Einde inhoudsopgave
Intellectuele eigendom in het conflictenrecht (R&P nr. IE1) 2009/2.2.2.b.iii
2.2.2.b.iii Literatuur en rechtspraak
mr. S.J. Schaafsma, datum 25-06-2009
- Datum
25-06-2009
- Auteur
mr. S.J. Schaafsma
- JCDI
JCDI:ADS465265:1
- Vakgebied(en)
Intellectuele-eigendomsrecht / Algemeen
Internationaal privaatrecht / Conflictenrecht
Voetnoten
Voetnoten
Zie noot 18 van de Inleiding.
Bureau de 1'Union, DdA 1895, p. 164-165 (onderstreping toegevoegd); zie ook Bureau de 1'Union, DdA 1899, p. 12. Over de hier gebezigde term 'lex fori', zie noot 13 van dit hoofdstuk 2.
Actes BC 1908, p. 160, en ook p. 162 (Procès-verbaux, toespraak gedelegeerde Osterrieth namens gastland Duitsland); zie ook Actes BC 1908, p. 200 (voorstel Frankrijk).
Cass. crim. 15 juni 1899, JDI 1899, p. 821 (May fils/Landsberg): 'Attendu que si 1 'article 2 de la convention de Berne accorde aux auteurs ressortissants de l'un des pays de l'Union la protection des bis du pays dans lequel la contrefaon a été commise, c'est sous la réserve que la jouissance de ce droit sera subordonnée á l'accomplissement des conditions et des formalités prescrites par la législation du pays d'origine de l'ceuvre prétendue contrefaite' (cursivering toegevoegd). Eveneens zeer duidelijk verwoord door het Tribunal de première instance Nancy 24 juni 1889 (Héritiers Schneider/Berger-Levrault e.a.), te kennen uit JDI 1890, p. 677: 'Attendu qu'aux termes (...) de la convention internationale signée á Berne le 9 septembre 1886 (...) les auteurs allemands ou beurs ayants-cause jouissent en France, pour Ia protection de beurs cruvres, des droits que les lois franaises sur Ia propriété littéraire accordent aux auteurs franais' (cursivering toegevoegd).
RG 24 februari 1899, RGSt 32, p. 41-46 (Litolff/Riessner; `Polyphon'), p. 43 (zie ook DdA 1901, p. 5 e.v. en Rtithlisberger 1906, p. 25); zie ook Klinigliches Landgericht Leipzig 8 oktober 1899, DdA 1899, p. 10 e.v. (Litolff/Riessner; `Polyphon').
Corte di cassazione 14 januari 1900, Monitore dei Tribunali, Vol. 41, 1900, II serie, vol. 3, p. 176-177 (Albrecht & Meister/Gualassini), zie alinea 89 hiervoor. In de Franse vertaling in DdA 1900, p. 121: 'le principe fondamental (...) consiste á étendre aux auteurs d'oeuvres publiées á l'étranger (...) la protection de la loi nationale de chaque pays. (...). Une fois les formalités remplies (...), l'auteur peut exercer le droit lui appartenant, conformément aux principes et aux sanctions que consacre la loi de l'État oix il entend le füre valoir, car c'est dans cette loi seule que le juge puise sa propre jurisdiction et c'est elle seule qu'il est en mesure d'appliquer.' Het formele-territorialiteitsbeginsel komt in deze overweging fraai uit de verf.
HR 13 februari 1936, NJ 1936, 443 m.nt. EMM (Tuschinki/Gema; 'Das Blaue Licht p. 782, r.k.: '(...) dat het systeem der herziene Berner Conventie niet dit is, dat een auteur in het land van oorsprong een auteursrecht verkrijgt, dat ook in de andere Verbondslanden erkenning en bescherming vindt, doch — gelijk onmiskenbaar blijkt uit het eerste en tweede lid van art. 4 zoomede uit de geschiedenis van de totstandkoming van de herziening — die herziene Conventie aan den auteur, onafhankelijk van het al dan niet bestaan van bescherming in het land van oorsprong, in ieder Verbondsland een recht geeft, in omvang en in werking gelijk aan hetwelk de eigen wetgeving van dat Verbondsland bij rechtstreeksche toepasselijkheid van die wetgeving aan de nationalen verleent?' Het oordeel heeft betrekking op de in 1908 herziene conventie (Nederland trad immers pas in 1912 tot de Unie toe), maar dat maakt voor het onderhavige punt geen verschil.
De hier vermelde literatuur betreft de beginperiode van de Berner Conventie. Verdere ontwikkelingen komen ter sprake in hoofdstuk 5.
Allart 1909, p. 61 ('L'art. 2 décide que les ressortissants de l'un des pays de l'Union jouissent dans les autres pays 'des droits que les lois respectives accordent actuellement ou accorderont par la suite aux nationaux'. C'est donc la loi du pays oix l'auteur demande protection qui doit être appliquée.'); zie ook p. 62 en p. 65.
