68 ‘Pay for performance’ als oplossing voor het agency probleem

Eind jaren ’70 en begin jaren ’80 wordt vanuit de (financiële) economie de gedachte ontwikkeld dat de oplossing voor de agency problematiek ligt in het ontwerpen van een bezoldigingsbeleid waardoor bestuurders de prikkels krijgen om voor die handelingen te kiezen die de aandeelhouderswaarde verhogen.1 De bezoldiging dient op een zodanige wijze gestructureerd te worden dat grote beloningen worden uitgekeerd voor superieure prestaties en er zware (financiële) straffen staan op slechte prestaties.

In 1990 komen Jensen en Murphy met een belangwekkend artikel over deze noodzaak van ‘pay for performance’. De samenhang tussen prestatie en beloning is dan nog ver te zoeken.2 Jensen en Murphy roepen op tot een herijking van de wijze waarop bestuurders beloond dienen te worden. Het gaat er in hun visie niet om hoeveel een bestuurder betaald krijgt, maar hoe hij beloond wordt.

Door een bezoldigingsbeleid te ontwerpen dat gekoppeld is aan een prestatiemaatstaf die bijdraagt aan het realiseren van het doel van de aandeelhouders, wordt een bestuurder aangezet tot het ondernemen van activiteiten die de waarde van de onderneming (en daarmee de waarde voor de aandeelhouders) maximaliseert en zodoende het belangenconflict verkleint, aldus de auteurs.4

Omdat het vaste salaris niet mee kan veranderen met de waarde van de onderneming, is de vaste beloning niet effectief om bestuurders te motiveren om te handelen in het belang van de aandeelhouders.5 Vandaar dat Jensen en Murphy variabele beloning het meest effectieve instrument vinden voor het op één lijn brengen van de belangen van bestuurders en aandeelhouders.6