1.1 Inleiding

Onderhandelen gebeurt al sinds mensenheugenis. Of het nu gaat over de tegenwaarde in halen van een tweetal vuurstenen, de prijs van een nieuwe auto, onze arbeidsvoorwaarden of — in de familiaire sfeer — de eerstvolgende vakantiebestemming, bij het onderhandelen is ons streven er doorgaans op gericht om onze eigen behoeften zo goed mogelijk te bevredigen en onze uitgangspunten gerealiseerd te krijgen. Dit impliceert allereerst dat wij zullen proberen om zoveel mogelijk vrijheid voor onszelf te creëren om zoveel en zolang mogelijk alternatieven die onze behoeften even zozeer of beter zouden kunnen bevredigen, tegen elkaar af te kunnen wegen. Op zichzelf is daar helemaal niets mis mee; het is een van de uitvloeisels van het beginsel van de contractsvrijheid dat ons Nederlandse recht beheerst. Zoals nagenoeg elk recht, kent echter ook het recht om eenmaal begonnen onderhandelingen te beëindigen, om vervolgens bijv. met een ander in zee te gaan, zijn beperkingen. Namelijk, daar waar de belangen van de onderhandelingspartner op enig moment zwaarder gaan wegen en rechtens bescherming behoeven. Of, anders gezegd: wie over de totstandkoming van een overeenkomst onderhandelt, mag, net zo min als in de contractuele fase, de belangen van zijn wederpartij uit het oog verliezen en zal zijn handelwijze mede door die belangen moeten laten leiden. Onder omstandigheden kan dit conflicteren met het hiervoor genoemde rechtsbeginsel van de contractsvrijheid in die zin dat dit beginsel dient te wijken voor het gerechtvaardigd belang van de onderhandelingspartner dat getracht wordt om de onderhandelingen tot een goed einde te brengen, resulterend in een verbod om de onderhandelingen af te breken of in schadevergoeding.