2.20.1 Bestanddeel van de prijs

‘De accijnzen zijn te beschouwen als bijzondere verbruiksbelastingen welke op gelijke wijze als andere prijsbepalende factoren een kostprijselement vormen van de prijs die de gebruiker voor de accijnsgoederen moet betalen.’1

dr. H.J. Witteveen en dr. F.H.M. Grapperhaus,

Bewindslieden van Financiën, 16 mei 1969

Accijnzen zijn bijzondere verbruiksbelastingen die op gelijke wijze als andere prijsbepalende factoren een element vormen van de kostprijs die de verbruiker voor de accijnsgoederen moet betalen. De accijnzen dragen op politiek-kunstmatige wijze bij aan de totstandkoming van de kostprijs. Naar hun aard maken zij immers deel uit van de prijzen van goederen en diensten.2 Zij zijn bedoeld te worden verdisconteerd in de prijs van het goed of de dienst om langs die weg op de uiteindelijke verbruiker te worden afgewenteld. Dat de belasting verborgen zit in de prijs, werkt bevorderlijk voor de belastingmoraal, aldus minister Vrolik (1858): ‘Men heeft dus èn in Engeland èn in Frankrijk een veel grooter aandeel in de verhouding aan verbruiksbelastingen dan aan directe toegekend, en onlangs nog gaf mij een hooggeplaatst Engelschman zijne verbazing te kennen over den aandrang hier te lande om steeds accijnsen en verbruiksbelastingen af te schaffen en directe belastingen te verhoogen. Hij zeide dat men in zijn land liever belastingen ongemerkt in den prijs der voorwerpen betaalde dan regtstreeksch het geld bij den ontvanger bragt’.3

Accijnsmaatregelen hebben via prijzen van goederen en diensten invloed op de koopkracht.4 Kort gezegd is een accijns ‘een heffing via de prijzen’.5 Deze fiscale last die de koper van het goed of dienst waarop het drukt bereikt in de vorm van een bestanddeel van de prijs, heeft een ander karakter dan het overige gedeelte van de prijs dat uit bedrijfseconomische elementen is opgebouwd.6

De accijnzen vormen in alle opzichten een substantieel bestanddeel van de verkoopprijs van accijnsgoederen.7 Zij zijn vereenzelvigd met de prijs van het belaste voorwerp.8 ‘Zoo ergens, dan verbergt zich hier de belasting geheel in den prijs van het voorwerp’.9 De accijnzen maken uitsluitend deel uit van de prijzen van goederen die zijn bestemd voor binnenlands verbruik.10 Accijnzen hebben het voordeel, dat zij, met de prijzen van goederen en diensten versmolten zijnde, tegelijk met deze worden betaald en dus de degene die de accijns draagt treffen op het ogenblik, dat diegene middelen om te betalen beschikbaar heeft.11

De verscheidenheid aan goederen en diensten binnen een bepaald segment is vaak groot. Dienovereenkomstig zijn er prijsverschillen tussen de verschillende goederen en diensten. Zelfs bestaan voor hetzelfde product prijsverschillen tussen verschillende aanbieders. Wat van verschillen in accijnstarieven met buurlanden uiteindelijk in de eindprijzen is terug te vinden, is van vele factoren, zoals marktomstandigheden en transportkosten, afhankelijk en kan per product, aanbieder of distributieketen verschillen.

Omdat de prijs uit meer elementen bestaat dan alleen de accijns, zal een hogere accijns ten opzichte van een buurland niet altijd in dezelfde mate tot een prijsverschil leiden.