6.3.2.5 Verhouding tot het rechtskarakter

Het blijven vasthouden aan het redelijkheidscriterium doet naar mijn idee recht aan het rechtskarakter van de btw. Toepassing van dit criterium voorkomt immers dat ondernemers tot in den treure kunnen volhouden dat op een later moment heus wel een keer zal worden betaald en de btw zodoende onnodig subsidiërend uitpakt. Daar staat tegenover dat toepassing van het redelijkheidscriterium meebrengt dat ondernemers (achteraf bezien) ten onrechte een correctie hebben doorgevoerd, wanneer na het intreden van de correctie alsnog wordt betaald (en zij zodoende met een btw-last worden geconfronteerd). Dit zou anders zijn wanneer de hierna (paragraaf 6.3.4) te bespreken correctie op de correctie toepassing zou vinden, in welk geval de ‘last’ weer zou worden weggenomen met een hernieuwd recht op aftrek.

Het fatale karakter daarentegen wringt volgens mij als uitgangspunt wél met het rechtskarakter van de btw. Door (vanuit de Belastingdienst bezien) ondernemers enkel met een naheffingsaanslag te kunnen confronteren over de periode waarin de éénjaarstermijn is komen te verstrijken, wordt de neutraliteit van de btw geweld aangedaan. Immers: in dat geval zou de btw voor de niet-betalende ondernemer (te snel) als een subsidie kunnen uitpakken, zodat de Belastingdienst minder int dan de ondernemer daadwerkelijk heeft betaald. Voor een nadere onderbouwing verwijs ik naar mijn gedachten hierover in de spiegelbeeldige situatie (paragraaf 4.3.2.3).

Wat betreft de faillissementsrechtelijke kwalificatie van schulden kan worden volgehouden dat toepassing van art. 29 Wet OB 1968 in de praktijk tot een verhoogde breuk met het rechtskarakter leidt. Dit zou ervoor pleiten om de Belastingdienst een (nog)1 steviger verhaalsrecht toe te kennen door de ‘correctie vooraftrek’ bij wet als boedelschuld aan te merken. Ter toelichting het volgende voorbeeld (ontleend aan voorbeeld 3.9 en wederom uitgaande van een btw-tarief van 20%):

Bovengenoemd voorbeeld illustreert dat art. 29 Wet OB 1968 (vanaf 2017) in de praktijk ertoe leidt dat de Belastingdienst er relatief hard bij in schiet en de btw-druk op goederen en/of diensten niet langer evenredig is aan de prijs van het product. Vanuit het rechtskarakter van de btw bezien, zou het aanmerken van de ‘correctie vooraftrek’ als boedelschuld derhalve niet zo’n gek idee zijn, waarbij moet worden opgemerkt dat ook schuldeisers die ‘vooraan in de rij staan’ in de praktijk niet zelden van een koude kermis thuiskomen. Dit maakt het eerbiedigen van het rechtskarakter eigenlijk illusoir.