Hof 's-Hertogenbosch, 27-05-2016, nr. 15/00886

Belanghebbende stelt, onder verwijzing naar onder meer de arresten van het HvJ EU in de zaken M, C-277/11, ECLI:EU:C:2012:744; Sopropé, C-349/07, ECLI:EU:C:2008:746;G en R, C-383/13 PPU, ECLI:EU:C:2013:533; en Kamino International Logistics, C-129/13, ECLI:EU:C:2014:2041 (hierna: het arrest Kamino), dat de naheffingsaanslag en de boetebeschikking dienen te worden vernietigd, omdat het Europeesrechtelijke verdedigingsbeginsel geschonden is, nu belanghebbende voorafgaand aan het opleggen van de naheffingsaanslag niet gehoord is.De Inspecteur stelt zich op het standpunt, dat belanghebbende in zijn brief van 22 oktober 2012 zijn zienswijze heeft kunnen geven op het voornemen tot naheffing, hetgeen als horen in de zin van de jurisprudentie van het HvJ kan worden aangemerkt, en dat opnieuw horen naar aanleiding van het strafrechtelijk onderzoek (zie onder 2.5) niet meer nodig was.

Het Hof overweegt als volgt. De Inspecteur heeft op 3 oktober 2012 aan belanghebbende een aankondiging gezonden van een naheffingsaanslag BPM met vergrijpboete, waarop belanghebbende gereageerd heeft met het schrijven van 22 oktober 2012. Naar aanleiding van hetgeen belanghebbende in zijn brief van 22 oktober 2012 heeft gesteld en gelet op de bij die brief gevoegde bijlagen, heeft de Inspecteur toen aan belanghebbende “de vrijstelling voor kortstondig gebruik” verleend en de aangekondigde naheffingsaanslag niet opgelegd. Belanghebbende is derhalve in de gelegenheid gesteld om zijn zienswijze met betrekking tot de aankondiging van 3 oktober 2012, kenbaar te maken en is hij daarmee naar het oordeel van het Hof gehoord als bedoeld in de hiervoor aangehaalde jurisprudentie van het HvJ EU.

Toen de Inspecteur (nieuwe) informatie kreeg uit het strafrechtelijk onderzoek, heeft hij geconcludeerd dat belanghebbende in oktober 2012 de feiten niet juist heeft gepresenteerd en heeft hij – opnieuw – een naheffingsaanslag met vergrijpboete aangekondigd. In die aankondiging schreef hij:

“(…) Naar nu blijkt hebt u mij een gefingeerde huurovereenkomst voor onderhavig motorrijtuig overgelegd. Op basis van deze nader bekend geworden informatie wordt de verschuldigde BPM alsnog bij u nageheven. (…)”

Belanghebbende is echter niet in de gelegenheid gesteld om op de informatie uit het strafrechtelijk onderzoek richting de Inspecteur te reageren, zoals het HvJ eist in onder meer het arrest Kamino, waarin het HvJ overwoog:

“(…) 28. Dienaangaande zij eraan herinnerd dat de eerbiediging van de rechten van de verdediging een algemeen beginsel van Unierecht vormt waarvan het recht om in elke procedure te worden gehoord integraal deel uitmaakt (arresten Sopropé, EU:C:2008:746, punten 33 en 36, en M., C-277/11, EU:C:2012:744, punten 81 en 82).

(…)

30. Dat beginsel, dat van toepassing is wanneer de administratie voornemens is een bezwarend besluit ten opzichte van een bepaalde persoon vast te stellen (arrest Sopropé, EU:C:2008:746, punt 36), vereist dat de adressaten van besluiten die hun belangen aanmerkelijk raken, in staat worden gesteld naar behoren hun standpunt kenbaar te maken over de elementen waarop de administratie haar besluit wil baseren (arrest Sopropé, EU:C:2008:746, punt 37). (…)”

Naar het oordeel van het Hof had de Inspecteur belanghebbende voorafgaand aan het opleggen van de onderhavige naheffingsaanslag met vergrijpboete (opnieuw) in de gelegenheid moeten stellen te reageren, nu sprake was van - nieuwe - feiten, waarover belanghebbende nog niet was gehoord. Immers aanvankelijk wilde de Inspecteur een naheffingsaanslag opleggen naar aanleiding van de aanhouding van belanghebbende op 9 maart 2012, terwijl de onderhavige naheffingsaanslag gebaseerd is op de constatering van langdurig gebruik van de auto door belanghebbende. De Inspecteur overweegt immers in de uitspraak op bezwaar:

