162 Overige perverse effecten van benchmarken

Een derde punt van kritiek dat minder vaak wordt gehoord, heeft betrekking op enkele andere perverse effecten van benchmarken. Uit het onderzoek van DiPrete, Eirich en Pittinsky blijkt dat, door het mechanisme van het referentiegroepsproces, excessieve bezoldiging van slechts een relatief klein deel van bestuurders al een significant effect kan hebben op de bezoldigingsniveaus van de overige bestuurders in dezelfde referentiegroep.1 Als immers een paar bestuurders ‘te veel’ betaald krijgen, dan verspreiden deze te hoge betalingen zich door middel van het referentiegroepsproces onder de andere bestuurders. Het te veel betalen van bestuurders in een onderneming heeft door het referentiegroepsproces dus effect op alle ondernemingen die als referenten met elkaar verbonden zijn.

Deze perverse effecten spelen niet alleen in het geval dat een bestuurder ten onrechte excessief beloond wordt, maar tevens indien een bestuurder op basis van uitzonderlijke prestaties een extra hoge bezoldiging ontvangt. Niet van belang is immers waarom bestuurders van vergelijkbare ondernemingen een bepaald bezoldigingsniveau krijgen, maar slechts hoeveel zij krijgen. In het positieve geval dat een uitzonderlijk presterende bestuurder vanwege zijn prestaties een extra hoge bezoldiging krijgt, profiteren ook de middelmatig presterende bestuurders van zijn verdienste, enkel omdat zij als referenten in dezelfde referentiegroep vallen. Een individuele bestuurder kan een fenomenale prestatie leveren en dienovereenkomstig beloond worden. Er is echter geen reden te bedenken waarom die individuele bijdrage aan die specifieke onderneming relevant zou zijn voor de individuele acties van iemand anders bij een andere onderneming.2