Quasi-erfrecht (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel Recht) 2006/I.4:I.4 ‘Erbrechtlicher Typenzwang’

Quasi-erfrecht (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel Recht) 2006/I.4

I.4 ‘Erbrechtlicher Typenzwang’

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Ook in Duitsland bestaat een gesloten stelsel van uiterste wilsbeschikkingen, hoewel een uitdrukkelijke wettelijke basis ontbreekt. Men noemt dit de ‘erbrechtlicher Typenzwang’. Het is slechts toegestaan gebruik te maken van de in de wet aangeduide ‘Typen’. De belangrijkste toegelaten ‘Typen’ vindt men in de § 1937 – § 1940 BGB: de ‘Erbeinsetzung’, de ‘Enterbung’, de ‘Vermächtnis’ en de ‘Auflage’. Het stelsel wordt gezien als een beperking van de testeervrijheid. In Duitsland heeft het stelsel als doel om het soort beschikkingen te limiteren.

‘Der Grund hierfür liegt – wie im Sachenrecht – darin, daß nicht – wie im Schuldrecht – nur obligatorische Bindungen inter partes geschaffen, sondern unmittelbare Wirkungen gegen Dritte herbeigeführt werden (Rechtsträgerschaft, Haftung).’1

Zoals in par. 2.4 van dit hoofdstuk beschreven, kan men mijns inziens betogen dat het Nederlandse gesloten stelsel hetzelfde – niet uitdrukkelijk door de wetgever als zodanig genoemde –  doel dient, te weten de repressie van ongewenste beschikkingen.Het schoolvoorbeeld vind ik in dit kader het legaat met goederenrechtelijk effect, welk legaat óók in Duitsland met het gesloten stelsel geweerd wordt.

‘Der Erblasser vermag die Art der letztwilligen Verfügung nicht nach freiem Belieben zu bestimmen. Vielmehr können nur solche Verfügungen getroffen werden, die ihrer Art nach im Gesetz ausdrücklich erwähnt werden oder deren Zülassigkeit jedenfalls durch Auslegung oder Analogie aus dem Gesetz abgeleitet werden kann. So ist der Erblasser z. B. nicht in der Lage, einem anderen einen einzelnen Vermögensgegenstand mit dinglicher Wirkung zuzuwenden.’2

Beschikkingen die niet passen binnen het gesloten stelsel zijn net als in Nederland nietig. Maar ook hier geldt een nuancering. Met ‘Auslegung’ wordt onder omstandigheden wel gezocht naar een wel in het stelsel passende beschikking. Dit om tegemoet te komen aan de wil van de erflater.3 Dit sluit aan bij de visie dat in Nederland conversie van niet passende beschikkingen in wel in het stelsel passende beschikkingen mogelijk is.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.