2.5.1 Artikel 3:305a BW

De collectieve vordering is geregeld in artikel 3:305a BW. Op grond van deze bepaling kan een stichting of vereniging met volledige rechtsbevoegdheid een rechtsvordering instellen die strekt tot bescherming van gelijksoortige belangen van andere personen, mits zij in haar statuten heeft neergelegd dat zij deze belangen behartigt.1 Op basis van de huidige regeling kunnen belangenorganisaties geen schadevergoeding in geld vorderen (artikel 3:305a lid 3 BW, laatste volzin). Belangenorganisaties kunnen wel een schadevergoeding in natura vorderen of om een verklaring voor recht vragen inhoudende dat onrechtmatig is gehandeld. Met de verklaring voor recht in de hand kunnen individuele schuldeisers vervolgens in een individuele procedure schadevergoeding vorderen.

De reden voor het verbod op het vorderen van schadevergoeding in geld had te maken met de angst voor potentieel misbruik van het mechanisme2 en voor het ontstaan van lange, ingewikkelde procedures.3 Een collectieve schadevergoedingsactie zou volgens de wetgever ‘geen recht aan de belangen van de betrokken personen’ doen.4 Het zou slechts tot een veelheid van juridisch-technische complicaties leiden, zoals problemen bij de schadebegroting en de verdeling van het schadebedrag.5 De schadeomvang verschilt immers doorgaans per benadeelde. Daarnaast kan het leerstuk van eigen schuld de schadevergoedingsverplichting per benadeelde beïnvloeden. Volgens de wetgever verzetten individuele omstandigheden zich veelal tegen de bundeling van schadevergoedingsaanspraken. Deze omstandigheden zouden dan vervolgens in een individuele procedure aan bod moeten komen.6 Hierdoor zouden de voordelen van een collectieve actie echter teniet worden gedaan. Ondanks zijn eerdere bezwaren is de wetgever inmiddels wel overtuigd om een collectieve schadevergoedingsactie mogelijk te maken (zie paragraaf 7).