6.5.1 Kenmerken van accijnzen

‘In tegenstelling tot de omzetbelasting, treffen de accijnzen zowel productieve als consumptieve bestedingen’

Typerend voor accijnzen is, dat zij zonder onderscheid naar herkomst worden geheven van specifieke, concrete heffingsobjecten (goederen en diensten), naar een specifieke grondslag dan wel naar de waarde (accijnzen ad valorem), waarvan de burger zich het verbruik – ondanks de erop drukkende last – niet spoedig ontzegt. Doorgaans brengt hun karakter mee dat op een bepaald product steeds hetzelfde bedrag aan belasting drukt, ongeacht de feitelijke verkoopprijs en ongeacht door of aan wie het product wordt geleverd. De verschuldigde accijns wordt via de prijs afgewenteld op de uiteindelijke verbruiker, opdat die de last draagt. In tegenstelling tot de omzetbelasting, treffen de accijnzen zowel productieve als consumptieve bestedingen. Accijnzen dragen bij aan een rechtvaardige spreiding van de belastingdruk en vormen stabiele belastingbronnen. De heffing ervan verloopt in het algemeen ongemerkt, door gewenning en op vrijwillige basis. De accijns als prijsinstrument ontmoedigt de consumptie van alcoholhoudende dranken en tabakswaren en bevordert spaarzaamheid met betrekking tot schaarse grondstoffen zoals energie en zoet water. Hoe kleiner de prijselasticiteit (prijsgevoeligheid), hoe geschikter een object voor effectieve accijnsheffing.

Door brede grondslagen en dientengevolge brede spreiding van de druk, kan het tarief marginaal stijgen en een hoge meeropbrengst verschaffen.