De bezoldiging van bestuurders van beursgenoteerde vennootschappen (IVOR nr. 113) 2018/128:128 Aanzetten tot het nemen van risico’s

De bezoldiging van bestuurders van beursgenoteerde vennootschappen (IVOR nr. 113) 2018/128

128 Aanzetten tot het nemen van risico’s

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Sinds de kredietcrisis is nog een laatste nadeel van financiële prikkels op pijnlijke wijze duidelijk geworden. Financiële prikkels kunnen aanzetten tot het nemen van onverantwoorde risico’s. Er zijn verschillende redenen aan te voeren die hiertoe bijdragen. ‘Inattentional blindness’ kan ervoor zorgen dat bepaalde risico’s over het hoofd worden gezien. Daarnaast worden bestuurders geconfronteerd met asymmetrische beloningen; ze ontvangen een variabele beloning voor het behalen van prestatiedoelen in het ene jaar, maar hoeven niet bang te zijn dat ze de bonussen het jaar erop weer moeten inleveren als de onderneming slechter presteert.1 De voordelen van het nemen van (exorbitante) risico’s zijn voor de bestuurder. Indien de risico’s zich vervolgens verwezenlijken komt de rekening bij de onderneming te liggen (of zelfs bij derden, zoals de belastingbetaler). Een beperkte blik op korte termijnresultaten kan er dus voor zorgen dat winsten op de korte termijn gerealiseerd worden terwijl de onderneming op de lange termijn wordt blootgesteld aan allerlei risico’s.

Margaret Heffernan, zelf CEO geweest van vijf ondernemingen, concludeert in haar boek over ‘Willful Blindness’ dat prestatiecontracten die bestuurders toestaan om persoonlijk te profiteren van toegenomen winsten prikkels creëren voor deze bestuurders om de onderneming te overladen met risico’s. Zij wijst op een onderzoek onder 562 risicomanagers die de prestatiebeloningen identificeerden als de belangrijkste oorzaak voor het ontstaan van de bankencrisis.2

Dat variabele beloningen bestuurders aan kunnen zetten tot het nemen van (onverantwoorde) risico’s wordt onder meer verklaard door het feit dat mensen anders aankijken tegen winst dan tegen verlies. De ‘prospect theory’ van Amos Tversky en Daniel Kahneman laat zien dat mensen risicozoekend gedrag gaan vertonen op het moment dat zij geconfronteerd worden met potentiële verliezen.3 Tversky en Kahneman illustreren dit aan de hand van de volgende twee dilemma’s:4

Dilemma 1: Waar kiest u voor?

Kiest u voor het zeker ontvangen van € 900 of kiest u voor een 90% kans op het ontvangen van € 1000?

Dilemma 2: Waar kiest u voor?

Kiest u voor een zeker verlies van € 900 of kiest u voor een 90% kans om € 1000 te verliezen?

De overgrote meerderheid kiest bij dilemma 1 voor het zeker ontvangen van € 900 (risico-avers). Opmerkelijk genoeg wordt bij dilemma 2 gekozen voor de 90% kans op € 1000 verlies (risico-zoekend). Als we geconfronteerd worden met twee negatieve opties dan is de negatieve waarde die wij toekennen aan het zeker verliezen van € 900 groter dan een 90% kans op het verliezen van € 1000.5 Bij een mogelijk verlies zijn wij dus eerder geneigd risico’s te nemen om dit verlies goed te maken, zelfs als we daardoor een reëel risico lopen op een groter verlies.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.