HvJ EU, 15-10-2026, nr. C-402/25

Om te beginnen blijkt ten eerste uit de verwijzingsbeslissing dat de verjaringstermijn die normaal gesproken op een strafbaar feit van toepassing is, naar Bulgaars recht afhangt van de zwaarte van de opgelegde straf en kan worden gestuit of geschorst. De absolute verjaringstermijn voor dit strafbare feit, die niet kan worden gestuit of geschorst, wordt vastgesteld op een termijn die gelijk is aan anderhalf maal de verjaringstermijn die normaal gesproken op dat strafbare feit van toepassing is. Indien vóór het verstrijken van deze absolute verjaringstermijn geen definitieve veroordeling is uitgesproken, moet de strafvervolging van dat strafbare feit worden geacht definitief te zijn verjaard.

In die context vraagt de verwijzende rechter zich af of de Bulgaarse regeling die de absolute verjaringstermijn voor strafbare feiten van btw-fraude en deelneming aan een georganiseerde criminele groep die dergelijke strafbare feiten beoogt te plegen vaststelt op vijftien jaar, verenigbaar is met artikel 325 VWEU en artikel 2, lid 1, van de BFB-overeenkomst.

Ten tweede is de BFB-overeenkomst ratione temporis van toepassing op de aan de strafprocedure ten grondslag liggende feiten, aangezien deze zijn gepleegd in 2011 en 2012. Uit artikel 2 van besluit 2008/40 volgt immers dat die overeenkomst in Bulgarije uiterlijk op 1 januari 2008 in werking is getreden. Verder heeft die overeenkomst pas opgehouden effect te sorteren met ingang van 6 juli 2019, op welke datum deze door de BFB-richtlijn is vervangen, zoals artikel 16 van deze richtlijn bepaalt (zie naar analogie arrest van 16 juli 2026, Lin II, C-280/25, EU:C:2026:586, punten 67 en 68; hierna: ‘arrest Lin II’).

Ten derde blijkt uit de verwijzingsbeslissing dat het totale bedrag van de btw-fraude waarvan de personen in het hoofdgeding worden verdacht op meer dan vier miljoen EUR wordt geraamd. Dergelijke fraude moet bijgevolg worden aangemerkt als ‘ernstig’ in de zin van artikel 325 VWEU en artikel 2, lid 1, van de BFB-overeenkomst (zie in die zin de arresten Lin, punten 22 en 79, en Lin II, punten 73 en 74).

Daarnaast moet worden benadrukt dat artikel 325, lid 1, VWEU niet alleen ziet op handelingen die de financiële belangen van de Unie daadwerkelijk schaden, maar ook op pogingen om dergelijke handelingen te verrichten (zie in die zin arrest van 21 december 2021, Euro Box Promotion e.a., C-357/19, C-379/19, C-547/19, C-811/19 en C-840/19, EU:C:2021:1034, punt 187).

Evenzo volgt uit artikel 1, lid 3, en artikel 2, lid 1, van de BFB-overeenkomst dat een poging om fraude te plegen waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad, met dergelijke fraude in de zin van artikel 2, lid 1, moet worden gelijkgesteld (zie in die zin het arrest Lin II, punt 95).

Overigens heeft het Hof reeds geoordeeld dat de oprichting van een vereniging met het oogmerk om btw-delicten te plegen een geval van fraude vormt waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad (zie in die zin arrest van 8 september 2015, Taricco e.a., C-105/14, EU:C:2015:555, punt 42).

Indien de feiten die aan de in het hoofdgeding aan de orde zijnde personen ten laste worden gelegd komen vast te staan, zou dus zowel het strafbare feit van btw-fraude als dat van deelneming aan een georganiseerde criminele groep die tot doel heeft om deze fraude te plegen, waarvoor die personen voor de verwijzende rechter worden vervolgd, moeten worden beschouwd als ernstige fraude waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad in de zin van artikel 325 VWEU en artikel 2, lid 1, van de BFB-overeenkomst.

