5.11.2 Deponeringsplicht balans en staat van baten en lasten voor stichtingen

De tweede pijler van het wtmo strekt tot het tegengaan van misbruik van financieel-economische aard, zoals witwassen en terrorismefinanciering. In tegenstelling tot de eerste pijler die voor alle maatschappelijke organisaties geldt, is de tweede pijler beperkt tot stichtingen. Dit is omdat volgens de toelichting op het wetsvoorstel de signalen van misbruik in de richting van stichtingen wijzen: stichtingen zonder intern toezicht of extern verantwoordingsmechanisme zijn kwetsbaar voor financieel-economisch misbruik, zoals belastingfraude, terrorismefinanciering of witwaspraktijken.1 Zo kunnen ze worden ingezet voor het versluieren van feitelijke activiteiten, de herkomst en bestemming van vermogen of de identiteit van betrokkenen.2 Vandaar het voorstel in artikel 7 wtmo om via een nieuwe deponeringsplicht voor bepaalde stichtingen in een nieuw artikel 2:299b BW de transparantie te vergroten. Ongeveer 226.000 stichtingen3 die nu niet onder de verplichting vallen om een jaarrekening of daaraan gelijkwaardige financiële verantwoording op te stellen en te publiceren, moeten op grond van dit voorstel jaarlijks een balans en een staat van baten en lasten deponeren bij het Handelsregister. Dit voorstel heeft tot doel het inzicht van de overheid te vergroten in de financiële positie van bepaalde stichtingen en daarmee de kans op misbruik te verkleinen.4

Deze stukken worden niet openbaar toegankelijk. Alleen bepaalde overheidsinstanties met controlerende, toezichthoudende en opsporingstaken hebben toegang tot de gedeponeerde financiële stukken (art. 8 wtmo jo. nieuw artikel 28a Hrw 2007).5 Stichtingen met een anbi-status hebben al de plicht om de balans en de staat van baten en lasten met toelichting op hun website te plaatsen (art. 1a, lid 7, sub h Uitv.reg. AWR 1994).6 Daarbovenop komt nog deze deponeringsplicht.