“(…) Naar mijn mening is terecht het vanaf 9 maart 2012 (cursivering Hof) vastgestelde verschuldigde BPM bedrag nageheven bij belanghebbende. In deze kwestie heeft een nader onderzoek plaatsgevonden door de FIOD en Politie. (…) dat belanghebbende in feite (…) heet te gelden als de feitelijk beschikker over deze auto over de gehele gebruiksperiode (cursivering Hof) van de auto en bovendien de auto nog steeds bij belanghebbende in gebruik is. De overgelegde huurovereenkomst is valselijk opgemaakt. (…)”

Belanghebbende is pas lopende de procedure bij de Rechtbank, toen de bezwaarfase al afgerond was, gehoord naar aanleiding van de feiten, die de Inspecteur uit het strafrechtelijk onderzoek bekend zijn geworden, hetgeen niet als het horen in de zin van voormelde rechtspraak van het HvJ kan worden aangemerkt. Voor deze schending van het verdedigingsbeginsel is ook geen rechtvaardiging aangedragen, zoals bijvoorbeeld een snelle inning van de BPM in verband met de vrees voor verduistering of verjaring. Naar het oordeel van het Hof is derhalve het verdedigingsbeginsel geschonden. Overigens zij opgemerkt dat belanghebbende uitstel van betaling heeft gekregen voor de naheffingsaanslag en de vergrijpboete, welk uitstel nog steeds loopt, zodat belanghebbende in die zin niet is benadeeld door de schending van de hoorplicht.

Anders dan belanghebbende klaarblijkelijk meent, brengt deze schending echter niet automatisch met zich dat de naheffingsaanslag en de vergrijpboete dienen te worden vernietigd. Het HvJ EU heeft in het arrest Kamino immers overwogen:

“(…) 78. Zoals de Commissie heeft opgemerkt, brengt de verplichting van de nationale rechter om de volle werking van het Unierecht te waarborgen niet mee dat een beschikking die wordt aangevochten omdat zij is vastgesteld in strijd met de rechten van de verdediging, in het bijzonder het recht om te worden gehoord, altijd nietig dient te worden verklaard.79. Schending van de rechten van de verdediging, in het bijzonder het recht om te worden gehoord, leidt naar Unierecht immers pas tot nietigverklaring van het na afloop van de betrokken administratieve procedure genomen besluit, wanneer deze procedure zonder deze onregelmatigheid een andere afloop had kunnen hebben (…).”

Uit de aangehaalde overwegingen van het HvJ en de overige relevante jurisprudentie (vgl. Hoge Raad 10 juli 2015 , nr. 14/04046, ECLI:NL:HR:2015:1809) volgt, dat nu de schending van het verdedigingsbeginsel in casu niet kan worden gerechtvaardigd, bijvoorbeeld in verband met de noodzaak van een snelle inning van de BPM, de vraag dient te worden beantwoord of de procedure zonder deze onregelmatigheid een andere afloop had kunnen hebben. De Inspecteur heeft belanghebbende lopende de Rechtbank-procedure gehoord en heeft in dat hoorgesprek geen aanleiding gezien tot wijziging van zijn standpunt. Nu de feiten die door het strafrechtelijk onderzoek aan de Inspecteur bekend zijn geworden, zich hoofdzakelijk hebben afgespeeld reeds vóór de aankondiging op 3 oktober 2012 van de (uiteindelijk niet opgelegde) naheffingsaanslag, derhalve de periode waarover belanghebbende reeds was gehoord, en belanghebbende na het opleggen van de naheffingsaanslag geen nieuwe feiten naar voren heeft gebracht, is het Hof van oordeel, dat deze procedure ook zonder de geconstateerde onregelmatigheid geen andere afloop had kunnen hebben. Daarbij komt, dat degene, die [G] bij het opmaken van de huurovereenkomsten vertegenwoordigde, reeds op 14 november 2012 (en dus vóór het instellen van het strafrechtelijk onderzoek) is geliquideerd, zodat hij niet als een eventuele getuige gehoord had kunnen worden.

Het vorenoverwogene betekent dat de eerste in geschil zijnde vraag in die zin moet worden beantwoord, dat de schending van de hoorplicht in casu niet leidt tot vernietiging van de naheffingsaanslag..

