11.2 Omkijken en vooruit zien

De regeling inzake conservatoir beslag vindt zijn oorsprong in gewoonterecht en is in de loop der tijden geëvolueerd. Gezien het gegeven van een veranderende samenleving, kan het zinvol zijn om terug te kijken naar de oorspronkelijke bedoeling van een regeling en vervolgens te bezien of deze nog voldoet aan de eisen van de huidige (en toekomstige) tijd en deze desgewenst aan te passen. De regeling inzake conservatoir beslag heeft van oudsher de bedoeling gehad om een schuldeiser een positie te verlenen waarmee deze zekerheid verkrijgt tot voldoening van een vordering of levering. Men zou het een ‘boter-bij-de-vis regeling’ kunnen noemen, welke moet bevorderen dat de wederpartij zijn deel van een overeenkomst of verplichting (die veelal bestaat uit betaling) nakomt: een principe van alle tijden derhalve, dat ook heden ten dage onverminderd opgeld doet.

Een regeling met een vanzelfsprekend te onderschrijven doel noopt niet onmiddellijk tot onderzoek naar de werking daarvan. Toch bleek hiervoor aanleiding te bestaan in het geval van het conservatoir beslag. De uitbreidingen van de mogelijkheden om beslag te leggen en de rechtsontwikkeling die de positie van de beslaglegger steeds verder heeft versterkt, waren aanleiding om het systeem als geheel, en de verhouding tussen beslaglegger en beslagene in het bijzonder, te onderzoeken aan de hand van het pijlermodel. De door de wetgever bij het ontstaan van de regeling onderkende noodzaak tot bescherming van de positie van de (beoogd) beslagene is hierbij een factor die doorslaggevende invloed heeft op de evenwichtigheid van het systeem van conservatoir beslag als geheel.