Hieruit volgt dat de verwijzende rechter met zijn eerste vraag in wezen wenst te vernemen of artikel 325 VWEU en artikel 2, lid 1, van de BFB-overeenkomst aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een nationale regeling op grond waarvan de strafvervolging van ernstige fraude waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad, noodzakelijkerwijs verjaart wanneer binnen een termijn van vijftien jaar nadat die strafbare feiten zijn gepleegd geen definitieve veroordeling is uitgesproken, ongeacht of er zich enige grond voor stuiting of schorsing van de verjaring heeft voorgedaan dan wel toevallige gebeurtenissen zijn opgetreden, en zonder dat rekening wordt gehouden met de mate van complexiteit van de zaak, voor zover een dergelijke termijn volgens de verwijzende rechter kan leiden tot een systemisch risico dat dergelijke fraude onbestraft blijft.

In de eerste plaats moet worden onderstreept dat artikel 325, lid 1, VWEU de lidstaten verplicht om fraude en alle andere onwettige activiteiten waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad te bestrijden met afschrikkende en doeltreffende maatregelen. De lidstaten beschikken weliswaar over keuzevrijheid ten aanzien van de toepasselijke sancties, die de vorm kunnen aannemen van administratieve sancties, strafrechtelijke sancties of een combinatie van beide, maar krachtens deze bepaling moeten zij erop toezien dat ernstige fraude of andere onwettige activiteiten waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad, strafbaar worden gesteld met doeltreffende en afschrikkende strafrechtelijke sancties (arrest Lin II, punt 109 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Artikel 2, lid 1, van de BFB-overeenkomst verplicht de lidstaten om de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat op gedragingen waarbij fraude wordt gepleegd waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad, doeltreffende, evenredige en afschrikkende strafrechtelijke sancties worden gesteld, die, op zijn minst bij ernstige fraude, ook vrijheidsstraffen omvatten die aanleiding kunnen geven tot uitlevering (zie in die zin het arrest Lin II, punt 71).

In de tweede plaats was de verjaringsregeling voor strafbare feiten waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad, ten tijde van de feiten van het hoofdgeding nog niet door de Uniewetgever geharmoniseerd. Deze harmonisatie heeft pas later gedeeltelijk plaatsgevonden met de vaststelling van de BFB-richtlijn (arrest Lin, punt 81 en aldaar aangehaalde rechtspraak), die niet van toepassing is op het hoofdgeding, zoals uit punt 34 van het onderhavige arrest volgt.

Derhalve waren ten tijde van de feiten van het hoofdgeding de lidstaten bevoegd om regels vast te stellen over de verjaring van de strafrechtelijke aansprakelijkheid voor strafbare feiten waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad. Bij de uitoefening van deze bevoegdheid moeten de lidstaten evenwel de verplichtingen nakomen die voor hen voortvloeien uit het Unierecht en met name uit artikel 325 VWEU en artikel 2, lid 1, van de BFB-overeenkomst (zie in die zin het arrest Lin, punt 82).

In dat verband moeten de lidstaten er met name op toezien dat de verjaringsregels die in het nationale recht zijn vastgesteld het mogelijk maken om gevallen van ernstige fraude waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad, doeltreffend te bestraffen, waarbij het bestaan van een systemisch risico dat dergelijke strafbare feiten strafrechtelijk onbestraft blijven, onverenigbaar is met de vereisten van artikel 325, lid 1, VWEU en artikel 2, lid 1, van de BFB-overeenkomst (zie in die zin de arresten Lin, punt 92, en Lin II, punt 219 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

In de derde en laatste plaats blijkt uit de rechtspraak van het Hof dat een absolute verjaringstermijn als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, bijdraagt tot de versterking van de rechtszekerheid aangezien een dergelijke termijn verhindert dat de verjaring van de vervolging eindeloos kan worden vertraagd door de herhaling van handelingen die deze verjaring stuiten of schorsen (zie in die zin arrest van 27 november 2025, Microregion Porta Bohemica, C-539/24, EU:C:2025:919, punt 20 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Een dergelijke absolute verjaringstermijn moet echter voldoende lang zijn om de bescherming van de financiële belangen van de Unie niet praktisch onmogelijk of uiterst moeilijk te maken (zie naar analogie arresten van 21 januari 2021, Whiteland Import Export, C-308/19, EU:C:2021:47, punten 48 en 49, en 30 januari 2025, Trenitalia, C-510/23, EU:C:2025:41, punt 38). Om te beoordelen of de duur toereikend is, moet rekening worden gehouden met alle elementen van de betrokken verjaringsregeling en met de complexiteit van de procedure die noodzakelijk is om de betrokken inbreuken vast te stellen (zie in die zin arresten van 21 januari 2021, Whiteland Import Export, C-308/19, EU:C:2021:47, punt 50, en 30 januari 2025, Trenitalia, C-510/23, EU:C:2025:41, punt 39).

