460 De traditionele visie versus de moderne visie

Door de opkomst van een theoretische noodzaak voor prestatiegerelateerde bezoldiging ligt de laatste decennia de nadruk op het ‘motiveren’ van de bestuurder. De aanname is dat een juist ontworpen bezoldiging die een bestuurder beloont voor prestatie, impliceert dat de juiste bestuurder wordt aangetrokken en behouden. Ook de functie van variabele bezoldiging om te komen tot kostenefficiëntie wordt impliciet als aanwezig verondersteld, aangezien er alleen voor prestaties dient te worden beloond. De invulling van het begrip ‘motiveren’ heeft daarbij een transitie ondergaan. In de traditionele visie wordt verondersteld dat een bestuurder gemotiveerd is, waardoor het motiveren van de bestuurder in het bijzonder ziet op het geven van een blijk van waardering bij positieve resultaten in de vorm van een winstdeling. Op grond van de pay-for-performancebenadering wordt de juiste motivatie van de bestuurder als afwezig verondersteld. Het ‘motiveren’ van een bestuurder wordt binnen deze visie dan ook eerder gelijkgesteld aan het controleren en sturen van de bestuurder.

Deze functieverbreding heeft tot gevolg dat op een andere manier naar bezoldiging wordt gekeken. Bezoldiging is niet langer een verzameling van financiële instrumenten maar een ‘instrument of leadership’. De controlerende of sturende functie van bezoldiging zorgt ervoor dat de waardering van de bezoldiging primair afhangt van de prikkel die de bezoldiging vooraf geeft aan de bestuurder. De onrust in de maatschappij ten aanzien van variabele beloningen van bestuurders is veelal te herleiden tot dit verschil in visie op de rechtvaardiging van (variabele) beloningen. De maatschappij hanteert nog de traditionele visie en verwacht dat de bestuurder meedeelt in de risico’s van de overige stakeholders. De bezoldiging van een bestuurder wordt veelal afgezet tegen het (behaalde) succes van de onderneming. Binnen de moderne visie wordt bij de vaststelling – en daardoor ook bij de rechtvaardiging – ervan de bezoldiging juist gewaardeerd op basis van de financiële prikkels die deze aan de bestuurder geeft. Een rechtvaardige variabele beloning is een beloning die de bestuurder prikkelt in de toekomst optimale prestaties te (blijven) leveren. Er bestaan binnen de visie van de pay-for-performancebenadering geen redelijke of onredelijke beloningen, maar slechts efficiënte en inefficiënte. Doordat enerzijds de rechtvaardiging van de bezoldiging afhankelijk is van de prikkel die deze vooraf geeft (incentive), terwijl anderzijds de redelijkheid van de bezoldiging wordt afgezet tegen het behaalde, algehele succes van de onderneming op een lange(re) termijn (reward), wordt in het bezoldigingsdebat langs elkaar heen gesproken.