7.5 NHS Redress Act

In juli 2000 publiceerde de regering ‘The NHS Plan, A plan for investment, a plan for reform’ waarin een 10 jaar durende hervorming van de NHS werd voorgenomen. Met dit plan committeerde het ministerie van volksgezondheid zich tot het onderzoeken van mogelijke verbeteringen in de omgang met medische aansprakelijkheidsclaims. De reden hiervoor was onder meer dat het huidige systeem te onbetrouwbaar, langzaam en bureaucratisch werd bevonden en onder andere een negatief effect zou hebben op het publiek vertrouwen en de werkmoraal van het personeel van de NHS.1 Een jaar later publiceerde de Chief Medical Officer een consultatie document,2 genaamd Call for Ideas, waarin patiënten, NHS personeel, de bevolking en andere belanghebbenden werden opgeroepen om hun mening te geven over hoe de NHS in de toekomst met clinical negligence claims om zou moeten gaan. In 2003 publiceerde de Chief Medical Officer zijn aanbevelingen in een consultatie rapport, genaamd Making Amends. In dit rapport deed hij enkele voorstellen voor de hervorming van de wijze waarop de NHS omgaat met clinical negligence claims. De NHS Redress Act 2006 vloeit voort uit zijn eerste aanbeveling, inhoudende dat er een NHS redress scheme geïntroduceerd zou moeten worden.3 Deze act roept dit redress scheme niet in het leven, maar vormt het fundament daarvoor. De act legt de basis voor de totstandkoming van een stelsel op grond waarvan een NHS instelling en een gelaedeerde tot een schikking kunnen komen omtrent schade geleden ten gevolge van een door de NHS geleverde service zonder dat daarvoor de gang naar de rechter vereist is.4 De act is van toepassing in Engeland en Wales en ziet alleen op tweedelijns zorg.5 Het stelsel dat op grond van de act geïntroduceerd kan worden, biedt een alternatief voor een civielrechtelijke procedure en treft voorzieningen voor onderzoek naar en beoordeling van aansprakelijkheid en compensatie van de gelaedeerde.6 Compensatie kan bestaan uit een verontschuldiging, uitleg of toekenning van financiële compensatie.7 Het stelsel dat voort kan vloeien uit de Redress Act 2006 voorziet niet in no-fault compensatie.8 Dit zou volgens de Chief Medical Officer naar schatting 4 miljard pond per jaar kosten en daarmee onbetaalbaar zijn9

In Wales is dit stelsel al wel, maar in Engeland (nog) niet tot stand gekomen.

In Wales is de mogelijkheid tot redress tot stand gekomen op grond van ‘The National Health Service (Concerns, Complaints and Redress Arrangements) (Wales) Regulations 2011’.10 Deze regulations zien op de wijze waarop gereageerd dient te worden op klachten met betrekking tot de diensten van een NHS- instelling in Wales. Er wordt een verplichting aan de instellingen opgelegd om bij een klacht waarin gesteld wordt dat er schade is geleden, na te gaan of er sprake is van aansprakelijkheid.11 Uit artikel 25 van de regulations volgt dat, als de instelling tot de conclusie is gekomen dat er sprake is of kan zijn van aansprakelijkheid, de instelling vast moet stellen of er een aanbod van redress gedaan zal worden aan de gelaedeerde. Een dergelijk aanbod kan niet gedaan worden aan gelaedeerden die met betrekking tot deze schade reeds een civiele procedure zijn gestart, zo blijkt uit artikel 28 van de regulations.12 De acceptatie van dit aanbod leidt tot een contract met een clausule waarin de gelaedeerde afziet van zijn recht om een civiele procedure te starten met betrekking tot de aansprakelijkheid waarop het aanbod ziet.13 Het aanbod kan een financiële compensatie bevatten die het bedrag van 25.000 pond niet mag overschrijden.14 Daarnaast kan er volgens artikel 27 lid 2 van de regulations aanvullende zorg of een behandeling aangeboden worden.15

In Engeland heeft de NHS Redress Act 2006 zoals gezegd nog niet tot de totstandkoming van een redress scheme geleid. De totstandkoming van een redress scheme zou niet in het bijzonder relevant zijn voor de aansprakelijkheid voor het gebruik van medische zaken aangezien voor compensatie eenzelfde normschending vereist zal zijn als in het aansprakelijkheidsrecht en er bovendien geen bijzondere regels in de Redress Act zijn opgenomen ten aanzien van schade veroorzaakt door medische zaken. Mogelijk zou een redress scheme eraan kunnen bijdragen dat meer zaken die betrekking hebben op het gebruik van medische zaken aan de orde gesteld worden aangezien de kosten die gepaard gaan met procederen niet, of althans in mindere mate, een obstakel vormen.

Een tweetal discussiepunten heeft de totstandkoming een redress scheme in Engeland tot dusverre belemmerd. Ten eerste bestaat er discussie over het criterium op grond waarvan bepaald zou moeten worden of de gelaedeerde in aanmerking komt voor de remedies die het redress scheme biedt.16 De vraag is of dit gebaseerd dient te worden op de hoogte van de claim of op het type zaken. Ten tweede bestaat er discussie over de vraag of het scheme volledig vrijwillig zou moeten zijn en of er derhalve geen belemmeringen gelden voor patiënten die een civiele procedure prefereren.17 Naast deze praktische bezwaren, is er ook veel kritiek geuit. Zo is de vraag gesteld of de scheme een greater access to justice zou bewerkstelligen, aangezien het fault-based is en de criteria voor een succesvolle claim derhalve niet veranderen.18 Ook zouden de procedures op grond van het scheme niet voldoende onafhankelijk zijn van de NHS en leidt het tot onvoldoende accountability van hulpverleners die schade veroorzaken.19

Hier staat tegenover dat ook bij de huidige mate van access to justice en accountability vraagtekens geplaatst kunnen worden. Het feit dat een succesvolle claim jegens de hulpverlener onder het huidige systeem leidt tot een aanspraak op de financiële middelen van de NHS, heeft geleid tot pogingen van de NHS Litigation Authority om geschillen bij de rechter te voorkomen.20 Hierdoor bereikt gemiddeld minder dan 2 procent van de medische negligence claims de rechter.21 Het overige deel van de claims wordt buiten rechte geschikt of er wordt door de eiser vanaf gezien.22 De NHS Litigation Authority maakt gebruik van mediation of andere vormen van alternatieve geschilbeslechting, waarvoor een speciale claims mediation service in het leven is geroepen.23 Deze service heeft tot doel om onder meer claims op te lossen, ‘avoiding the unnecessary expense, time, stress and potential emotional distress of going to court’, ten behoeve waarvan de service toegang biedt tot een mediator.24 De gehele situatie wekt niet de indruk bijzonder gunstig te zijn voor de patiënt die toegang tot de rechter wenst en zaait twijfel over de gestelde onafhankelijkheid van de (door de NHS geïnitieerde) alternatieve geschilbeslechting.