Kamer voor het Notariaat Arnhem-Leeuwarden, 11-11-2019, nr. C/05/354742 / KL RK 19 - 84

Ingevolge artikel 93 lid 1 van de Wet op het notarisambt (hierna: Wna) zijn notarissen, toegevoegd notarissen en kandidaat-notarissen aan het tuchtrecht onderworpen ter zake van handelen of nalaten in strijd met hetzij enige bij of krachtens deze wet gegeven bepaling, hetzij met de zorg die zij behoren te betrachten ten opzichte van degenen te wier behoeve zij optreden en ter zake van handelen of nalaten dat een behoorlijk notaris, toegevoegd notaris of kandidaat-notaris niet betaamt. De kamer dient derhalve te onderzoeken of de handelwijze van de notaris een verwijtbare gedraging in de zin van dit artikel oplevert.

Deze norm wordt nader ingevuld onder meer door de (vaste rechtspraak over de) artikelen 17, 21 en 43 Wna waarop — kort samengevat — zijn gebaseerd de opdracht van zorgvuldigheid alsmede in voorkomend geval de verplichtingen van onderzoek, opschorting en dienstverlening dan wel -weigering.

In deze zaak zijn bovendien specifiek van belang (de rechtspraak over) de normen van de Wwft, met name de voorschriften van de artikelen 3, 8 en 16 Wwft, die bij indicaties voor verhoogd risico conform de leidraad BFT verplichten tot het doen van verscherpt cliëntenonderzoek en het melden van ongebruikelijke transacties.

Klager heeft bij het onderzoek van de oprichtingsdossiers onder meer geconstateerd dat de notaris:

De notaris heeft de door klager gestelde feiten en omissies, als hierboven onder 4.2.1 opgesomd, niet weersproken. Echter de notaris betwist dat hij geen (verscherpt) cliënten onderzoek zou hebben gedaan en dat de feiten en omstandigheden voor hem destijds reden hadden moeten zijn nader onderzoek te doen dan wel zijn dienstverlening op te schorten of te weigeren.

De notaris stelt zich op het standpunt dat hij destijds geen aanleiding had om te vermoeden dat geen sprake was van op zichzelf staande bedrijfsoprichtingen door EU-burgers woonachtig in Duitsland.

Bovendien werden de oprichters geadviseerd door een bij de notaris wel bekende belastingadviseur, die zelf Wwft plichtig was.

Verder wijst de notaris erop dat de oprichters geïdentificeerd zijn door een Duitse notaris die eveneens gebonden is aan anti-witwasrichtlijnen die vergelijkbaar zijn met de Nederlandse voorschriften.

Ook heeft de notaris met behulp van het Verificatie Identificatie Systeem (VIS) de paspoorten van de oprichters conform de voorschriften dubbel geverifieerd en uittreksels uit de burgerlijke stand met de adressen van de oprichters gearchiveerd. Verder heeft de notaris het Centraal Curatele en Bewindsregister (CCBR) en het Centraal Insolventieregister (CIR) tot tweemaal toe geraadpleegd. Daarnaast heeft de notaris aanvullend internet onderzoek gedaan naar de oprichters.

Anders dan klager stelt de notaris de opgegeven bedrijfslocaties wel degelijk te hebben gecontroleerd.

De notaris stelt dat hem bij zijn werkzaamheden niet is gebleken dat de voorgenomen akten strijd met recht of de openbare orde opleverden dan wel dat sprake was van handelingen met een ongeoorloofd doel. Ook hebben zich volgens de notaris destijds geen feiten of omstandigheden voorgedaan als omschreven in de BFT leidraad.

De kamer is van oordeel dat de notaris de indicaties voor toepasselijkheid van de hierboven beschreven normen in de voorliggende zaken had behoren te onderkennen.