Von Bar 1889, Bd. H, p. 242 en p. 258. Ook ontkracht Von Bar de stelling van d'Orelli dat de conferentie zou hebben gekozen voor verwijzing naar de lex originis (d'Orelli 1887, p. 22-23). Terecht merkt hij op dat Orelli's visie 'mit der gesammten bisherigen Praxis in entschiedenstem Widerspruch steht.' d'Orelli lijkt op zijn — overigens innerlijk tegenstrijdige — betoog impliciet terug te komen in d'Orelli 1889, p. 2. Overigens maakt hij aldaar weer een andere ernstige misser, zie daarover noot 169 van dit hoofdstuk 2.
Bastide 1890, p. 96-103 (p. 98). Zelf had Bastide liever een lex originis-conflictregel in de conventie gezien, zie alinea 162 hiervoor.
Briggs 1906, p. 277.
Clunet 1887, p. 46-49. Clunet was lid en rapporteur van de Commissie die zich boog over het ontwerp-verdrag van 1883 van de 'Association Littéraire Internationale' (Ratisbonne, Lermina & Pouillet 1889, p. 144; zie ook JDI 1883, p. 563).
Copinger/Easton 1915, p. 307.
Darras 1887, p. 380-385, p. 534 en p. 606.
Droz 1884, p. 448-449; Droz 1885 (Deuxième conférence), p. 487-488. Droz was voorzitter van de conferenties in 1884, 1885 en 1886. Eerder was hij voorzitter van de conferentie van de 'Association Littéraire Internationale' in 1883 (Ratisbonne, Lermina & Pouillet 1889, p. 140).
Dunant 1892, p. 216-217.
Lavollée 1887, p. 364. Lavollée was gedelegeerde namens Frankrijk bij de Berner conferenties in 1884 en 1885.
Potu 1914, p. 45.
Pouillet 1894, p. 791 (nr. 859), die over art. 2 opmerkt: 'Le système de la convention est donc l'assimilation absolue de l'étranger aux nationaux (...). C'est, par conséquent, la loi frangaise qui, en France, sera applicable aux ressortisants des autres pays.' Pouillet was lid van de Commissie die zich boog over het ontwerp-verdrag van 1883 van de 'Association Littéraire Internationale' (Ratisbonne, Lermina & Pouillet 1889, p. 143; zie ook JDI 1883, p. 563).
Röthlisberger 1906, p. 22-27, en p. 99. Röthlisberger was secretaris van het Bureau van Berner Unie, en trad op als secretaris van de latere conferenties in Parijs (1896) en Berlijn (1908). Later werd hij Directeur van het Bureau.
Soldan 1887, p. 408; Soldan 1888, p. 16. Soldan was secretaris van de Berner conferenties in 1884, 1885 en 1886.
Vaunois 1910, p. 11.
Venezian 1909, p. 65-66.
Wauwermans 1910, p. 59 e.v.; zie ook Wauwermans 1894, p. 392-393.
Weiss 1912, p. 493-494.
De Beaufort 1909, p. 343 e.v. en p. 348.
Van Praag 1912, p. 21-24 (met name p. 23).
Snijder van Wissenkerke 1913, p. 68.
201. De conflictregel in het Berner beginsel van nationale behandeling is in de jaren na de totstandkoming van de conventie ook keurig onderkend in literatuur en jurisprudentie.
202. Bevestiging door Bureau. Zo omschreef het ingevolge artikel 16 van de conventie opgerichte 'Bureau de l'Union internationale pour la protection des oeuvres littéraires et artistiques' (`Bureau van de Berner Unie')1 het beginsel van nationale behandeling — "le principe fondamental de la convention" — enkele jaren na de inwerkingtreding van de Berner Conventie als volgt:
"Quand rl s'agit d'une ceuvre susceptible d'être protégée dans un pays contractant et jouissant encore de la protection dans la pays d'origine, cette ceuvre est protégée dans cheque pays unioniste absolument comme l'ceuvre d'un auteur national, et la lex fori doit lui être appliquée dans toute son étendue, à moins que la Convention n'impose une disposition codifiée encore plus favorable." 2
203. Kernachtig werd het tijdens de Berlijnse conferentie samengevat: "le système du traitement national, qui impliquait l'application pure et simple de la loi territoriale." 3
204. Bevestiging in rechtspraak. Zo ook de hoogste rechterlijke instanties van verdragsluitende staten, zoals de Franse Cour de cassation4, het Duitse Reichsgericht5, en de Italiaanse Corte di cassazione.6 Later oordeelde ook de Hoge Raad in die zin.7
205. Bevestiging in literatuur. De conflictregel in het Berner beginsel van nationale behandeling werd ook — doorgaans impliciet — onderkend in de literatuur in verschillende landen uit die periode8, zoals door Allart9; Von Bar10; Bastide11; Briggs12; Clunet13; Copinger14; Darras15; Droz16; Dimant17; Lavollée18; Potu19; Pouillet20; Röthlisberger21; Soldan22; Vaunois23 ; Venezian24; Wauwermans25; Weiss .26
Zo ook de Nederlandse auteurs, toen de Berner Conventie enige tijd later in het Nederlandse vizier kwam, bijvoorbeeld De Beaufort27, Van Praag28 en Snijder van Wissenkerke.29