Rb. Breda, 18-02-2009, nr. 02-801016-06

De raadsvrouw heeft primair bepleit dat het Openbaar Ministerie (OM) niet-ontvankelijk moet worden verklaard in zijn vervolging op de navolgende gronden die samenhangen met de verhoren van de beide aangeefsters, [namen slachtoffers] te weten:

Volgens de raadsvrouw is er aldus sprake van dermate grote schendingen in het vooronderzoek, waardoor er niet meer aan waarheidsvinding kan worden gedaan, dat het OM het recht op strafvervolging heeft verspeeld. Subsidiair heeft zij vrijspraak van verdachte bepleit.

De officier van justitie heeft betwist dat de door de raadsvrouw gestelde schendingen in het vooronderzoek moeten leiden tot niet-ontvankelijkheid van het OM en heeft gevorderd dat verdachte wordt vrijgesproken, omdat — kort samengevat — de betrouwbaarheid van de verklaring van de beide aangeefsters niet meer is vast te stellen.

Op grond van het strafdossier stelt de rechtbank ten aanzien van de verhoren van de aangeefsters in Nederland het volgende vast:

De rechtbank stelt voorop dat opsporing van strafbare feiten een onderzoek inhoudt in verband met strafbare feiten onder gezag van de officier van justitie met als doel het nemen van strafvorderlijke beslissingen. Daarbij is de officier van justitie verantwoordelijk voor de integriteit van de opsporing.

Opsporingsambtenaren hebben in het voorbereidend onderzoek een sleutelrol bij de waarheidsvinding, waarbij strafprocesrechtelijk geschreven en ongeschreven vormvoorschriften moeten worden nageleefd. Die rol is essentieel voor de officier van justitie, onder meer om een zuivere afweging te kunnen maken over de vervolging van de verdachte, voor de verdediging en voor de rechter.

Verder stelt de rechtbank vast dat de waarheidsvinding in deze zaak slechts mogelijk is door de toetsing van de betrouwbaarheid van de verklaringen van de beide aangeefsters, aangezien verdachte ontkent, ander rechtstreeks belastend bewijs ontbreekt en verder onderzoek niet meer mogelijk is.

Bij de beantwoording van de vraag of het OM niet-ontvankelijk moet worden verklaard is doorslaggevend of er doelbewust of met grove veronachtzaming van de belangen van de verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak is tekortgedaan.

De rechtbank is van oordeel dat het feit dat in strijd met de Aanwijzing opsporing seksueel misbruik in afhankelijkheidsrelaties, de verhoren niet allemaal via geluidsapparatuur zijn geregistreerd op zichzelf niet kan leiden tot een zo zware sanctie als het niet-ontvankelijk verklaren van de officier van justitie, omdat niet kan worden gezegd dat dit enkele feit een doelbewuste schending en grove veronachtzaming van de belangen van de verdachte inhoudt.

Ook de omstandigheid dat de weergave van de door aangeefsters gedane verklaringen in de ambtsedige processen-verbaal op onderdelen niet letterlijk overeenkwam met wat werkelijk was gezegd kan een beroep op niet-ontvankelijkheid van de officier van justitie niet dragen. Zoals door de verdediging zelf aangevoerd waren de verklaringen ongestructureerd en hebben de verbalisanten op basis van de stortvloed van woorden geprobeerd een structuur aan te brengen. Daarbij komt dat een proces-verbaal van aangifte of verhoor geen letterlijke weergave van de verklaring van de aangever of getuige hoeft te bevatten, mits de strekking van de verklaring hierdoor niet wordt aangetast.

De rechtbank is wel van oordeel dat bij het opmaken van het ambtsedig proces-verbaal van 16 oktober 2001 strafprocesrechtelijke voorschriften zijn geschonden. Uit de verklaring van aangeefster [slachtoffer 1] blijkt dat dit proces-verbaal in 2005 is aangevuld met op dat moment verkregen informatie. Naar het zich laat aanzien heeft bovendien de ondertekening niet in 2001 maar in 2005 plaatsgevonden. Hierdoor staat niet langer vast dat het ambtsedig proces-verbaal van 16 oktober 2001 een juiste weergave is van wat door aangeefster in 2001 is verklaard. Er is bovendien geen onderscheid meer te maken tussen wat in 2001 is verklaard en wat in 2005 is toegevoegd. Ook valt niet na te gaan wat er verder in de verklaring van 2001 is gewijzigd. Het niet registreren van de verhoren via geluidsapparatuur wreekt zich hier overduidelijk.

Daarnaast is gebleken dat op meerdere momenten de aangeefsters aanwezig waren bij elkaars verhoren wat niet alleen kan hebben geleid tot een contaminatie van de daaruit resulterende informatie maar waardoor wellicht onterecht het beeld is ontstaan dat de beide aangeefsters zich zelfstandig voor verdachte belastende gebeurtenissen herinneren.

De rechtbank is van oordeel dat door toedoen van verbalisanten de beoordeling van de belastende verklaringen van de beide aangeefsters op betrouwbaarheid, door toetsing op volledigheid, accuraatheid en consistentie, niet meer mogelijk is en dat dit al niet meer mogelijk was voordat het onderzoek ter terechtzitting op 17 november 2006 begon.

Voor dat oordeel vindt de rechtbank steun in de rapportages van de deskundigen prof. dr.[naam], deskundige op het gebied van de psychologische functieleer, van 17 september 2008 en drs. [naam], deskundige op het gebied van de klinische psychologie, van 20 januari 2009, die onafhankelijk van elkaar in opdracht van achtereenvolgens de verdediging en de rechtbank een onderzoek hebben gedaan naar de betrouwbaarheid van die verklaringen.

Door de hiervoor genoemde handelingen van verbalisanten, samen en in onderling verband bezien is ernstig inbreuk gemaakt op de beginselen van een behoorlijke procesorde waardoor met grove veronachtzaming van de belangen van de verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak is tekortgedaan.

Onder die omstandigheden dient de officier van justitie in zijn vordering niet ontvankelijk te worden verklaard.