8.2 Verklaringen voor overeenkomsten in opvattingen

In voorgaande paragraaf zijn enkele factoren besproken die verschillen tussen de onderzochte groepen kunnen verklaren. Deze kunnen bijdragen aan de verklaring van de in eerdere hoofdstukken beschreven verschillen in opvatting over het strafrecht onder politiemensen, officieren van justitie en rechters (vervat in vier ‘typen’ in het vorige hoofdstuk). Ook moet worden verklaard waardoor (soms opmerkelijke) overeenkomsten naar voren komen in hun opvattingen. Leden van de rechterlijke macht denken niet allemaal hetzelfde over het strafrecht en daaraan onderliggende spanningen. Onder hen komen alle vier in hoofdstuk 7 beschreven typen voor. De vraag die dan opkomt is welke overeenkomstige factoren hier achter zitten. Hoe kan bijvoorbeeld worden verklaard dat in alle drie onderzochte groepen ‘hulpverleners’ en ‘crimefighters’ te vinden zijn?

Een aantal mechanismen lijkt eraan ten grondslag te liggen dat bepaalde opvattingen onder zowel politiemensen, officieren als rechters voorkomen. Ten eerste blijken persoonlijke ervaringen een belangrijke rol te spelen bij het ontwikkelen van de hier onderzochte opvattingen (8.2.1). Daarnaast zijn er factoren die in het algemeen op alle drie onderzochte instituties van invloed zijn. Een gemeenschappelijk element is ‘betrokkenheid’, in elk van de drie onderzochte groepen speelt dit een rol. Niet alleen politiemensen voelen zich betrokken wanneer zij ‘straatkennis’ verzamelen en op basis daarvan hun opvattingen vormen over strafrecht. Ook in het werk van officieren van justitie en rechters kan betrokkenheid een rol krijgen (8.2.2). Tot slot zijn er politieke en maatschappelijke factoren die eveneens in alle drie onderzochte groepen van invloed lijken te zijn, hierop wordt nader ingegaan in 8.3.3.