtrent de betrokkenheid bij een strafbaar delict, terwijl het gevraagde (mede) een fiscaal heffingsbelang vertegenwoordigt.7 Dit kan spelen wanneer opsporingsbevoegdheden mede voor fiscale toezichtsdoeleinden worden uitgeoefend (zie § 18.3.1.4.2 hierna).8

Ter vergelijking: het boeterechtelijk zwijgrecht is beperkt tot zuivere boete- of schuldvragen ofwel vragen zonder enig heffingsbelang. Bij dreigende boeteoplegging moeten vragen van fiscaal controleambtenaren met een heffingsbelang volgens de belastingkamer van de HR wel steeds worden beantwoord.9

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.