Rb. Utrecht, 28-09-2011, nr. 294774 / HA ZA 10-2189

De jaarrekeningen over 2008 en 2009 zijn nog niet vastgesteld. Conadvoc BV c.s. heeft hiervan door een accountant concepten laten vervaardigen. [gedaagde sub 4] betoogt dat Conadvoc BV c.s. de onderliggende stukken aan [eiseres] en hemzelf dient te verstrekken voordat deze jaarrekeningen kunnen worden vastgesteld. Voorts betwisten [eiseres] en [gedaagde sub 4] de juistheid van de jaarrekening over 2009, voor zover daaraan ten grondslag is gelegd dat [eiseres], [A], [gedaagde sub 2] en [gedaagde sub 3] met [gedaagde sub 4] zijn overeengekomen dat Benvalor I en [gedaagde sub 4] met terugwerkende kracht per 1 januari 2009 een kostenmaatschap zijn aangegaan. Deze stelling kan niet los worden gezien van de reconventionele vordering van Conadvoc BV c.s. op [eiseres], inhoudende dat voor recht wordt verklaard dat [eiseres] gehouden is aan Conadvoc BV c.s. de schade te vergoeden als gevolg van haar weigering om de met [gedaagde sub 4] bereikte materiële overeenstemming over de gevolgen van zijn uitstoting na te komen, op te maken bij staat. Daarom zal de rechtbank nu eerst ingaan op de kwestie van de kostenmaatschap.

Conadvoc BV c.s. betoogt dat [gedaagde sub 2] mede namens [eiseres], [A] en [gedaagde sub 3] op 31 december 2009 materiële overeenstemming met [gedaagde sub 4] heeft bereikt over een regeling waarbij [gedaagde sub 4] geacht wordt met de overige vennoten in het jaar 2009 een kostenmaatschap te hebben gevormd. Volgens Conadvoc BV c.s. heeft [eiseres] de uitvoering van deze regeling gefrustreerd door haar medewerking aan afronding van de regeling te onthouden, waarop [gedaagde sub 4] vervolgens heeft meegedeeld zich niet langer daaraan gebonden te achten. Conadvoc BV c.s. stelt hierdoor schade te hebben geleden, in ieder geval bestaande uit de vertragingsschade bij de voldoening van het aan de voortzettende vennoten toekomende saldo. Tevens voert Conadvoc BV c.s. aan dat [eiseres] ook overigens de gang van zaken in de maatschap frustreert door medewerking te weigeren aan de vaststelling van de jaarrekeningen van de maatschap over 2008 en 2009, die zijn opgemaakt met inachtneming van de regeling met [gedaagde sub 4].

Volgens [eiseres] en [gedaagde sub 4] is er geen sprake van overeenstemming tussen de maatschap en [gedaagde sub 4] over een regeling waarin de maatschap en [gedaagde sub 4] met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2009 een kostenmaatschap zijn aangegaan. In verband hiermee voeren beiden aan dat [A] eind december 2009 een voorbehoud heeft gemaakt, verwijzend naar zijn e-mail van 29 december 2009 (zie 2.30). [eiseres] voert tevens aan dat zij aanvankelijk geen hindernis heeft opgeworpen aan het bereiken van een perfecte regeling op basis van de bespreking tussen [gedaagde sub 2] en [gedaagde sub 4] op 31 december 2009, maar dat zij geen ruimte meer zag voor een afzonderlijke regeling met [gedaagde sub 4] nadat Conadvoc BV c.s. tegenover haar het standpunt had ingenomen dat zij tekort was geschoten in de nakoming van de op grond van de overeenkomst van 20 augustus 2009 op haar rustende verbintenis tot voortzetting van de maatschap en [eiseres] in verband daarmee een aanzienlijke schadevergoeding dient te betalen.

De rechtbank overweegt hierover dat onvoldoende is gesteld om de slotsom te rechtvaardigen dat de gestelde afspraak met [gedaagde sub 4] door de maten gezamenlijk is gemaakt. Conadvoc BV c.s. heeft niet (voldoende) gesteld dat [gedaagde sub 2] op 31 december 2009 met vertegenwoordigingsbevoegdheid van alle anderen afspraken met [gedaagde sub 4] heeft gemaakt. Dat is ook niet aannemelijk omdat de afspraken in de visie van [A] werden gemaakt onder het uitgangspunt dat de maatschap overigens zou worden voortgezet (en slechts [gedaagde sub 4] eruit ging) en dat wilde [eiseres] juist niet. Na medio 2009 was het conflict immers maatschapsbreed en resulteerde het op die voet in de opzegging door onder meer [eiseres]. Dat zij aan die algehele opzegging vasthield was bovendien eind december 2009 voor iedereen duidelijk. Ook is niet gesteld of gebleken dat alle maten zich na het bereiken van de gestelde afspraken daaraan hebben gebonden.