Zo heeft het Hof reeds geoordeeld dat de lidstaten ervoor moeten zorgen dat een verjaringstermijn wordt ingevoerd die lang genoeg is om strafprocedures tegen daders van ernstige fraude waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad tot een goed einde te brengen, waarbij naar behoren rekening moet worden gehouden met de duur en de complexiteit van die procedures (zie in die zin arrest van 8 september 2015, Taricco e.a., C-105/14, EU:C:2015:555, punten 46 en 47).

Zoals in punt 33 van het onderhavige arrest is benadrukt, verjaren in casu strafbare feiten van btw-fraude en deelneming aan een georganiseerde criminele organisatie als die welke aan de in het hoofdgeding aan de orde zijnde personen ten laste worden gelegd, naar Bulgaars recht noodzakelijkerwijs wanneer binnen een termijn van vijftien jaar nadat zij zijn gepleegd geen definitieve veroordeling is uitgesproken.

In dit verband laat een dergelijke termijn van vijftien jaar, zoals de advocaat-generaal in punt 44 van zijn conclusie heeft uiteengezet, de Bulgaarse strafrechtelijke autoriteiten in beginsel een redelijke tijdspanne om de strafprocedures tegen de plegers van dergelijke fraude af te ronden en vóór het verstrijken van de op hen toepasselijke verjaringstermijn een definitieve uitspraak te verkrijgen over die fraudegevallen, ook wanneer die uitspraak er eerst kan komen nadat de zaak door drie rechterlijke instanties is behandeld.

Verder heeft de verwijzende rechter het Hof niet voldoende gegevens verstrekt om te kunnen vaststellen dat het in Bulgarije in de praktijk systemisch buitengewoon moeilijk is om voor strafbare feiten van ernstige fraude waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad een definitieve uitspraak te verkrijgen binnen een termijn van vijftien jaar nadat zij zijn gepleegd. Er moet in dat verband met name op worden gewezen dat wijzigingen in de samenstelling van rechtsprekende formaties in opzichzelfstaande zaken niet volstaan om aan te tonen dat er een systemisch risico op straffeloosheid van die strafbare feiten bestaat.

Uit een en ander volgt dat op de eerste vraag moet worden geantwoord dat artikel 325 VWEU en artikel 2, lid 1, van de BFB-overeenkomst aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich niet verzetten tegen een nationale regeling op grond waarvan de strafvervolging van ernstige fraude waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad, noodzakelijkerwijs verjaart wanneer binnen een termijn van vijftien jaar nadat die strafbare feiten zijn gepleegd geen definitieve veroordeling is uitgesproken, ongeacht of er zich enige grond voor stuiting of schorsing van de verjaring heeft voorgedaan dan wel toevallige gebeurtenissen zijn opgetreden, voor zover een dergelijke termijn in de betrokken lidstaat niet leidt tot een systemisch risico dat dergelijke fraude onbestraft blijft.

Met zijn tweede vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 3, lid 1, onder b), van kaderbesluit 2008/841 aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een nationale regeling op grond waarvan het strafbare feit waarbij een overeenkomst wordt gesloten met het oog op het plegen van een strafbaar feit, als bedoeld in artikel 2, onder b), van dit kaderbesluit, wordt bestraft met een vrijheidsstraf waarvan de maximumduur langer is dan die van de vrijheidsstraf die geldt voor het strafbare feit waarop de overeenkomst betrekking heeft en meer dan vijf jaar bedraagt.

Zoals blijkt uit de overwegingen 1 en 3 van kaderbesluit 2008/841, berust dit kaderbesluit op een gezamenlijke aanpak van grensoverschrijdende problemen zoals georganiseerde criminaliteit en moet het ten eerste de strafbare feiten bestrijken die gewoonlijk door een criminele organisatie worden gepleegd en ten tweede ten aanzien van natuurlijke en rechtspersonen die dergelijke strafbare feiten hebben gepleegd of er verantwoordelijk voor zijn, voorzien in straffen die in overeenstemming zijn met de ernst van die feiten (zie in die zin arrest van 11 juli 2024, Volieva, C-265/23, EU:C:2024:602, punt 38).

