Hof Amsterdam, 08-07-2002, nr. 23-003090-00

dat M. [infiltrant], in het verleden veroordeeld wegens overtreding van de Opiumwet, vanaf november 1996 was ingeschreven als informant van de CID van het IRT Noord Oost Nederland (hierna: de CID);

dat op 18 december 1998 bij de CID bekend werd dat [infiltrant] als verdachte werd beschouwd in een onderzoek van de regiopolitie Amsterdam/Amstelland;

dat de CID vanaf dat moment de contacten met [infiltrant] heeft afgebouwd en de door hem verstrekte informatie niet meer operationeel heeft gemaakt;

dat [infiltrant] in het kader van voormeld onderzoek op 4 januari 1999 is gearresteerd.

De vraag of [infiltrant] door de CID als (criminele burger)infiltrant (verder: infiltrant) is ingezet dient te worden beantwoord naar de normen die golden ten tijde van het onderzoek tegen de verdachte, derhalve van vóór de inwerkingtreding op 1 februari 2000 van de Wet Bijzondere Opsporingsbevoegdheden (de artikelen 126g tot en met 126gg Sv.).

Aldus gaat het er om of aannemelijk is geworden dat [infiltrant] onder gezag van het openbaar ministerie en onder regie van de politie in het criminele milieu toepasselijke handelingen heeft verricht dan wel aan een (criminele) organisatie goederen of diensten heeft geleverd ten behoeve van de opsporing en vervolging van gepleegde of nog te plegen strafbare feiten.

Het hof beantwoordt deze vraag ontkennend, waartoe het volgende wordt overwogen.

Ter terechtzitting in hoger beroep heeft de advocaat-generaal een groot aantal aanvullende stukken overgelegd, waaronder de processen-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep in de zaak tegen [medeverdachte 1] (rolnummer 23-000500-00).

Op grond van de ter terechtzitting in hoger beroep in de zaak tegen [medeverdachte 1] afgelegde verklaringen van de getuigen [getuige 1], [getuige 2] en [getuige 3] (respectievelijk op 27 april 2001, 15 december 2000 en 17 november 2000) is genoegzaam komen vast te staan dat zijdens de CID bij herhaling tegen [infiltrant] is gezegd dat hij - in het kader van zijn activiteiten ten behoeve van de CID - geen strafbare feiten mocht plegen. Ook [infiltrant] heeft ter terechtzitting in hoger beroep van 19 januari 2001 in genoemde zaak tegen [medeverdachte 1] als getuige verklaard dat hem - zij het niet woordelijk - van de kant van de CID is duidelijk gemaakt dat hij geen strafbare feiten mocht plegen en dat hij ook wel wist dat dat niet mocht. Het hof wijst in dit verband ook op de inhoud van de getapte telefoongesprekken 849 en 1206 van 9 respectievelijk 13 december 1998 tussen [infiltrant] en zijn runner [getuige 1], waaruit blijkt dat [getuige 1] niet wil dat [infiltrant] zich schuldig maakt of zal maken aan bij artikel 10a van de Opiumwet strafbaar gestelde voorbereidings- of bevorderingshandelingen en dat [infiltrant] zich daartegen niet verzet.

Op zichzelf is genoegzaam komen vast te staan dat [infiltrant] met toestemming van zijn runner [getuige 1] en met medeweten van de verantwoordelijke CID-officier van justitie, mr. J.R. Klunder, heeft bemiddeld bij de aanschaf van een of meer mobiele telefoons ten behoeve van de medeverdachte [medeverdachte 2]. Dit is evenwel niet zonder meer te beschouwen als een handeling die het strafbare gedrag binnen het milieu in relevante mate kan beïnvloeden en mitsdien geen "toepasselijke handeling" als hiervoor genoemd. Feiten of omstandigheden die dat in dit geval anders maken zijn niet aannemelijk geworden.

Eveneens is komen vast te staan dat [infiltrant] een huis heeft gehuurd ten behoeve van de verdachte, [verdachte]. Uit de door [infiltrant] ter terechtzitting in hoger beroep van 19 januari 2001 in genoemde zaak tegen [medeverdachte 1] afgelegde getuigenverklaring en het ontbreken van andersluidende gegevens volgt evenwel dat hij de CID hierover niet tevoren heeft ingelicht. Daarenboven is ook deze handeling niet zonder meer als een toepasselijke handeling als vorenbedoeld te beschouwen. Feiten of omstandigheden die dat in dit geval anders maken zijn niet aannemelijk geworden.

