2.2.5.1 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Vos (2002) geeft een overzicht van het debat over maatschappelijk verantwoord ondernemen (‘corporate social responsibility’), ofwel MVO. Ze wijst op Friedman, die stelde dat de onderneming in een markteconomie slechts één maatschappelijke verantwoordelijkheid heeft, namelijk het streven naar winstmaximalisatie.1 Vos beschrijft dat verschillende Amerikaanse auteurs hierop hebben gereageerd met een betoog dat ondernemingen méér dan alleen bedrijfseconomische doelen dienen na te streven en ook aandacht moeten hebben voor maatschappelijke en ethische aspecten. In Nederland heeft de SER gepleit voor een grotere maatschappelijke rol van ondernemingen.2

De Graaf (2005) beschrijft dat MVO vanaf de jaren zeventig in toenemende mate aandacht heeft gekregen. Aan het begin van de jaren tachtig ebde de belangstelling echter weg. Veel ondernemingen stopten met het publiceren van maatschappelijke jaarverslagen, zo merkt hij op. De prioriteit lag bij het gezond maken van de nationale economieën. Aan het einde van de jaren tachtig brachten financiële misstanden en milieuschandalen MVO echter weer terug op de maatschappelijke agenda.

Overigens lijkt het personeel van ABN AMRO de dupe geworden van de overnamestrijd die in 2007 plaatsvond tussen Barclays en het consortium bestaande uit Royal Bank of Scotland, Fortis en Santander.3 Boot, Grapperhaus en Van der Heijden concluderen uit de ABN AMRO-casus dat een onderneming ‘koopwaar’ is, en vinden dat er een nieuw evenwicht moet komen, waarbij ook de belangen van werknemers en alle andere stakeholders in ogenschouw worden genomen.4 Ik denk dat het vanuit een gedachte van ‘maatschappelijk verantwoord beleggen’ zou hebben gepast indien de aandeelhouders bij hun keuze voor het bod van Barclays danwel voor dat van het consortium, het belang van andere stakeholders, zoals het personeel, hadden laten meewegen. Hierbij hadden zij bij hun keuze ook de maatschappelijke kosten van het banenverlies in acht kunnen nemen.