Het voorgaande brengt mee dat niet van [eiseres] en [gedaagde sub 4] gevergd kan worden dat zij meewerken aan de vaststelling van de jaarrekening over 2009 op basis van het in opdracht van Conadvoc BV c.s. opgestelde concept, nu dit concept ten onrechte uitgaat uit van een kostenmaatschap in het jaar 2009. Ook ten aanzien van de jaarrekening over 2008 is het gerechtvaardigd dat [eiseres] en [gedaagde sub 4] vooralsnog niet hebben meegewerkt aan de vaststelling daarvan, nu Conadvoc BV c.s. niet betwist dat zij de aan het concept van de jaarrekening ten grondslag liggende stukken nog niet aan [eiseres] en [gedaagde sub 4] heeft verstrekt. De reconventionele vordering van Conadvoc BV c.s. op [eiseres], inhoudende dat voor recht wordt verklaard dat [eiseres] gehouden is aan Conadvoc BV c.s. de schade te vergoeden als gevolg van haar weigering om de met [gedaagde sub 4] bereikte materiële overeenstemming over de gevolgen van zijn uitstoting na te komen, op te maken bij staat, zal dan ook worden afgewezen.

Voordat de gemeenschap kan worden verdeeld is het echter noodzakelijk dat de jaarrekeningen over 2008 en 2009 worden vastgesteld. De rechtbank zal dan ook de vordering van [gedaagde sub 4], tot benoeming van een deskundige die een boedelbeschrijving dient op te stellen, toewijzen. De deskundige zal in het kader van de boedelbeschrijving de jaarrekeningen moeten opstellen dan wel laten opstellen door een door de deskundige aan te wijzen derde.

Uitgangspunt in de vereffening en verdeling is dat van alle zaken en goederen eerst de waarde wordt vastgesteld en dat vervolgens de verdeling plaatsvindt, met compensatie van de overige deelgenoten in het geval van overbedeling van een van de deelgenoten, tenzij partijen daarover iets anders zijn overeengekomen. Feitelijk zijn de in 2.33 tot en met 2.35 vermelde zaken en goederen al verdeeld. Deze feitelijke verdeling kan wat alle partijen betreft in stand blijven. [eiseres] en Conadvoc BV c.s. nemen het standpunt in dat aan deze zaken en goederen geen waarde hoeft te worden toegekend terwijl volgens [gedaagde sub 4] wel een waardering moet plaatsvinden welke in de verdeling moet worden meegenomen. Gelet op het zojuist weergegeven uitgangspunt bij vereffening en verdeling en het standpunt van [gedaagde sub 4] ten aanzien van de in 2.33 tot en met 2.35 vermelde zaken en goederen zal de rechtbank de deskundige gelasten om in het kader van de boedelbeschrijving die zaken en goederen te waarderen per 1 januari 2010. Alle partijen zullen hieraan hun medewerking moeten verlenen.

Ten aanzien van de goodwill die samenhangt met de door [eiseres] respectievelijk Conadvoc BV c.s. respectievelijk [gedaagde sub 4] ‘meegenomen’ cliënten betoogt Conadvoc BV c.s., anders dan [eiseres] en [gedaagde sub 4], dat deze moet worden gewaardeerd en in de verdeling moet worden betrokken, indien wordt geoordeeld dat de maatschapsovereenkomst van VMW niet op Benvalor I van toepassing is. [gedaagde sub 4] voert aan dat hij niet inziet waarom bij ontbinding van de maatschap de goodwill verrekend zou moeten worden. Volgens [eiseres] hebben de vennoten van Benvalor I stilzwijgend aangenomen dat zonder goodwillafrekening uiteen wordt gegaan.