In casu blijkt uit de verwijzingsbeslissing dat de in het hoofdgeding aan de orde zijnde personen op grond van artikel 321 van het wetboek van strafrecht onder meer worden vervolgd wegens het leiden van of deelnemen aan een georganiseerde criminele groep in de zin van artikel 93, punt 20, van dat wetboek, die tot doel had om btw-fraude te plegen.

Volgens de verwijzende rechter vallen het leiderschap van een dergelijke georganiseerde criminele groep en de deelneming aan die groep binnen de werkingssfeer van het in artikel 2, onder b), van kaderbesluit 2008/841 bedoelde strafbare feit, te weten gedragingen die verband houden met een criminele organisatie en erin bestaan dat een persoon met een of meer anderen een overeenkomst sluit om een activiteit uit te oefenen die, indien zij wordt uitgevoerd, zou neerkomen op het plegen van een van de strafbare feiten in de zin van artikel 1 van dat kaderbesluit, ook wanneer eerstgenoemde persoon niet bij de eigenlijke uitvoering van die activiteit betrokken is.

Volgens de Commissie vallen de in punt 55 van het onderhavige arrest genoemde strafbare feiten echter eerder binnen de werkingssfeer van artikel 2, onder a), van dat kaderbesluit, te weten gedragingen die verband houden met een criminele organisatie en erin bestaan dat een persoon opzettelijk en met kennis van het oogmerk en van de algemene activiteit van de criminele organisatie dan wel van het voornemen van de organisatie om de strafbare feiten in kwestie te plegen, actief deelneemt aan de criminele activiteiten van de organisatie, onder meer door informatie of middelen te verstrekken, nieuwe leden te werven of de activiteiten van de organisatie in enigerlei vorm te financieren, in de wetenschap dat deze deelneming bijdraagt tot de criminele activiteiten van de organisatie.

In dit verband blijkt ten eerste uit artikel 2 van kaderbesluit 2008/841 dat de lidstaten ofwel beide in die bepaling genoemde gedragingen, ofwel slechts één daarvan strafbaar kunnen stellen. Uit het verzoek om een prejudiciële beslissing kan echter niet worden opgemaakt welke keuze de Bulgaarse wetgever in dit opzicht heeft gemaakt. Ten tweede moet in herinnering worden geroepen dat de vragen inzake de uitlegging van het Unierecht door de nationale rechter worden gesteld binnen het feitelijke en juridische kader dat hij onder zijn eigen verantwoordelijkheid schetst en waarvan de juistheid niet ter beoordeling van het Hof staat [arrest van 22 november 2022, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Verwijdering — Medicinale cannabis), C-69/21, EU:C:2022:913, punt 44].

Uit die rechtspraak volgt dat het Hof de beoordeling van de verwijzende rechter dat de strafbare feiten van leiderschap van een georganiseerde criminele groep en deelneming daaraan, die aan de in het hoofdgeding aan de orde zijnde personen ten laste worden gelegd, binnen de werkingssfeer van artikel 2, onder b), van dat kaderbesluit vallen, niet ter discussie kan stellen. Het is wel zo dat de tweede prejudiciële vraag niet-ontvankelijk zou moeten worden verklaard wanneer duidelijk zou blijken dat de gevraagde uitlegging van die bepaling geen verband houdt met een reëel geschil of met het voorwerp van het hoofdgeding (zie in die zin arrest van 18 juni 2026, NTH Haustechnik, C-484/24, EU:C:2026:496, punt 44 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Dat is in casu echter niet het geval.

Hoewel de sanctieregeling van artikel 3, lid 1, onder b), van kaderbesluit 2008/841 voor het in artikel 2, onder b), ervan bedoelde strafbare feit verschilt van de regeling die bij artikel 3, lid 1, onder a), van dat besluit is ingevoerd voor het in artikel 2, onder a), ervan bedoelde strafbare feit, blijft het antwoord op de tweede vraag van de verwijzende rechter om de hieronder uiteengezette redenen hetzelfde indien hij uiteindelijk van oordeel zou zijn dat de in punt 55 van het onderhavige arrest genoemde strafbare feiten onder artikel 2, onder a), van dat kaderbesluit en niet onder artikel 2, onder b), ervan vallen.