De naheffingsaanslag

Artikel 1, lid 6, van de Wet op de belasting van personenauto’s en motorrijwielen 1992 (tekst 2012, hierna: de Wet BPM) bepaalt, voor zover hier van belang:

“Ingeval een niet geregistreerde personenauto, (…) feitelijk ter beschikking staat van een in Nederland wonende natuurlijke persoon (…), is de belasting verschuldigd ter zake van de aanvang van het gebruik met dat motorrijtuig in Nederland van de weg (…).”

Ingevolge artikel 6, lid 2, onderdeel a, ten derde, van de Wet BPM, moet de belasting ter zake van de aanvang van het gebruik van de weg worden betaald vóór de aanvang van dat gebruik. Belanghebbende heeft vóór de aanvang van het gebruik van de weg met de auto geen belasting op aangifte voldaan.

De Rechtbank heeft ter zake overwogen:

“2.8.1. Gelet op de politiecontrole van 9 maart 2012 staat vast dat de auto op die datum feitelijk ter beschikking heeft gestaan van belanghebbende en dat hij op dat moment met de auto gebruik heeft gemaakt van de weg in Nederland. Daarmee is sprake van een belastbaar feit zoals bedoeld in artikel 1, zesde lid van de Wet BPM zodat de naheffingsaanslag terecht is opgelegd. De rechtbank gaat voorbij aan belanghebbendes stelling dat niet kan worden nageheven omdat hij de auto niet in eigendom had. Uit de parlementaire geschiedenis van artikel 1, zesde lid, van de wet BPM volgt immers dat voor de heffing op grond van die bepaling niet is vereist dat belanghebbende de eigendom van de auto heeft maar voldoende is dat de auto feitelijk ter beschikking stond van belanghebbende (MvT, Kamerstukken II 1992/93, 22 868, nr. 3, pagina 41): “(…) In het tweede lid wordt de belastingplicht ter zake van ongeregistreerde personenauto’s en motorrijwielen gelegd bij degene aan wie het motorrijtuig feitelijk ter beschikking staat voor gebruik op de weg. Het feitelijk ter beschikking staan behoeft niet gepaard te gaan met eigendom van het motorrijtuig: dit kan onder omstandigheden (bijvoorbeeld huur- of lease-contracten) ook een ander zijn, namelijk de houder of bezitter”.

Ook uit het arrest van Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen op 22 mei 2008 (zaak ‘Ilhan’, nummer: C-42/08, gepubliceerd op rechtspraak.nl onder ECLI:NL:XX:2008:BD8620) volgt dat voor heffing van een belasting zoals de BPM voldoende is dat sprake is van het gebruik van de auto:

“(…) Zo is het een lidstaat toegestaan een belasting te heffen over een in een andere lidstaat geregistreerd en gehuurd motorvoertuig ter zake van het gebruik ervan door in eerstgenoemde lidstaat gevestigde of woonachtige personen, wanneer dit voertuig hoofdzakelijk is bestemd voor duurzaam gebruik in eerstgenoemde lidstaat of daar feitelijk duurzaam wordt gebruikt (…)”.

Belanghebbende stelt echter dat geen sprake is van duurzaam gebruik en wijst op de door hem overgelegde huurovereenkomst van 9 maart 2009 (Hof: bedoeld wordt 2012) waarin is overeengekomen dat belanghebbende de auto slechts voor drie dagen huurt van [G] NV. De rechtbank is echter van oordeel dat aan deze huurovereenkomst geen bewijskracht kan worden toegekend en overweegt daartoe als volgt. Tot de stukken van het geding behoren in totaal vier huurovereenkomsten waarin belanghebbende de auto huurt van [G] NV. Deze huurovereenkomsten zijn behoudens de dagtekening, huurperiode en huurprijs vrijwel identiek. De huurovereenkomst van 24 februari 2012 heeft een onbepaalde looptijd en een huur van € 3.000 per maand. Met dezelfde dagtekening is er een huurovereenkomst voor een huurperiode van vijf dagen voor € 350 per dag. De derde huurovereenkomst voor een huurperiode van drie dagen voor € 350 per dag is gedateerd 9 maart 2012 en de vierde huurovereenkomst is gedagtekend op 24 maart 2013 (Hof: bedoeld wordt: 2012) en ziet op een periode van drie dagen voor € 350 per dag. Tot de stukken behoort voorts een e-mail van de boekhouder van [G] van 5 juli 2012 waarin onder andere is vermeld: “(…) Wij hebben hier op kantoor de contracten betreffende de lening en de huur van de [automerk] nagekeken en naar ons mening aangepast. Gelieve deze in de bijlage te vinden (…)”. Deze bijlage heeft de omschrijving “24-2-2012.doc”. De rechtbank acht aannemelijk dat deze mail betrekking heeft op de tweede huurovereenkomst van 24 februari 2012 en dat die huurovereenkomst dus feitelijk op of rond 5 juli 2012 is opgesteld. Voorts blijkt uit een proces-verbaal van de KLPD dat belanghebbende op 17 mei 2012 een verkeersovertreding heeft begaan en toen gebruik maakte van de auto.

