2.1.2 Uitvoerbaarheid

Naast dat een verdeling van heffingsrechten over particulierpensioen en overheidspensioen rechtvaardig moet zijn, moet deze tevens uitvoerbaar zijn. Wederom vanuit het perspectief van zowel de betrokken landen als de belastingplichtige.1 Uitvoerbaarheid kent vele facetten.

Vanuit het perspectief van de belastingplichtige is uitvoerbaarheid met name relevant in het kader van aangifteverplichtingen en administratieve lasten. Echter, met emigratie gaat ontegenzeggelijk een toename van administratieve lasten gepaard zoals het doen van aangifte in twee landen. Deze aangifteverplichting moet echter geen onnodige belasting voor de burger met zich meebrengen. Tevens moet de belastingplichtige zonder te veel belemmeringen kunnen voldoen aan vereisten voor de vaststelling van de verdeling van het heffingsrecht. Daarover later uitgebreid meer maar ter illustratie volgt alvast een korte toelichting. Het bestaande onderscheid tussen belastingheffing over particulierpensioen en overheidspensioen brengt met zich mee dat een belastingplichtige bij pensionering aan moet kunnen tonen of en in hoeverre er sprake is van particulierpensioen of overheidspensioen. Dit vereist in situaties waarbij onduidelijkheid bestaat over deze kwalificatie (zoals bijvoorbeeld bij privatisering of waardeoverdracht) dat een uitvoerige en langdurige administratie, gedurende de gehele arbeidzame periode, bijgehouden wordt. De verdeling van heffingsrechten over particulierpensioen en overheidspensioen moet voor de burger in ieder geval uitvoerbaar zijn.

Vanuit het perspectief van de betrokken landen brengt de uitvoerbaarheidseis met zich mee dat een heffingsrecht over pensioenuitkeringen op een uitvoerbare wijze geëffectueerd en gehandhaafd2 moet worden, met name voor bronlanden.

Om het realiteitsgehalte van de voorstellen te vergroten, zouden deze zo min mogelijk drastische wijzigingen in de (inter)nationale wet- en regelgeving tot gevolg moeten hebben.

De uitvoerbaarheidseis is onderdeel van het doelmatigheidsbeginsel. Rechtsregels, en dus ook wet- en regelgeving in het kader van de verdeling van heffingsrechten over particulierpensioen en overheidspensioen, vormen een compromis tussen rechtvaardigheid en doelmatigheid, aldus Slagter.3 De voorwaarde van uitvoerbaarheid (en in die zin doelmatigheid) enerzijds en de voorwaarde van rechtvaardigheid anderzijds, maakt dat in specifieke gevallen een afweging tussen beide voorwaarden gemaakt moet worden. Volgens Hofstra is belastingrecht goed indien het “een optimum van rechtvaardigheid en doelmatigheid in zich weet te verenigen”.4 Immers, een volstrekt rechtvaardig maar onuitvoerbaar systeem van belastingheffing kan uiteindelijk vanwege de voorwaarde van uitvoerbaarheid niet de voorkeur genieten (en is daarom overigens ook niet rechtvaardig meer). De afweging tussen beide voorwaarden blijft echter in enige mate subjectief. De weging van de voorstellen op basis van rechtvaardigheid en uitvoerbaarheid wordt dan ook gemotiveerd maar blijft deels subjectief.

Nu de toetsingscriteria voor een rechtvaardige en uitvoerbare verdeling van heffingsrechten over particulierpensioen en overheidspensioen zijn toegelicht, wordt hierna het pensioenstelsel beschreven waar de problematiek, de oplossingen en de voorstellen op zijn gebaseerd.