4.5.9 Energieproducten

Ingevolge de Richtlijn energiebelastingen wordt onder het begrip energieproducten verstaan1:

De GN-codes verwijzen naar de Verordening van de EC van 6 augustus 2001.2 Jaarlijks wordt een besluit genomen tot bijwerking van de GN-codes voor energieproducten en elektriciteit. Het besluit mag niet leiden tot wijzigingen van de minimumtarieven, noch tot toevoeging of verwijdering van energieproducten en elektriciteit.3

Ad 1 en 8. Voor biobrandstoffen acht de gemeenschapswetgever het wenselijk om ter stimulering van het verbruik daarvan communautaire regels op te stellen waarbinnen de lidstaten verlaagde tarieven kunnen toepassen, eveneens om bij te dragen aan een betere werking van de interne markt op dit gebied en om de lidstaten en de marktdeelnemers een voldoende mate van rechtszekerheid te bieden. Dit is gebeurd bij de Richtlijn biobrandstoffen.

Ingevolge de Richtlijn energiebelastingen wordt onder elektriciteit verstaan: elektriciteit van de GN-code 2716.4

De energieproducten waarvoor in de richtlijn geen tarief is vastgesteld en die bestemd zijn voor verbruik, worden aangeboden voor verkoop of worden gebruikt als motor- of verwarmingsbrandstof, worden belast tegen het tarief van de gelijkwaardige motor- of verwarmingsbrandstof, naargelang van het gebruik dat ervan gemaakt wordt.5 Naast deze genoemde belastbare energieproducten wordt tegen het tarief van de gelijkwaardige motorbrandstof belast (1) elk product dat bestemd is voor gebruik, wordt aangeboden voor verkoop of wordt gebruikt als motorbrandstof of als additief of vulstof in motorbrandstoffen; en (2) elke andere koolwaterstof, turf uitgezonderd, die bestemd is voor gebruik, wordt aangeboden voor verkoop of wordt gebruikt als verwarmingsbrandstof.6

Deze gelijkwaardige producten worden fictieve energieproducten genoemd en bevestigen de juridische neutraliteit van de heffing van de EB. Fictieve energieproducten zijn goederen die niet zijn gedefinieerd in de Richtlijn energiebelastingen en waarvoor dientengevolge geen tarief is vastgesteld, maar wel een gelijke bestemming kunnen hebben en kunnen worden verbruikt als substituut voor energieproducten die wel in de Richtlijn energiebelastingen zijn gedefinieerd en waarvoor wél een tarief is vastgesteld.

Indien fictieve energieproducten, ongeacht samenstelling, wat gebruik en bestemming betreft overeenkomen met één van de wél in de richtlijn genoemde energieproducten en bestemd zijn voor verbruik, worden aangeboden voor verkoop of worden verbruikt als verwarmings- of motorbrandstof of als additief of vulstof in motorbrandstoffen, is sprake van belaste energieproducten. Het aldus belasten van fictieve energieproducten als echte energieproducten doet overigens af niets aan de toepassing van de Accijnsrichtlijn of de Structuurrichtlijn alcoholhoudende dranken, wanneer het betreffende goed ethylalcohol is volgens de definitie van die richtlijn.7

De Richtlijn energiebelastingen is niet van toepassing op warmte, brandhout (GN-code 4401), houtskool (GN-code 4402)8, op energieproducten verbruikt voor andere doeleinden dan als motor- of verwarmingsbrandstof9, zoals smeeroliën (GN-code 2710), en niet op duaal gebruik van energieproducten.10 Kennelijk is het de bedoeling van de gemeenschapswetgever geweest om met de heffing van minerale oliën die voor andere doeleinden dan als brandstof worden gebruikt en die tot 1 januari 2004 door middel van een voor alle lidstaten eenduidige, verplichte vrijstelling was geharmoniseerd, een stap terug te zetten op weg naar de voltooiing van de interne markt door die energieproducten vanaf 1 januari 2004 uit te sluiten van de accijnsharmonisatie, waardoor de mogelijkheden tot nationale accijnsheffing zijn toegenomen en de interne neutraliteit van de interne markt navenant afgenomen. De lidstaten kunnen weer zelf beslissen hoe zij omgaan met het verbruik van deze uitgesloten energieproducten. Een nationale accijns van smeeroliën is nu bijvoorbeeld toegestaan11, in tegenstelling tot onder het tot 2004 geldende regime van de Structuurrichtlijn minerale oliën waarbinnen smeermiddelen communautair verplicht waren vrijgesteld, zodat een nationale accijns van smeeroliën op basis van de Braathens-regel ook niet mogelijk was.12

Een energieproduct wordt duaal gebruikt wanneer het zowel als verwarmingsbrandstof als voor andere doeleinden dan als motor- of verwarmingsbrandstof wordt gebruikt. Het gebruik van energieproducten voor chemische reductie of elektrolytische en metallurgische procedés, wordt als duaal gebruik beschouwd.13 Het gebruik van zware stookolie voor bijvoorbeeld de productie van aluminiumoxide valt hieronder.

Kolen en aardgas die worden verbruikt anders dan als brandstof dan wel aardgas dat wordt gebruikt als additief of als vulstof in producten die direct of indirect zijn bestemd voor verbruik, worden aangeboden voor verkoop of worden verbruikt als aardgas zijn niet belast.14 Aardgas voor de verhitting van kooldioxide ten behoeve van de productie van oxo-alcoholen is verbruik van aardgas als brandstof en niet als grondstof.15

Elektriciteitsverbruik ten behoeve van chemische reductie en van elektrolytische en metallurgische procedés valt eveneens buiten het bereik van de richtlijn. Hetzelfde geldt voor elektriciteit die meer dan 50% van de kosten van een product veroorzaakt.

De lidstaten kunnen daarom zelf beslissen hoe zij omgaan met dit verbruik. Onder het begrip productkosten wordt verstaan: de som van de totale aankoop van goederen en diensten, de personeelslasten en de afschrijving van kapitaalgoederen, berekend op basis van het gemiddelde per eenheid. Onder het begrip elektriciteitskosten wordt verstaan: de feitelijke aankoopwaarde van de elektriciteit of de voortbrengingskosten van de elektriciteit, ingeval de elektriciteit in het bedrijf wordt gegenereerd.16

Voorts is de Richtlijn energiebelastingen niet van toepassing op mineralogische procedés.17 Wel staan deze onder toezicht van de fiscale autoriteiten van de lidstaten.18