Gelet op het voorgaande acht de rechtbank niet aannemelijk dat sprake is geweest van kortstondig gebruik van de auto, zoals belanghebbende heeft gesteld. Belanghebbendes verwijzing naar de schorsing van de auto uit het Belgische kentekenregister kan hem eveneens niet baten aangezien dat eerder een aanwijzing vormt voor het feit dat de auto niet meer in België in gebruik was. Ook dat maakt, gezien de huurovereenkomsten, duurzaam gebruik in Nederland aannemelijk.

Het bovenstaande brengt de rechtbank tot het oordeel dat terecht BPM is geheven. (…)”

Het Hof onderschrijft de overwegingen van de Rechtbank en maakt deze tot de zijne.

Voor zover belanghebbende in hoger beroep stelt dat de naheffingsaanslag opgelegd is ter zake van het gebruik met de auto van de Nederlandse weg voor slechts één dag, kan het Hof hem daarin niet volgen. Uit de vaststaande feiten blijkt dat belanghebbende op diverse data in 2012 de auto ter beschikking had. Met de Rechtbank is het Hof van oordeel dat gelet op de vaststaande feiten niet aannemelijk is dat de auto door belanghebbende slechts kortstondig is gebruikt. Het beroep van belanghebbende op diverse huurovereenkomsten kan hem niet baten, nu aan die overeenkomsten geen bewijskracht kan worden toegekend, gelet op de inhoud daarvan en gelet op hetgeen in de email van de boekhouder van [G] , aangehaald onder 2.9 van deze uitspraak en onder 2.8.2 van de uitspraak van de Rechtbank, staat vermeld. Klaarblijkelijk zijn de huurovereenkomsten achteraf opgemaakt en geven zij niet de werkelijke gang van zaken weer. Ook de verklaring bij de pleitnota bevestigt dat de huurovereenkomsten achteraf zijn opgemaakt met als de bedoeling de werkelijkheid anders te doen voorkomen. De boekhouder verklaart daar:

“Van de bestemming van deze wagen werd ik als boekhouder pas op de hoogte gesteld in juli 2012. Dat verklaart ook mijn mail d.d. 05.07.2012. De korte termijnovereenkomsten waren reeds opgesteld door de partijen (…) alvorens ik op de hoogte was gesteld.Wij (…) hebben onze klant vervolgens aangeraden om een huurovereenkomst van langere tijd op te maken (d.d. 24.02.2012) omwille van de fiscale reglementering in België en het eigenlijke gebruik van de wagen.”

Hieruit blijkt naar het oordeel van het Hof, dat belanghebbende de auto niet kortstondig ter beschikking had, maar dat sprake was van duurzaam gebruik door hem. Het Hof kan aan de huurovereenkomsten niet de waarde toekennen die belanghebbende daaraan toegekend zou willen zien. De auto is ook in Nederland aangetroffen tijdens de inval door de politie in december 2012. Belanghebbendes beroep op artikel 14b van de Wet BPM faalt.

Dat belanghebbende, zoals hij ook in hoger beroep herhaalt, geen eigenaar was van de auto, kan hem niet baten, nu de Wet BPM de belastingplicht niet aan eigendom koppelt doch aan het feitelijk ter beschikking staan van de auto (zie door de Rechtbank onder 2.8.1 van haar uitspraak aangehaalde parlementaire geschiedenis, MvT, Kamerstukken II 1992/93, 22 868, nr. 3, pagina 41).