Voorts is komen vast te staan dat [infiltrant] zijn runner [getuige 1] op 13 december 1998 telefonisch heeft meegedeeld (in het hiervoor genoemde gesprek 1206) dat hij op 12 december 1998 van [verdachte] (verdachte) onder meer bij het Holiday Inn hotel in Rotterdam moest uitkijken naar een Audi met een Duits kenteken waarin zich, naar [infiltrant] dacht, 28 kilo (kennelijk heroïne) zou bevinden. Niet aannemelijk geworden is echter dat [infiltrant] voor deze handeling tevoren toestemming heeft gekregen van de CID. De door [infiltrant] in dezen verrichte handeling is dus niet verricht onder gezag van het openbaar ministerie en regie van de politie.

Ook is komen vast te staan dat [infiltrant] de CID-ers [getuige 2] en [getuige 1] in een persoonlijk gesprek op 6 november 1998 heeft verteld dat hij enkele dagen met verdachte heeft opgetrokken en dat hij samen met deze bij een aantal afnemers van verdachte en diens broer [verdachtes broer] is geweest. Daargelaten dat ook deze activiteit van [infiltrant] eerst achteraf aan de CID is gemeld en mitsdien niet onder regie van de polite noch onder gezag van het openbaar ministerie heeft plaatsgevonden, niet aannemelijk is geworden dat bij die gelegenheden verdovende middelen zijn vervoerd, verkocht en/of afgeleverd danwel anderszins "toepasselijke handelingen" als hiervoor vermeld zijn verricht.

Tenslotte heeft [infiltrant] ter terechtzitting in hoger beroep van 14 september 2001 in genoemde zaak tegen [medeverdachte 1] als getuige verklaard, zakelijk weergegeven, dat hij een gesprek heeft gearrangeerd tussen de medeverdachte [medeverdachte 2] enerzijds en verdachte ("[verdachte]") [verdachte] anderzijds, wetende dat dezen elkaar wilden ontmoeten om over drugs te praten, dat hij een en ander tevoren aan de CID in de personen van [getuige 3] en [getuige 1] heeft verteld en dat de CID daarmee heeft ingestemd. Deze verklaring vindt echter geen steun in het dossier, waaronder de door H. [getuige 2] opgemaakte processen-verbaal van 13 en 14 oktober 1999, inhoudende geschoonde gespreksverslagen tussen [infiltrant] en de CID, en het door [getuige 1] opgestelde rapport van 29 december 1998. Van de juistheid van [infiltrant]s verklaring op dit punt gaat het hof dan ook niet uit, te minder daar [infiltrant], op genoemde terechtzitting geconfronteerd met de ontkennende verklaring hieromtrent van de toen eveneens als getuige gehoorde [getuige 1], zijn zojuist weergegeven eerdere verklaring aldus heeft bijgesteld dat hij alleen met de runner [getuige 3] over de afspraak tussen [medeverdachte 2] en verdachte [verdachte] heeft gesproken.

Ook overigens zijn geen omstandigheden gebleken of aannemelijk geworden die nopen tot het oordeel dat [infiltrant] als infiltrant is ingezet.

Wel is het hof van oordeel dat de wijze waarop de CID van [infiltrant] als informant gebruik heeft gemaakt op onderdelen niet voldoet aan de eisen die daaraan - ook vóór de inwerkingtreding van de Wet Bijzondere Opsporingsbevoegdheden - mochten worden gesteld.

Het hof overweegt dienaangaande als volgt.

[infiltrant] werd niet onder alle omstandigheden door twee CID-rechercheurs gerund. Integendeel, genoegzaam is komen vast te staan dat de meeste contacten met hem over de telefoon plaatsvonden en dat die gesprekken van de kant van de CID dan door één persoon werden gevoerd.

Hoewel niet aannemelijk is geworden dat dit geschiedde in ruil voor een tegenprestatie of voor tegeninformatie, acht het hof het ook onjuist dat - naar genoegzaam is komen vast te staan - aan [infiltrant] door één of meer van zijn runners tactisch relevante informatie werd verstrekt, bijvoorbeeld over aantallen inbeslaggenomen kilo's verdovende middelen en aantallen en namen van gearresteerde personen. Het hof wijst in dit verband op - onder meer - de getapte telefoongesprekken 273, 300 en 313 van 30 november 1998, 352 van 1 december 1998, 726 van 8 december 1998, 849 van 9 december 1998 en 913 van 10 december 1998. Wel tekent het hof hierbij aan dat niet aannemelijk is geworden dat de runners aan [infiltrant] informatie hebben verschaft over de tenaamstelling van auto's waarvan [infiltrant] vermoedde dat die hem volgden.