In het licht van deze verduidelijking moet worden opgemerkt dat overeenkomstig artikel 3, lid 1, onder b), van kaderbesluit 2008/841 de in artikel 2, onder b), ervan bedoelde overeenkomst moet worden bestraft met hetzij een vrijheidsstraf waarvan de maximumduur gelijk is aan die welke is vastgesteld voor het strafbare feit waarvoor de overeenkomst is gesloten, hetzij een maximale vrijheidsstraf van ten minste tussen de twee en de vijf jaar.

Volgens vaste rechtspraak volgt zowel uit het vereiste van eenvormige toepassing van het Unierecht als uit het gelijkheidsbeginsel dat aan een Unierechtelijke bepaling die voor de vaststelling van haar betekenis en draagwijdte niet uitdrukkelijk naar het recht van de lidstaten verwijst, in de regel in de gehele Unie een autonome en uniforme uitlegging moet worden gegeven waarbij niet alleen rekening wordt gehouden met de bewoordingen van die bepaling, maar ook met haar context en met de doelstelling van de regeling in kwestie (zie in die zin arresten van 18 januari 1984, Ekro, 327/82, EU:C:1984:11, punt 11, en 18 december 2025, Slagelse Almennyttige Boligselskab, Afdeling Schackenborgvænge, C-417/23, EU:C:2025:1017, punt 76).

Wat in de eerste plaats de bewoordingen van artikel 3, lid 1, onder b), van kaderbesluit 2008/841 betreft, moet worden opgemerkt dat de verschillende taalversies van die bepaling onderling uiteenlopen. Zo staat in de Italiaanse versie ervan (‘o compresa tra due e cinque anni’) dat het in artikel 2, onder b), van het kaderbesluit bedoelde strafbare feit wordt bestraft met een vrijheidsstraf waarvan de maximumduur gelijk is aan die welke is vastgesteld voor het strafbare feit waarvoor de overeenkomst is gesloten of met een vrijheidsstraf tussen twee en vijf jaar. In andere taalversies daarentegen, zoals de Spaanse (‘con una pena máxima de reclusión de al menos entre dos y cinco años’), de Deense (‘med en maksimumsfrihedsstraf på mindst mellem to og fem år’), de Duitse (‘mit einer Freiheitsstrafe im Höchstmaß von mindestens zwei bis fünf Jahren’), de Griekse (‘με ποινἡ στερητικἡ της ελευθερἱας το μέγιστο ὑψος της οποἱας εἱναι τουλάχιστο μεταξὑ δὑο και πέντε ετών’), de Engelse (‘by a maximum term of imprisonment of at least between two and five years’), de Nederlandse (‘met een maximale vrijheidsstraf van ten minste tussen de twee en de vijf jaar’), de Portugese (‘com uma pena de prisão com a duração máxima de, pelo menos, dois a cinco anos’) en de Roemeense (‘de o pedeapsă maximă privativă de libertate de cel puțin doi până la cinci ani’), verlangt die bepaling dat dit strafbare feit wordt bestraft met een vrijheidsstraf waarvan de maximumduur gelijk is aan die voor het strafbare feit waarvoor die overeenkomst is gesloten of met een maximale vrijheidsstraf van ten minste twee tot vijf jaar.