De rechtbank overweegt hierover als volgt. Voor de beantwoording van de vraag wat partijen in april/mei 2008, toen de maatschapsovereenkomst van Benvalor I mondeling werd gesloten, met betrekking tot goodwill zijn overeengekomen komt het aan op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer aan deze maatschapsovereenkomst mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. In verband daarmee kan worden geconstateerd dat het standpunt van [eiseres] (geen goodwillafrekening) steun vindt in de omstandigheid dat Conadvoc BV c.s. er zelf steeds vanuit is gegaan dat de bepalingen uit de maatschapsovereenkomst van VMW op Benvalor I van toepassing zijn geweest, terwijl uit haar in de eerste zin van de vorige alinea weergegeven stelling kan worden afgeleid dat op grond van de maatschapsovereenkomst van VMW geen goodwill zou worden verrekend bij ontbinding van die maatschap. Voorts is niet gesteld of gebleken dat partijen bij de oprichting van Benvalor I hebben gesproken over de inbreng van ieders klantenbestand en daarmee samenhangende activering van goodwill op de maatschapsbalans. Evenmin is gesteld of gebleken dat partijen hebben gesproken over goodwill en de verrekening daarvan na het feitelijk uiteenvallen van Benvalor I. Op grond van deze omstandigheden concludeert de rechtbank dat partijen bij de start van de maatschap zijn overeengekomen dat bij ontbinding daarvan geen goodwill voor meegenomen cliënten dient te worden verrekend en dat zij daarover later ook geen (andere) afspraak hebben gemaakt. Op grond hiervan zal in het kader van de vereffening en verdeling van het maatschapsvermogen geen waardering/verrekening van de goodwill plaatsvinden.

De afsplitsing van [eiseres], [A], [gedaagde sub 2] en [gedaagde sub 4] van VMW is financieel nog niet afgewikkeld en het is nog niet duidelijk of VMW een vordering op dan wel schuld aan [eiseres], [A], [gedaagde sub 2] en [gedaagde sub 4] heeft. Ter zitting hebben [eiseres] en Conadvoc BV c.s. meegedeeld dat wat hen betreft die vordering/schuld wordt beschouwd als een onverdeeldheid die buiten het te verdelen maatschapsvermogen valt, omdat [gedaagde sub 3] geen vennoot van VMW is geweest. [gedaagde sub 4] neemt echter het standpunt in dat ook deze vordering/schuld deel uitmaakt van het maatschapsvermogen van Benvalor I en dat de omstandigheid dat [gedaagde sub 3] pas op 1 mei 2008 tot Benvalor I is toegetreden daaraan niets afdoet.

In april 2008 hebben [eiseres], [A], [gedaagde sub 2] en [gedaagde sub 4] zich met terugwerkende kracht per 1 januari 2008 van VMW afgesplitst en hebben zij, eveneens met terugwerkende kracht, de maatschap Benvalor I gevormd. [eiseres], [A], [gedaagde sub 2] en [gedaagde sub 4] zijn toen — onder meer — met VMW overeengekomen dat zij aan VMW een vergoeding zouden betalen voor het gebruik van faciliteiten van VMW in de periode vanaf 1 januari 2008. Deze gang van zaken brengt mee dat een nog vast te stellen vordering op dan wel schuld aan VMW tot het maatschapsvermogen van Benvalor I behoort. Nu [gedaagde sub 4] niet bereid is om deze post te beschouwen als een onverdeeldheid die buiten het maatschapsvermogen valt dient deze in de vereffening en verdeling te worden betrokken. De deskundige zal de hoogte van deze vordering/schuld in de boedelbeschrijving dienen op te nemen. In verband daarmee zal Conadvoc BV c.s., namens wie [gedaagde sub 3] overleg voert met VMW, de deskundige zo spoedig mogelijk op de hoogte moeten stellen zodra deze vordering/schuld is vastgesteld en de daarop betrekking hebbende correspondentie met VMW aan de deskundige moeten verstrekken.

Alle partijen zijn het erover eens dat [gedaagde sub 4] inzicht dient te geven in de hoogte van de door haar in 2009 gedeclareerde en op eigen bankrekening geïncasseerde bedragen. De rechtbank zal de deskundige gelasten om de hoogte hiervan vast te stellen. [gedaagde sub 4] zal hieraan haar medewerking moeten verlenen, waaronder in ieder geval moet worden verstaan dat zij de deskundige inzage verstrekt in alle relevante documenten en gegevensdragers en zonodig op adequate wijze uitleg geeft.

Op 1 november 2009 is [gedaagde sub 2] voor de duur van twee jaar deken geworden van de Orde van Advocaten te Utrecht. Conadvoc BV c.s. voert in haar conclusie van antwoord in conventie aan dat partijen bij de start van Benvalor I hebben uitgesproken dat zij de aanvaarding van het dekenaat door [gedaagde sub 2] ondersteunden en dat hiermee de aanzienlijke last die de vervulling van het dekenaat in 2010 en 2011 voor het resultaat van de maatschap zou vormen uitdrukkelijk door hen is aanvaard en daarmee een last van de maatschap is geworden. In het kader van de reconventionele vordering op [eiseres], welke zoals hierboven uiteen is gezet zal worden afgewezen, betoogt Conadvoc BV c.s. dat de omzetderving van Benvalor II als gevolg van het dekenaat jaarlijks ongeveer EUR 250.000,-- bedraagt en de winstderving, na aftrek van de vergoeding van EUR 50.000,-- die [gedaagde sub 2] voor zijn werkzaamheden als deken ontvangt, ongeveer EUR 200.000,- per jaar.

