12.2.2 De transparantieverplichting, het -beginsel en de -vereisten

In dit hoofdstuk wordt onderscheid gemaakt tussen de transparantieverplichting, het -beginsel en de -vereisten. De transparantieverplichting is de hoofdterm die wordt gebruikt voor de, hierna nog uitgebreider omschreven, Unierechtelijke verplichting om elk risico van favoritisme en willekeur uit te bannen door, onder meer, een passende mate van openbaarheid in acht te nemen. De eerste reden hiervoor is dat hiermee aangesloten wordt bij de terminologie van het Hof van Justitie.1 De tweede reden is dat als een van de deelvragen is óf sprake is van een beginsel, het niet zuiver lijkt om het ’transparantiebeginsel’ als hoofdterm te nemen, omdat dit de suggestie wekt dat aan het begin van het onderzoek al de conclusie vast zou staan dat sprake is van een beginsel, hetgeen niet het geval is. De term transparantiebeginsel wordt dus in deze slotbeschouwing uitsluitend gebruikt als ook daadwerkelijk gedoeld wordt op het transparantiebeginsel als zelfstandig algemeen beginsel van behoorlijk bestuur. Ten slotte kan de transparantieverplichting (alsmede het transparantiebeginsel) worden geconcretiseerd. Uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie kan een aantal concrete vereisten worden afgeleid. Deze vereisten worden in dit boek aangeduid als transparantievereisten en vormen dus onderdeel van de transparantieverplichting.

De transparantieverplichting die in dit onderzoek centraal staat, is de Unierechtelijke, aanbestedingsrechtelijke transparantieverplichting. Volgens vaste jurisprudentie van de Hoge Raad2 en het Hof van Justitie3 strekt de transparantieverplichting in essentie ertoe te waarborgen dat elk risico van favoritisme en willekeur door de aanbestedende dienst wordt uitgebannen. Dit betekent in het bijzonder dat aanbestedende diensten bij het begin van een aanbestedingsprocedure een ’passende mate van openbaarheid’ moeten betrachten. De transparantieverplichting is door de Hoge Raad op 9 mei 2014 als volgt omschreven:

Uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie kunnen een drietal doelstellingen en negen verplichtingen die voortvloeien uit de transparantieverplichting worden afgeleid. Deze zullen hierna bij de beantwoording van de eerste deelvraag (paragraaf 12.3) worden beschreven.