Hetzelfde geldt voor de formulering van artikel 3, lid 1, onder a), van kaderbesluit 2008/841. Zo voorziet deze bepaling in de Italiaanse versie (‘di durata massima compresa tra due e cinque anni’) in een vrijheidsstraf van maximaal twee tot vijf jaar, terwijl onder meer in de Spaanse (‘una pena máxima de reclusión de al menos entre dos y cinco años’), de Deense (‘med en maksimumsfrihedsstraf på mindst mellem to og fem år’), de Duitse (‘mit einer Freiheitsstrafe im Höchstmaß von mindestens zwei bis fünf Jahren’), de Griekse (‘η αξιόποινη πράξη την οποἱα αναφέρει το στοιχεἱο α) του άρθρου 2 να τιμωρεἱται με μέγιστη ποινἡ στερητικἡ της ελευθερἱας τουλάχιστον μεταξὑ δὑο και πέντε ετών’), de Engelse (‘a maximum term of imprisonment of at least between two and five years’), de Franse (‘une peine d'emprisonnement maximale comprise entre deux ans et cinq ans au moins’), de Nederlandse (‘een maximale vrijheidsstraf die ten minste tussen de twee en de vijf jaar bedraagt’), de Portugese (‘uma pena de prisão com a duração máxima de, pelo menos, dois a cinco anos’) en de Roemeense versie (‘de o pedeapsă maximă privativă de libertate de cel puțin doi până la cinci ani’) een maximale vrijheidsstraf van ten minste twee tot vijf jaar wordt voorgeschreven.

De bewoordingen die in een van de taalversies van een Unierechtelijke bepaling worden gebruikt, kunnen evenwel niet als enige basis dienen voor de uitlegging van deze bepaling of voorrang krijgen boven de andere taalversies. De bepalingen van het Unierecht moeten immers op uniforme wijze worden uitgelegd en toegepast in het licht van de tekst in alle talen van de Unie. Wanneer er verschillen bestaan tussen de taalversies van een Unierechtelijke bepaling moet bij de uitlegging van de betrokken bepaling worden gelet op de algemene opzet en het doel van de regeling waarvan deze een onderdeel vormt (zie in die zin arresten van 27 oktober 1977, Bouchereau, 30/77, EU:C:1977:172, punt 14, en 21 mei 2026, Höldermann, C-447/24, EU:C:2026:417, punt 71).

In de tweede plaats moet erop worden gewezen dat kaderbesluit 2008/841 is vastgesteld op de grondslag van met name artikel 31, lid 1, VEU, waarvan de bepalingen zijn opgenomen in het huidige artikel 83, lid 1, eerste alinea, VWEU. Artikel 31, lid 1, VEU verleende de Uniewetgever een bevoegdheid tot minimale harmonisatie van strafrechtelijke sancties. Bijgevolg kan artikel 3 van dat kaderbesluit slechts minimumvoorschriften bevatten voor de sancties die staan op strafbare feiten op het gebied van de georganiseerde criminaliteit [zie in die zin arrest van 28 november 2024, PT (Schikking tussen de openbaar aanklager en de dader van een strafbaar feit), C-432/22, EU:C:2024:987, punt 38].

Zoals de advocaat-generaal in de punten 61 tot en met 64 van zijn conclusie heeft uiteengezet, wordt een dergelijke uitlegging bevestigd in de conclusies van de bijeenkomst van de Raad van 24 en 25 april 2002 over de te volgen methode voor de harmonisatie van straffen. Daaruit blijkt immers dat de verwijzing door de Uniewetgever naar ‘maximale vrijheidsstraffen van ten minste twee tot vijf jaar’ de lidstaten niet belet om in hun nationale wetgeving hogere maximumstraffen vast te stellen.

Derhalve volgt uit de rechtsgrondslag, de algemene opzet en de doelstelling van kaderbesluit 2008/841 dat artikel 3, lid 1, onder b), ervan een lidstaat niet belet om het in artikel 2, onder b), bedoelde strafbare feit te bestraffen met een vrijheidsstraf met een maximale duur van meer dan vijf jaar. Dezelfde uitlegging geldt voor artikel 3, lid 1, onder a), ervan met betrekking tot de sanctie die van toepassing is op het in artikel 2, onder a), bedoelde strafbare feit.

In de derde plaats verzet artikel 3, lid 1, onder b), van kaderbesluit 2008/841 zich er evenmin tegen dat een lidstaat het in artikel 2, onder b), ervan bedoelde feit strafbaar stelt met een vrijheidsstraf waarvan de maximumduur langer is dan die waarin is voorzien voor het strafbare feit waarvoor de overeenkomst is gesloten.

