II.4.3.5 Objectivering door redelijkheid en billijkheid voorkomt willekeur

Zoals gezegd kan het soepele bepaaldheidsvereiste van art. 6:227 BW niet los worden gezien van de eisen van redelijkheid en billijkheid waardoor de verbintenisscheppende overeenkomst blijkens art. 6:248 BW (vgl. art. 1374-1375 oud BW) mede wordt beheerst.1Art. 6:248 lid 1 BW bepaalt dat een overeenkomst niet alleen de door partijen overeengekomen rechtsgevolgen heeft, maar ook die welke, naar de aard van de overeenkomst, uit de wet, de gewoonte of de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien. Leemten in de gemaakte afspraken van partijen kunnen zodoende door de redelijkheid en billijkheid worden aangevuld. Een van de basisbeginselen van het verbintenissenrecht is overigens sowieso de verplichting dat schuldeiser en schuldenaar zich jegens elkaar dienen te gedragen overeenkomstig de eisen van redelijkheid en billijkheid (art. 6:2 lid 1 BW). De inhoud van de tussen partijen geldende regels wordt zodoende bij alle verbintenissen door de redelijkheid en billijkheid nader bepaald.2

Lid 2 van art. 6:248 BW brengt voorts de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid tot uitdrukking: een tussen partijen als gevolg van de overeenkomst geldende regel is niet van toepassing, voorzover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn (vgl. art. 6:2 lid 2 BW waarin hetzelfde is bepaald voor verbintenissen in het algemeen).

In paragraaf 4.3.3.2 werd al duidelijk dat de redelijkheid en billijkheid (art. 1374 oud BW) voor de bepaaldheid van verbintenissen een belangrijke rol vervult. Zij zorgt voor de nodige objectivering.3 De partij of de derde aan wie de nadere invulling van de verbintenis wordt opgedragen, zal dit steeds met inachtneming van de redelijkheid en billijkheid moeten doen. Hiermee wordt enig willekeurig handelen door deze partij of derde voorkomen.4 De redelijkheid en billijkheid (resp. goede trouw) objectiveert zo de subjectieve invulling van de partij of derde en fungeert hiermee mijns inziens als (boven)grens: bij de nadere vaststelling van de inhoud van de verbintenis mag de grens van de redelijkheid en billijkheid niet worden overschreden, noch door de andere partij (hetgeen ook al besloten ligt in art. 6:2 BW), noch door een derde.5

Wat kunnen we hiermee bij het testeren? Ik bekijk dit nader in paragraaf 6.6.