De zaken zijn zodanig kort opeenvolgend (in 2,5 week) aangebracht dat het verband en/of de gelijkenis van de dossiers ook bij normale alertheid had behoren op te vallen. Dit geldt temeer nu de notaris actief werft in de internationale oprichtingspraktijk en daarbij ook met tussenpersonen werkt. De dossiers waar het hier om gaat zijn bovendien telkens door dezelfde tussenpersoon aangebracht en de achternamen van de desbetreffende cliënten kwamen in drie van de vier gevallen overeen. De zaken zijn bovendien gedeeltelijk gezamenlijk betrokken in de correspondentie met deze cliënten.

De notaris had er daarom niet van uit mogen gaan dat er sprake was van op zichzelf staande bedrijfsoprichtingen, maar zelfs al zou dit het geval geweest zijn, dan nog ontslaat dit de notaris niet van zijn eigen verantwoordelijkheid voor wat betreft (verscherpt) cliëntonderzoek.

De omstandigheid dat er mogelijk een Wwft-plichtige in de keten voor de notaris is, ontheft de notaris niet van een zelfstandige onderzoeksplicht. Overigens had de notaris reeds de verplichting tot verscherpt cliëntonderzoek vanwege het feit dat de cliënten niet in persoon bij hem verschenen.

De notaris stelt weliswaar dat hij aan de onderzoeksplicht voldaan heeft, maar daarvan is niet gebleken. De notaris zou meer kritische vragen aan zijn cliënten hebben kunnen en moeten stellen, zowel wat betreft hun identiteit, als wat betreft de doelstelling van de op te richten ondernemingen. De notaris had bovendien zijn bevindingen en afwegingen op dat punt, bijvoorbeeld ook naar aanleiding van collegiaal advies, in het dossier behoren vast te leggen. De notaris heeft dit alles echter nagelaten. Zodoende heeft de notaris zich teveel opgesteld als verlengstuk van cliëntwensen en onvoldoende actief invulling gegeven aan de taak die hij uit hoofde van zijn ambt dient te vervullen en die er in dit soort zaken in bestaat zo nodig ook daadwerkelijk als poortwachter op te treden.

De kamer is daarom van oordeel dat de notaris door de bedoelde dossiers te passeren de reikwijdte van de onder 4.1 beschreven normen heeft miskend en tuchtrechtelijk verwijtbaar heeft gehandeld.

De hierboven bedoelde constateringen moeten aangemerkt worden als tekortkomingen in de verplichtingen die de integriteit van het notariaat moeten waarborgen. Bedoelde tekortkomingen hebben zich bovendien herhaaldelijk en — in de onderzochte periode kennelijk — structureel voorgedaan.

Redenen waarom deze tekortkomingen de notaris niet toegerekend zouden kunnen worden, zijn niet gesteld en niet gebleken. Het feit dat de notaris zijn volledige medewerking heeft verleend aan het onderzoek van klager en een aantal andere dossiers alsnog heeft aangemeld bij het FIU doet aan de toerekenbaarheid en verwijtbaarheid van de tekortkomingen zelf niet af.

Deze omstandigheden weegt de kamer wel mee voor de zwaarte van de op te leggen maatregel. Hetzelfde geldt voor feit dat de notaris de kamer heeft overtuigd dat zijn nalatigheid niet voortkomt uit een fundamenteel onjuiste ambtsopvatting en dat hij inmiddels de bewaking van zijn praktijk op de aan de orde zijnde punten heeft aangescherpt.

De kamer volstaat hier daarom met oplegging van de maatregel van berisping in combinatie met een boete als bedoeld in artikel 103 lid 1 sub c Wna van € 10.000,-

Vanwege de gegrondverklaring wordt, gelet op artikel 103b lid 1 sub b Wna en de tijdelijke richtlijn kostenveroordeling kamers voor het notariaat, de notaris veroordeeld tot betaling van de kosten die in verband met de behandeling van de zaak zijn gemaakt. Deze kosten worden vastgesteld op € 3.500,-. De kamer bepaalt dat deze kosten binnen vier weken na het onherroepelijk worden van deze beslissing moeten worden betaald aan de kamer. De notaris ontvangt hiervoor een nota van het LDCR te Utrecht.