4.2.6 Karakter en reikwijdte uitvoeringsrichtlijnen

Evenals de Accijnsrichtlijn hebben haar zes uitvoeringsrichtlijnen tot doel het bevorderen van de goede werking van de interne markt op het gebied van het vrije verkeer van accijnsgoederen en -diensten en de accijnsheffing.1 De richtlijnen regelen (1) de aanpassing van de accijnstarieven onderling tussen de lidstaten, (2) de werkingssfeer en de berekeningsmethodiek van de verschuldigde accijnzen van de communautaire accijnsgoederen en hebben (3) via harmonisatie van de nationale accijnswetgevingen tot doel de verdere totstandkoming en de goede werking van de interne markt te bevorderen en te waarborgen. Het doel is niet de accijnsheffing tussen accijnsgoederen onderling aan te passen, aldus het HvJ EG in het Socridis-arrest (1999).2 De richtlijnen verplichten de lidstaten enkel de minimumtarieven voor communautaire alcohol-, energie- en tabaksproducten toe te passen.

De Structuurrichtlijn alcoholhoudende dranken heeft betrekking op bier, wijn, andere gegiste dranken dan wijn en bier, tussenproducten en ethylalcohol. De structuurrichtlijn en de bijbehorende tariefrichtlijn verplichten de lidstaten enkel een minimumaccijns toe te passen. De definities van de belaste alcohol en alcoholhoudende dranken zijn gebaseerd op de gecombineerde nomenclatuur die van kracht is op de datum waarop deze richtlijnen zijn vastgesteld.3

Met de Richtlijn energiebelastingen is het scala van in de communautaire accijnsheffing te betrekken energiedragers uitgebreid van minerale oliën naar energieproducten en elektriciteit.4 Van een breuk met het verleden is geen sprake. Op talrijke punten vertoont de tekst van de Richtlijn energiebelastingen gelijkenis met de teksten van de sedert 1 januari 2004 vervallen Structuurrichtlijn minerale oliën en Tariefrichtlijn minerale oliën. De gemeenschapswetgever heeft het ontbreken van communautaire bepalingen om elektriciteit en andere energieproducten dan minerale oliën aan minimumaccijnstarieven te onderwerpen, strijdig geacht voor de goede werking van de interne markt.5 Energieprijzen zijn immers cruciaal voor van het communautaire energie-, vervoers- en milieubeleid6, omdat accijnzen voor een substantieel deel de prijs van energieproducten en elektriciteit bepalen.7

Verschillen tussen de door de lidstaten toegepaste nationale belastingtarieven doen afbreuk aan de goede werking van de interne markt.8 Voor de goede werking van de interne markt en de verwezenlijking van de doelstellingen van het communautaire beleid op het gebied van gezondheid, milieu, energie en vervoer is het nodig dat op communautair niveau minimumtarieven bestaan voor zo veel mogelijk energieproducten, inclusief aardgas, elektriciteit en kolen.9 De Richtlijn energiebelastingen voorziet in een stelsel van gemeenschappelijke minimumtarieven waarmee wordt beoogd bestaande verschillen tussen de nationale belastingtarieven te doen afnemen en de goede werking van de interne markt te bevorderen.10 De Richtlijn energiebelastingen stelt het minimumtarief per energieproduct vast en biedt lidstaten de mogelijkheid voor bepaalde doelen verlaagde tarieven toe te passen.

De Structuurrichtlijn tabaksproducten is een voortzetting van de Eerste richtlijn tabaksproducten (1972)11, van de Tweede richtlijn tabaksproducten (1978)12 en de Structuurrichtlijn tabaksproducten 1992.13 Bij die richtlijnen is de structuur van de accijnsheffing van tabaksproducten al in belangrijke mate geharmoniseerd. De ratio van de Structuurrichtlijn tabaksproducten is om binnen het kader van de accijnsharmonisatie te voorkomen dat de concurrentie tussen de verschillende categorieën tabaksproducten die tot eenzelfde groep behoren, wordt vervalst.14 De Tariefrichtlijn tabaksproducten en de Tariefrichtlijn sigaretten stellen voor elke categorie tabaksproducten een minimumheffingspercentage van de accijns vast. De Raad stelt, op voorstel van de EC, de nodige bepalingen vast, om aan te geven hoe tabaksproducten moeten worden gedefinieerd en in categorieën ingedeeld. De definities van tabaksproducten doen geen afbreuk aan de vaststelling van de systemen noch aan die van de hoogte van belasting die van toepassing zijn op de verschillende in deze artikelen genoemde groepen producten.15 Bij de instelling van de interne markt (1 januari 1993) zijn pruimtabak en snuiftabak niet in de communautaire accijnswetgeving geprolongeerd, is de definitie van sigaretten aangepast, is de mogelijkheid gecreëerd tot het aanbrengen van een onderscheid in rooktabak tussen kerftabak (shagtabak) en andere rooktabak, en zijn de mogelijkheden tot instelling van een minimumaccijnstarief voor rooktabak uitgebreid.

De zes specifieke uitvoeringsrichtlijnen bevatten reeksen algemene verplichte en facultatieve16 vrijstellingen17 en verlaagde tarieven18 alsmede lidstaatspecifieke facultatieve vrijstellingen19 en verlaagde tarieven.20 Naast het feit dat sprake is van harmonisatie met minimumtarieven kunnen ook op grond hiervan forse tariefsverschillen tussen de lidstaten bestaan en voortbestaan.