In het getapte telefoongesprek 1465 van 16 december 1998 krijgt [infiltrant] van zijn runner [getuige 1] op zeker moment het advies het gesprek over een andere telefoonlijn voort te zetten. Niet aannemelijk is geworden dat [getuige 1] op dat moment reeds wist dat [infiltrant] verdachte was in het onderzoek van de regiopolitie Amsterdam/Amstelland. Echter, wat de intentie van deze opmerking ook is geweest (een bevredigende verklaring hieromtrent heeft [getuige 1] ter terechtzitting van 30 maart 2001 en 27 april 2001 in genoemde zaak tegen [medeverdachte 1] niet afgelegd), [getuige 1] wist althans had moeten weten dat het gevolg ervan zou zijn dat [infiltrant] van eventueel op hem verricht politieonderzoek zou worden afgeschermd. Deze opmerking had dus niet mogen worden gemaakt.

Niet alle door de runners verrichte ambtshandelingen zijn schriftelijk vastgelegd; het getapte telefoongesprek 913 van 10 december 1998 ontbreekt in de schriftelijke verslaglegging.

Hoewel het hof zich realiseert dat de CID juridische noch praktische mogelijkheden had om [infiltrant] van dag tot dag op zijn doen en laten te controleren, is het van oordeel dat de CID en het openbaar ministerie onvoldoende toezicht op [infiltrant] hebben gehouden, althans zich onvoldoende regelmatig ervan hebben vergewist dat [infiltrant] zich niet schuldig maakte aan strafbare feiten. Zo had meer frequent dan in feite is gedaan moeten worden onderzocht of ten aanzien van [infiltrant] een Melding Re- cherche Onderzoek (MRO) was gedaan, dan wel of hij bij andere rechercheteams verdachte was in enig onderzoek, had [infiltrant] incidenteel ge- observeerd moeten worden en/of had de CID wellicht (eventueel via col- lega's in Rotterdam) een andere informant op [infiltrant] kunnen inzetten. Bekend was immers dat [infiltrant] in het verleden wegens drugsdelicten was veroordeeld, dat hij zich ophield in het criminele milieu, dat hij geen vast inkomen had maar er toch een luxueuze levensstijl op nahield, dat er in augustus of september 1998 aan de CID was gemeld dat [infiltrant] drugs in zijn woning had liggen en dat [infiltrant] (in ieder geval in november 1998) informatie over een partij verdovende middelen had doorgegeven op een moment dat deze niet meer door de politie kon worden onderschept. Ter voorkoming van misverstanden tekent het hof hierbij aan dat bewuste doorlating van drugs door politie en justitie niet aannemelijk is geworden.

Hoezeer aldus sprake is geweest van tekortkomingen van de kant van de CID, waarvoor het openbaar ministerie verantwoordelijk moet worden gehouden, deze tekortkomingen zijn niet van dien aard dat moet worden geconcludeerd dat doelbewust of met grove veronachtzaming van de belangen van verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak is tekortgedaan, noch dat de behandeling van de zaak tegen verdachte (ook anderszins) niet voldoet aan de beginselen van een eerlijk proces of een behoorlijke procesorde. Van een of meer vormverzuimen in de zin van art. 359a Sv. is geen sprake.

Voorzover de verdediging zulks heeft bedoeld te betogen is ten slotte niet aannemelijk geworden dat verdachte door optreden van [infiltrant] (voorzover het openbaar ministerie daarvoor verantwoordelijk moet worden gehouden) is gebracht tot het plegen van strafbare feiten waarop diens opzet niet reeds tevoren was gericht. Nu hiervoor in het dossier en in de ter terechtzitting in hoger beroep afgelegde getuigenverklaringen geen aanwijzingen te vinden zijn, had het op de weg van verdachte gelegen concreet aan te geven in welk opzicht en op welke wijze [infiltrant] hem tot het plegen van de tenlastegelegde feiten heeft uitgelokt, hetgeen de verdachte niet heeft gedaan.

Al het voorgaande leidt tot de slotsom dat het beroep van de raadsman op niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie in al zijn onderdelen wordt verworpen.

De ontvankelijkheid van het openbaar ministerie in zijn hoger beroep

Voorzover de verdediging heeft willen bepleiten dat het openbaar ministerie niet ontvankelijk dient te worden verklaard in zijn hoger beroep in de onderhavige zaak, nu dit - blijkens mededeling van de advocaat-generaal ter terechtzitting in hoger beroep - niet is gericht tegen de in het vonnis waarvan beroep genomen beslissingen met betrekking tot de geldigheid van de inleidende dagvaarding wat betreft het onder 4, 5 en 6 tenlastegelegde, zodat het nog slechts zou kunnen dienen ter doorbreking van de eenparigheidsregel als bedoeld in artikel 424 van het Wetboek van Strafvordering, overweegt het hof dat dit verweer geen bespreking behoeft. Immers, gelet op de hierna te nemen beslissing omtrent de strafmaat, heeft verdachte daarbij geen belang meer.