Bij conclusie van antwoord in reconventie betoogt [eiseres] dat partijen al voor de bijeenkomst in Huize Molenaar (20 augustus 2009) zijn overeengekomen dat substantiële niet declarabele nevenactiviteiten van vennoten die mede ten goede komen aan het kantoor, als hoofdregel voor de helft door het kantoor en voor de helft door de betreffende vennoot worden gedragen. Voorts stelt zij dat [gedaagde sub 2] in lijn daarmee ermee heeft ingestemd dat hij, bij een verwacht tijdsbeslag van 50% voor het dekenaat en rekening houdend met de vergoeding van de Orde van Advocaten van EUR 50.000,--, 20 winstpunten zou inleveren en dus van 100 naar 80 winstpunten zou gaan. [eiseres] raamt de winstderving van Benvalor II op EUR 40.000,-- per jaar, als volgt berekend:

Ter onderbouwing van de hogere omzet van medewerkers voert [eiseres] aan dat aangenomen moet worden dat medewerkers van [gedaagde sub 2] of andere kantoorgenoten een hogere omzet hebben doordat zij het werk doen dat [gedaagde sub 2] anders had gedaan.

In het kader van de reconventionele vordering van Conadvoc BV c.s. betoogt [eiseres] dat, ingeval zou worden geconcludeerd dat zij tekort is geschoten in de nakoming van haar verplichting om de maatschap voort te zetten, het voor haar rekening komende aandeel in de winstderving EUR 12.800,-- zou bedragen in 2010 en EUR 9.950,-- in 2011. [eiseres] stelt voorts dat [gedaagde sub 2] bij wijze van schadebeperking zijn dekenaat had moeten beperken tot 1 jaar, zodat voor een vergoeding over 2 jaar geen rechtvaardiging bestaat.

[gedaagde sub 4] is (in zijn conclusie van antwoord in conventie) niet ingegaan op deze kwestie, naar de rechtbank aanneemt omdat hij buiten de reconventionele vordering van Conadvoc BV c.s. op [eiseres] staat. Ook ter zitting is dit onderwerp niet aan de orde geweest. Pas in de brief van [A] van 10 juni 2011 aan de rechtbank voert Conadvoc BV c.s. aan dat indien ervan moet worden uitgegaan dat de maatschap in liquidatie is getreden en het maatschapsvermogen moet worden vereffend, voorzieningen moeten worden getroffen voor alle in de maatschap aangegane verplichtingen, waaronder de vervulling van het dekenaat door [gedaagde sub 2]. De rechtbank neemt aan dat hiermee wordt bedoeld een voorziening op de slotbalans van de maatschap per 31 december 2009. Uit het hiervoor weergegeven betoog van [eiseres] leidt de rechtbank af dat zij geen inhoudelijk bezwaar heeft tegen een dergelijke voorziening in verband met het dekenaat van [gedaagde sub 2], voor zover die voorziening het dekenaat betreft in de periode van 1 januari 2010 tot en met 31 oktober 2010 en uitgaande van de door haar genoemde cijfers. Voorts gaat de rechtbank er vanuit dat wat [eiseres] betreft het winstaandeel van [gedaagde sub 2] over de maanden november en december 2009 ook met 20 punten moet worden verminderd tot 80. Nu de stellingen van [eiseres] in dit verband duidelijk zijn, is er geen aanleiding om van [eiseres] een (nadere) reactie op de brief van Conadvoc BV c.s. van 10 juni 2011 te vragen.

Het beginsel van hoor en wederhoor brengt mee dat [gedaagde sub 4] wel in de gelegenheid moet worden gesteld om bij akte te reageren op de stellingen van Conadvoc BV c.s. met betrekking tot het opnemen van een voorziening voor het dekenaat van [gedaagde sub 2] in de balans per 31 december 2009 en de daarmee verband houdende standpunten die Conadvoc BV c.s. en [eiseres] in hun conclusie van eis in reconventie respectievelijk van antwoord in reconventie hebben ingenomen. In verband hiermee zal de rechtbank de zaak naar de rol verwijzen.

Conadvoc BV c.s. zal in de gelegenheid worden gesteld om bij akte te reageren op de stellingen van [eiseres] dat [gedaagde sub 2] in het kader van zijn dekenaat heeft ingestemd met een winstaandeel van 80 in plaats van 100, dat een hogere omzet van de medewerkers van EUR 40.000,-- aannemelijk is en dat [gedaagde sub 2] de duur van zijn dekenaat tot 1 jaar had moeten beperken. De rolverwijzing vindt dus ook voor dit doel plaats.