2.4.1 Typen enquêtes

De doelstellingen van het enquêterecht zijn ruim omschreven door de Hoge Raad. Mede daardoor is het mogelijk gebleken om een bonte verzameling van geschillen uit te vechten in de enquêteprocedure. Hermans heeft deze geschillen gecategoriseerd in drie categorieën, waarbij hij overigens de opmerking maakte dat een enquête in meer dan één categorie kan vallen, of een uitzonderingspositie kan innemen.1

Het gaat om (i) curatieve enquêtes, die gericht zijn op sanering en herstel van de gezonde verhoudingen. Nu dit in belangrijke mate wordt bewerkstelligd door het treffen van (onmiddellijke) voorzieningen, spelen dergelijke enquêtes een belangrijke rol in dit onderzoek. Daarnaast onderscheidt Hermans (ii) inquisitoire enquêtes die zijn gericht op het verkrijgen van opening van zaken en het vaststellen van verantwoordelijkheid voor onjuist beleid. Deze enquêtes dienen in de regel als opstap naar een aansprakelijkheidsprocedure. Om deze doelstelling te behalen, is het treffen van (onmiddellijke) voorzieningen veelal niet nodig. Soms is het echter nodig dat een déchargebesluit wordt vernietigd om de desbetreffende bestuurder/commissaris aan te spreken, of een bestuurder aan de kant te zetten omdat deze verhindert dat een aansprakelijkheidsprocedure tegen hem wordt geëntameerd door de rechtspersoon.2 Tot slot onderscheidt Hermans (iii) de antagonistische enquête, waarin twee of meer kampen strijden om de macht binnen de vennootschap. Een verzoek om (onmiddellijke) voorzieningen kan dienen als middel in die strijd, bijvoorbeeld een verzoek om een bestuurder uit het andere kamp te schorsen. Tevens worden in dergelijke enquêtes vaak onmiddellijke voorzieningen getroffen om te voorkomen dat een kamp zijn zin kan doordrijven, bijvoorbeeld een verbod om een bestuurder te ontslaan. Door de situatie door middel van onmiddellijke voorzieningen te bevriezen, wordt ruimte voor bemiddeling in het conflict gecreëerd.