Billijkheidsuitzonderingen (SteR nr. 40) 2018/4.0:4.0 Introductie

Billijkheidsuitzonderingen (SteR nr. 40) 2018/4.0

4.0 Introductie

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Een werknemer overleed aan de asbestgerelateerde ziekte mesothelioom die hij tijdens zijn werk had opgelopen.1 Zijn familie zette de zaak voort die hij was begonnen met een vordering tot schadevergoeding tegen zijn voormalig werkgever. De vordering was volgens de wet verjaard: meer dan dertig jaar waren verstreken na de laatste blootstelling aan asbest.2 Dit was zelfs al zo toen de ziekte was vastgesteld, waardoor de werknemer zijn vordering in de praktijk nooit had kunnen instellen. De Hoge Raad hechtte belang aan de rechtszekerheid, maar overwoog dat de termijn ‘in uitzonderlijke gevallen’ op grond van de redelijkheid en billijkheid buiten toepassing gelaten kan worden.

Billijkheidsuitzonderingen hebben in het civiele recht een vaste plaats verworven. In het Burgerlijk Wetboek is de rechterlijke uitzonderingsbevoegdheid zelfs gecodificeerd (art. 6:2 lid 2). Deze beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid is door een gedachtewisseling tussen jurisprudentie, doctrine en wetgever ontstaan. Ook op andere gronden worden in dit rechtsgebied uitzonderingen gemaakt, met als grondslag rechtsmisbruik (art. 3:13 BW) of het recht op een eerlijk proces.3 In al deze uitzonderingen komt de aristotelische billijkheid tot uitdrukking.4

In dit hoofdstuk wordt de ruimte voor uitzonderingen in het civiele recht beschreven. Eerst wordt nog eens kort in herinnering gebracht wat in dit onderzoek onder ‘billijkheidsuitzonderingen’ wordt verstaan, vooral voor de lezer die alleen dit hoofdstuk leest (par. 4.1). Dan worden uitzonderingen in dit rechtsgebied besproken (par. 4.2) en wordt bezien welke aspecten bij beslissingen erover een rol spelen (par. 4.3). Corrigerende interpretatie5 is ook in het civiele recht een alternatief voor uitzonderingen (par. 4.4). Uiteindelijk kan worden geconcludeerd welke rol Aristoteles’ inzicht speelt in het privaatrecht (par. 4.5).

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.