4.2.8 Douanerecht

De accijnzen worden bij invoer geheven volgens de douanewetgeving. Het begrip douanewetgeving is zeer ruim en omvat in de eerste plaats het Europese douanerecht, het in de lidstaten van de EG geldende douanerecht, dat uniform en vastgelegd in EGverordeningen die rechtstreekse werking hebben voor de lidstaten, belastingadministraties en alle belanghebbende burgers. Het rechtskarakter van het douanerecht is economisch en politiek, het reguleren van goederenstromen, en bijkomstig fiscaal, het heffen van belasting.

De communautaire douanewetgeving is in het hele douanegebied van de Gemeenschap op eenvormige wijze van toepassing en neergelegd in het CDW, de basisverordening, en de Uitvoeringsverordening bij het CDW (UCDW). De communautaire douanewetgeving is in Nederland aangevuld met de Douanewet (DW), het Douanebesluit (DB) en de Douaneregeling (DR). Het begrip douanewetgeving is een verzamelnaam voor alle Europese en nationale regelgeving op douanegebied.1 Het douanerecht is de totale regelgeving met betrekking tot grensoverschrijdend goederenverkeer. Het heeft een exclusieve Europeesrechtelijke grondslag en geeft regels voor de belastingen, waaronder de accijnzen, die bij invoer van goederen worden geheven en behoort daarmee in zoverre tot het belastingrecht. De gemeenschappelijke douanewetgeving bevat een keur aan specifieke douaneregelingen, in het bijzonder regelingen gericht op belastingvrije opslag en bewerking, alsmede op belastingvrij vervoer en gebruik van binnengebrachte goederen.

Het douanerecht wordt ook voor niet-fiscale doeleinden gebruikt. Het omvat een breed scala van fiscale en niet-fiscale wetgeving, neergelegd in een verzameling nationaal, Europees, internationaal en supranationaal recht. Het fiscale douanerecht is de deelverzameling regelgeving die gericht is op het heffen van belasting bij grensoverschrijdend goederenverkeer. Het niet-fiscale douanerecht is de deelverzameling regelgeving met verstrekkende instrumenten van handelspolitieke, antithuismarktbeschermende en andere aard, zoals het toelaten van beperkte hoeveelheden goederen op de binnenlandse markt (contingentering) en invoerverboden, het controleren van goederen in verband met veterinaire, fytosanitaire, gezondheids- of andere eisen en de drugsbestrijding.2 Bij de belastingheffing aan de grens staat het verkrijgen van inkomsten voor de Gemeenschap niet voorop.3 De Gemeenschap beoogt er in de eerste plaats grensoverschrijdende goederenstromen mee te beïnvloeden. De opbrengst is bijkomstig, zij het wel van groot belang vanwege de financiering van de Gemeenschap. Sedert de krachtens het EG-verdrag in 1957 gevormde douane-unie is de heffing van in- en uitvoerrechten geen nationale aangelegenheid meer. Met de invoering van het CDW, per 1 januari 1994, een verordening, dus in al haar onderdelen verbindend en rechtstreeks toepasselijk4, is het douanerecht ook geen nationale wetgevende aangelegenheid meer.