De Inspecteur heeft naar aanleiding van het strafrechtelijk onderzoek aan belanghebbende als feitelijk gebruiker van de auto de naheffingsaanslag opgelegd. Gelet op de feiten en omstandigheden, zoals die uit het strafrechtelijk onderzoek naar voren zijn gekomen, is het Hof van oordeel dat die naheffingsaanslag terecht is opgelegd. Niet gebleken is dat de waarde en de afschrijving van de auto door de Inspecteur onjuist zijn vastgesteld, zodat het Hof van oordeel is dat de naheffingsaanslag ook tot het juiste bedrag is opgelegd. Dat de auto eind december 2012, zoals belanghebbende stelt, geschorst zou zijn in België, maakt dat oordeel niet anders.

Belanghebbende heeft beroep gedaan op diverse algemene beginselen zoals het vertrouwensbeginsel, het motiveringsbeginsel, het legaliteitsbeginsel, het zorgvuldigheidsbeginsel, het formele rechtszekerheidsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel. Voor zover belanghebbende met zijn beroep op het vertrouwensbeginsel doelt op de aanvankelijk verleende vrijstelling naar aanleiding van zijn brief van 22 oktober 2012, wijst het Hof er op, dat het beroep op gewekt vertrouwen niet kan slagen, nu die vrijstelling verleend is op basis van een onjuiste voorstelling van zaken zijdens belanghebbende. Het Hof is ook niet gebleken van enige schending van de overige door belanghebbende genoemde beginselen. De stelling van belanghebbende dat de naheffingsaanslag gebaseerd zou zijn “louter” op “veronderstellingen”, onderschrijft het Hof niet. De tijdens het strafrechtelijk onderzoek aangetroffen, tot het dossier behorende stukken, vormen geen veronderstellingen. Ook het beroep van belanghebbende op de afwezigheid van een nieuw feit, dat het Hof begrijpt als een beroep op artikel 16 van de AWR, faalt, nu geen sprake is van een navorderingsaanslag doch van een naheffingsaanslag, waarvoor niet artikel 16 AWR, doch artikel 20 van de AWR geldt. Het laatstgenoemde artikel stelt de eis van het nieuwe feit niet.

Gelet op het vorenoverwogene is de naheffingsaanslag terecht en naar het juiste bedrag opgelegd. Hetgeen de Inspecteur met betrekking tot de informatiebeschikking heeft gesteld kan onbesproken blijven.

De tweede in geschil zijnde vraag dient derhalve bevestigend beantwoord te worden.

De vergrijpboete 4.17. Belanghebbende bepleit de vernietiging van de opgelegde vergrijpboete omdat hij op grond van de heersende leer en jurisprudentie er vanuit kon gaan dat hij bij kortstondig gebruik van de weg in Nederland met de auto geen belasting verschuldigd was dan wel niet in de omvang zoals door de Inspecteur is vastgesteld. Het Hof kan belanghebbende daarin niet volgen. Het staat vast dat belanghebbende geen aangifte heeft gedaan en daardoor ten onrechte geen belasting heeft betaald. Gelet op hetgeen belanghebbende op 9 maart 2012 heeft verklaard tegenover de politie (zie 2.1) en de verschillende achteraf opgemaakte huurovereenkomsten, acht het Hof aannemelijk dat belanghebbende bewust heeft getracht de auto ondanks langdurig gebruik in Nederland, buiten de heffing van de BPM te houden, terwijl hij wist dat hij ter zake van het langdurig gebruik van de weg in Nederland BPM verschuldigd was. Door het niet doen van aangifte heeft hij bewust de kans aanvaard dat te weinig belasting zou worden betaald. Van een pleitbaar standpunt zoals belanghebbende stelt, is geen sprake. Het Hof acht de boete te dezen passend en geboden voor het vergrijp dat belanghebbende heeft begaan.

De derde in geschil zijnde vraag dient eveneens bevestigend te worden beantwoord.

Slotsom

De slotsom is dat het hoger beroep ongegrond is en dat de uitspraak van de Rechtbank dient te worden bevestigd.

Ten aanzien van het griffierecht

Het Hof is van oordeel dat er geen redenen aanwezig zijn om te gelasten dat de Inspecteur aan belanghebbende het door hem betaalde griffierecht geheel of gedeeltelijk vergoedt.

Ten aanzien van de proceskosten

Het Hof acht geen termen aanwezig voor een veroordeling in de proceskosten als bedoeld in artikel 8:75 van de Awb.