Om te beginnen blijkt uit artikel 2, onder b), immers dat die overeenkomst betrekking moet hebben op het plegen van strafbare feiten als bedoeld in artikel 1, punt 1, van het kaderbesluit, te weten strafbare feiten waarop een vrijheidsstraf staat met een maximumduur van ten minste vier jaar of een zwaardere straf. Hieruit volgt dat de Uniewetgever zelf rekening heeft gehouden met het geval dat een lidstaat het strafbare feit waarvoor een dergelijke overeenkomst is gesloten, bestraft met een vrijheidsstraf van maximaal vier jaar, en die lidstaat op grond van artikel 3, lid 1, onder b), toestaat om de deelneming aan die overeenkomst te bestraffen met een maximale vrijheidsstraf van meer dan vier jaar.

Verder vormt een dergelijke overeenkomst een gedraging die verband houdt met een criminele organisatie in de zin van artikel 1, punt 1, van dat kaderbesluit, te weten een gestructureerde vereniging die gedurende een bepaalde periode bestaat en samengesteld is uit meer dan twee personen die in onderling overleg handelen om strafbare feiten van een zekere ernst te plegen, teneinde er direct of indirect financieel of ander vermogensvoordeel uit te behalen.

Zoals in de overwegingen 1 en 2 van kaderbesluit 2008/841 is aangegeven, is dit kaderbesluit vastgesteld om het instrumentarium voor de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit binnen de Unie te versterken en het hoofd te bieden aan het bijzondere gevaar dat criminele organisaties vormen en aan hun proliferatie.

Gelet op het belang dat de Uniewetgever hecht aan de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit, de moeilijkheid om dergelijke criminele organisaties op te sporen en de ernst van de gevolgen van hun activiteiten, kan derhalve niet worden geoordeeld dat artikel 3, lid 1, van kaderbesluit 2008/841 zich verzet tegen een nationale regeling die voor de in artikel 2 van dit kaderbesluit bedoelde gedragingen een vrijheidsstraf vaststelt waarvan de maximumduur langer is dan die voor de strafbare feiten die met deze gedragingen worden beoogd.

In de vierde en laatste plaats zij eraan herinnerd dat het in artikel 49, lid 3, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie neergelegde beginsel van evenredigheid van straffen niet alleen geldt voor de vaststelling van de bestanddelen van een strafbaar feit, maar ook voor de vaststelling van de regels inzake de zwaarte van de straffen en de beoordeling van de elementen die bij de vaststelling ervan in aanmerking kunnen worden genomen (zie in die zin arrest van 22 januari 2026, AK Dlhopolec e.a., C-590/24, EU:C:2026:41, punt 106 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Dat beginsel vereist onder meer dat de zwaarte van een sanctie in overeenstemming is met de ernst van de betrokken inbreuk, en met name een reële afschrikkende werking teweegbrengt zonder evenwel verder te gaan dan noodzakelijk is voor de verwezenlijking van de legitieme doelstellingen die met deze strafbaarstelling worden nagestreefd (zie in die zin arrest van 22 januari 2026, AK Dlhopolec e.a., C-590/24, EU:C:2026:41, punten 105 en 107 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

In casu blijkt uit de verwijzingsbeslissing dat de in het hoofdgeding aan de orde zijnde personen die worden vervolgd voor het leiden van een georganiseerde criminele groep die tot doel heeft om btw-fraude te plegen, worden bestraft met een vrijheidsstraf van vijf tot vijftien jaar en dat degenen die worden vervolgd voor het deelnemen aan die groep, worden bestraft met een vrijheidsstraf van drie tot tien jaar.

Een dergelijke strafmaat lijkt als zodanig niet verder te gaan dan passend en noodzakelijk is om de doelstelling van bestrijding van de georganiseerde criminaliteit te verwezenlijken, die door de in het hoofdgeding aan de orde zijnde Bulgaarse wettelijke regeling rechtmatig wordt nagestreefd.

Uit en ander volgt dat op de tweede vraag moet worden geantwoord dat artikel 3, lid 1, onder b), van kaderbesluit 2008/841 aldus moet worden uitgelegd dat het zich niet verzet tegen een nationale regeling op grond waarvan het strafbare feit waarbij een overeenkomst wordt gesloten met het oog op het plegen van een strafbaar feit, als bedoeld in artikel 2, onder b), van dit kaderbesluit, wordt bestraft met een vrijheidsstraf waarvan de maximumduur langer is dan die van de vrijheidsstraf die geldt voor het strafbare feit waarop de overeenkomst betrekking heeft en meer dan vijf jaar bedraagt.