98 De principaal-agenttheorie en haar mensbeeld

Met deze woorden stelde Barney Frank de noodzaak van de hoge bonussen ter discussie in zijn toespraak tijdens het jaarlijkse diner van het financiële dagblad American Banker.2 Weinigen van de aanwezige bestuurders zal zich kunnen verenigen met de gedachte dat zij omgekocht moeten worden om hun bestuurstaak goed uit te voeren. Toch steunt de noodzaak om op de moderne manier te bezoldigen op de idee dat bestuurders, indien zij niet door hun bezoldiging gemotiveerd worden, hun bestuurstaak niet naar behoren zullen vervullen. De noodzaak voor het belonen voor prestatie is dus gebaseerd op een wantrouwen jegens bestuurders. Dit wantrouwen rust niet op empirische bevindingen over het handelen van bestuurders binnen ondernemingen, maar vloeit simpelweg voort uit het mensbeeld dat ten grondslag ligt aan de principaal-agenttheorie.

De principaal-agenttheorie heeft de afgelopen decennia het theoretisch landschap dat de corporate governance vraagstukken herbergt, gedomineerd. De principaal-agenttheorie en de daarin vervatte aannames zijn echter niet vrij van kritiek. Deze kritiek strekt zich tevens uit tot de oplossingen voor het principaal-agentprobleem, zoals de pay-for-performancebenadering.3 Eén van de belangrijkste kritiekpunten op de principaal-agenttheorie ziet op het mensbeeld dat aan de basis ligt van deze theorie. Een (marginale) toetsing van dat mensbeeld doet het fundament, waarop de noodzaak voor de moderne beloningsvisie rust, ernstig wankelen.