4.2.2 Leidinggeven in het strafrecht

Bepalingen en definities omtrent het feitelijk leidinggeven aan rechtspersonen of andere entiteiten, kunnen ook buiten het civiele aansprakelijkheidsrecht worden gezocht. In het strafrecht heeft men lange tijd geworsteld met het daderschap van rechtspersonen en was van oudsher het uitgangspunt dat strafrechtelijke vervolging jegens de bestuurders werd ingesteld. Enkel het handelen van de natuurlijk persoon kon aanvankelijk onderwerp zijn van de strafvervolging. Inmiddels worden rechtspersonen ook in het strafrecht met natuurlijke personen gelijkgesteld. Artikel 51 Sr bepaalt dat strafbare feiten kunnen worden begaan door natuurlijke personen en rechtspersonen (lid 1).1 Naast de rechtspersoon kunnen nog steeds de leidinggevenden worden vervolgd.2 Ingevolge het tweede lid kan de strafvervolging, indien een strafbaar feit wordt begaan door een rechtspersoon, worden ingesteld en kunnen de in de wet voorziene straffen en maatregelen, indien zij daarvoor in aanmerking komen, worden uitgesproken tegen die rechtspersoon, dan wel tegen hen die tot het feit opdracht hebben gegeven, alsmede tegen hen die feitelijk leiding hebben gegeven aan de verboden gedraging of tegen de rechtspersoon en de opdrachtgever/feitelijk leidinggevende gezamenlijk.3 Naast artikel 51 Sr bepaalt artikel 348a lid 1 Sr dat onder bestuurder van een rechtspersoon voor de toepassing van bepalingen omtrent de ‘benadeling van schuldeisers of rechthebbenden’ mede worden begrepen ‘zij die feitelijk optreden als bestuurder van een rechtspersoon’.4 De bepalingen 342, 343, 344a. 344b, 345 en 347 Sr in deze titel over gevallen van (faillisements)fraude richten zich mede rechtstreeks tot bestuurders (en commissarissen).5