5.2.3.1 Het (aanvullend) vereiste: verzekeraar dient in een redelijk belang geschaad te zijn

Wanneer nu is sprake van bovenbedoelde belangenbenadeling? Onder het oude recht heeft bij de beantwoording van die vraag heel lang het Twaalfhoven-Railway Passengers arrest centraal gestaan. De casus was als volgt. Mevrouw Twaalfhoven heeft door tussenkomst van assurantiekantoor Vermolen een ongevallenpolis gesloten. Op 16 november 1964 is Twaalfhoven bij een bezoek aan een kapel in Vught uitgegleden, waarbij zij de linkerknie heeft geblesseerd. De opgelopen blessure liet zich naar het oordeel van de behandelende specialisten niet ernstig aanzien en aanvankelijk werd aan Twaalfhoven zelfs nog toegestaan om ondanks haar blessure - op 24 november 1964 - op zakenreis te gaan naar India. Later achtte de behandelend orthopedisch chirurg opname in een ziekenhuis en een operatie toch noodzakelijk, zodat de reis uiteindelijk toch niet doorging en Twaalfhoven op 23 november geopereerd werd. Omdat het been zich niet zo snel herstelde als wel verwacht mocht worden, is Twaalfhoven na overleg met een tweede orthopedisch chirurg voor een tweede keer geopereerd. Die tweede operatie vond plaats op 24 november 1965. Twaalfhoven heeft zowel na de val in de kapel, als na de eerste en vóór de tweede operatie melding daarvan gedaan bij haar tussenpersoon Vermolen. Een en ander is door Vermolen eerst op 19 november 1965, dus een jaar na de val en de eerste operatie, aan Railway Passengers gemeld, ondanks dat de polis verplichtte tot kennisgeving binnen drie maal 24 uur. Tot zover de feiten.

De Hoge Raad oordeelt op het punt van de belangenbenadeling als volgt:

Wat dit arrest voor de bruikbaarheid in de praktijk zo lastig maakt, is dat natuurlijk op zichzelf juist is, dat - zoals de Hoge Raad aangeeft - het voor verzekeraar mede in verband met een eventuele bewijslevering van belang is dat een ongeval zo spoedig mogelijk wordt aangemeld. Ook is juist dat het beding (daarom) mede de strekking heeft te voorkomen dat de verzekeraar nog in discussie zou moeten treden omtrent het 'verloop van zaken', indien hij niet van meet af aan in de gelegenheid is geweest om een zelfstandig onderzoek in te stellen. Een dergelijke discussie is belastend voor de (rechts)verhouding tussen partijen en had voorkomen kunnen worden, wanneer de verzekerde inderdaad zo spoedig mogelijk gemeld zou hebben. Daarmee is de belangenbenadeling die, ook naar het oordeel van de Hoge Raad, noodzakelijk is ter rechtvaardiging van het verval van het recht op uitkering, naar mijn mening echter nog niet gegeven. Het is aan de verzekeraar om die belangenbenadeling te stellen en in het verlengde daarvan kan het mijns inziens niet anders dan op zijn weg liggen om - juist in een geval als in dit arrest aan de orde waarin in de procedure wel aangenomen kan worden dat de (medische) behandelwijze en de manier waarop nä het ongeval met de gevolgen van het voorval is omgegaan, op het eerste gezicht geëigend voorkomt - aannemelijk te maken dat en waarom een op een tijdige melding gevolgde eigen interventie per saldo tot andere gevolgen zou hebben geleid. Daarmee is mijns inziens onontkoombaar een inschatting te maken van wat zou zijn geschied indien de melding wél tijdig zou hebben plaatsgehad. En zou het dan in de casus van het arrest niet zo zijn geweest, dat wanneer de verzekeraar wél direct op de hoogte zou zijn gebracht door de verzekerde, hij met haar het verdere verloop van de genezing zou hebben afgewacht?

Wat in het arrest Twaalfhoven/Railway Passengers voor de uitkomst mede bepalend zal kunnen zijn geweest, is de omstandigheid dat de verzekerde zelf kennelijk wél het belang zag om van het voorval melding te doen. Over die melding aan het assurantiekantoor Vermolen oordeelt het hof met recht dat deze niet kon worden aangemerkt als kennisgeving aan de verzekeraar. Zij droeg echter wel bij tot het oordeel van de Hoge Raad dat daardoor de stelling dat zij nog niet wist en niet kon weten, dat blijvende invaliditeit was te verwachten en evenmin kon vermoeden dat een op zichzelf lichte val alsnog zou leiden tot enige invaliditeit, feitelijke grondslag ontbeert. Daardoor werd de Hoge Raad ook de mogelijkheid ontnomen om zich uit te spreken over het met name door Abas in het NJB aangestipte aspect, te weten de rol die in geval van een te late melding het feit behoort te spelen dat de verzekerde juist van een melding afziet omdat de verwezenlijking van het risico niet tot een onder de polis gedekt evenement lijkt te leiden.2