ANVS-verordening basisveiligheidsnormen stralingsbescherming
Bijlage 9
Geldend
behorende bij artikel 4.36, standaardwaarden en -relaties
Gegevens voor de bepaling van de effectieve volgdosis
De bepaling van de effectieve volgdosis (E(τ)) na uitwendige bestraling of inname van een radioactieve stof vindt plaats met behulp van de standaardwaarden en standaardrelaties zoals opgenomen in ICRP-publicatie 119 en in bijlage 2 van de Mededelingen van de Commissie betreffende de toepassing van richtlijn 96/29, van 23 februari 1998. De effectieve dosis ten gevolge van externe bestraling wordt bepaald met behulp van ICRP-publicatie 116 en ICRU-publicatie 57.
A. Effectieve dosis voor leeftijdsgroep g
Tenzij anders aangegeven gelden de voorschriften ten aanzien van doses voor de som van de doses ten gevolge van de uitwendige blootstelling en van de volgdoses voor 50 jaar (voor kinderen tot de leeftijd van 70 jaar) ten gevolge van inname.
Over het algemeen wordt de effectieve dosis E die een individu van de leeftijdsgroep g ontvangt overeenkomstig onderstaande formule berekend:
waarin: | ||
E | = | de effectieve dosis die een individu van de leeftijdsgroep g ontvangt (Sv) |
E extern | = | de effectieve dosis ten gevolge van externe blootstelling (Sv); |
e(g) j,ing | = | de effectieve volgdosis per via ingestie ingenomen activiteit (ingestiedosiscoëfficiënt) van radionuclide j voor leeftijdsgroep g (Sv Bq−1); |
e(g) j,inh | = | de effectieve volgdosis per via inhalatie ingenomen activiteit (inhalatiedosiscoëfficiënt) van radionuclide j voor leeftijdsgroep g (Sv Bq−1); |
A j,ing | = | de activiteit van radionuclide j binnengekregen via ingestie (Bq); |
A j,inh | = | de activiteit van radionuclide j binnengekregen via inhalatie (Bq). |
B. Tabellen
Annex A tot en met H van ICRP-publicatie 119 worden beheerd door de Autoriteit en ter beschikking gesteld via de website van de Autoriteit (www.autoriteitnvs.nl). In de annexen van ICRP-publicatie 119 zijn de volgende standaardwaarden en standaardrelaties opgenomen:
- •
Annex A: Inhalatie- en ingestiedosiscoëfficiënten voor werknemers;
- •
Annex B: Inhalatiedosiscoëfficiënten voor oplosbare of reactieve gassen en dampen, voor werknemers;
- •
Annex C: Effectieve dosis per eenheid van geïntegreerde luchtconcentratie (Sv.d−1/Bq.m−3) ten gevolge van blootstelling van volwassenen (werknemers of leden van de bevolking) aan edelgassen;
- •
Annex D: Verbindingen en f1-waarden, gebruikt voor de berekening van ingestiedosiscoëfficiënten voor werknemers;
- •
Annex E: Verbindingen, longabsorptietypen en f1-waarden, gebruikt voor de berekening van inhalatiedosiscoëfficiënten voor werknemers;
- •
Annex F: Ingestiedosiscoëfficiënten voor leden van de bevolking;
- •
Annex G: Inhalatiedosiscoëfficiënten voor leden van de bevolking;
- •
Annex H: Inhalatiedosiscoëfficiënten voor oplosbare of reactieve gassen en dampen, voor leden van de bevolking.
Daarnaast geldt de volgende tabel (tabel 1), welke is overgenomen van de Mededeling van de Commissie der EG, 23 februari 1998, PbEG 1998, C133.
Longabsorptietype(n) voor leden van de bevolking | ||
|---|---|---|
Element | Element | Element |
Waterstof | F, M (*), S, G | publicaties 56, 67 en 71 |
Beryllium | M, S | publicatie 30, deel 3 |
Koolstof | F, M (*), S, G | publicaties 56, 67 en 71 |
Fluor | F, M, S | publicatie 30, deel 2 |
Natrium | F | publicatie 30, deel 2 |
Magnesium | F, M | publicatie 30, deel 3 |
Aluminium | F, M | publicatie 30, deel 3 |
Silicium | F, M, S | publicatie 30, deel 3 |
Fosfor | F, M | publicatie 30, deel 1 |
Zwavel | F, M (*), S, G | publicaties 67 en 71 |
Chloor | F, M | publicatie 30, deel 2 |
Kalium | F | publicatie 30, deel 2 |
Calcium | F, M, S | publicatie 71 |
Scandium | S | publicatie 30, deel 3 |
Titanium | F, M, S | publicatie 30, deel 3 |
Vanadium | F, M | publicatie 30, deel 3 |
Chroom | F, M, S | publicatie 30, deel 2 |
Mangaan | F, M | publicatie 30, deel 1 |
IJzer | F, M (*), S | publicaties 69 en 71 |
Kobalt | F, M (*), S | publicaties 67 en 71 |
Nikkel | F, M (*), S, G | publicaties 67 en 71 |
Koper | F, M, S | publicatie 30, deel 2 |
Zink | F, M (*), S | publicaties 67 en 71 |
Gallium | F, M | publicatie 30, deel 3 |
Germanium | F, M | publicatie 30, deel 3 |
Arseen | M | publicatie 30, deel 3 |
Selenium | F (*), M, S | publicaties 69 en 71 |
Broom | F, M | publicatie 30, deel 2 |
Rubidium | F | publicatie 30, deel 2 |
Strontium | F, M (*), S | publicaties 67 en 71 |
Yttrium | M, S | publicatie 30, deel 2 |
Zirconium | F, M (*), S | publicaties 56, 67 en 71 |
Niobium | F, M (*), S | publicaties 56, 67 en 71 |
Molybdeen | F, M (*), S | publicaties 67 en 71 |
Technetium | F, M (*), S | publicaties 67 en 71 |
Ruthenium | F, M (*), S, G | publicaties 56, 67 en 71 |
Rodium | F, M, S | publicatie 30, deel 2 |
Palladium | F, M, S | publicatie 30, deel 3 |
Zilver | F, M (*), S | publicaties 67 en 71 |
Cadmium | F, M, S | publicatie 30, deel 2 |
Indium | F, M | publicatie 30, deel 2 |
Tin | F, M | publicatie 30, deel 3 |
Antimoon | F, M (*), S | publicaties 69 en 71 |
Tellurium | F, M (*), S, G | publicaties 67 en 71 |
Jood | F (*), M, S, G | publicaties 56, 67 en 71 |
Cesium | F (*), M, S | publicaties 56, 67 en 71 |
Barium | F, M (*), S | publicaties 67 en 71 |
Lanthaan | F, M | publicatie 30, deel 3 |
Cerium | F, M (*), S | publicaties 56, 67 en 71 |
Praseodymium | M, S | publicatie 30, deel 3 |
Neodymium | M, S | publicatie 30, deel 3 |
Promethium | M, S | publicatie 30, deel 3 |
Samarium | M | publicatie 30, deel 3 |
Europium | M | publicatie 30, deel 3 |
Gadolinium | F, M | publicatie 30, deel 3 |
Terbium | M | publicatie 30, deel 3 |
Dysprosium | M | publicatie 30, deel 3 |
Holmium | M | publicatie 30, deel 3 |
Erbium | M | publicatie 30, deel 3 |
Thulium | M | publicatie 30, deel 3 |
Ytterbium | M, S | publicatie 30, deel 3 |
Lutetium | M, S | publicatie 30, deel 3 |
Hafnium | F, M | publicatie 30, deel 3 |
Tantaal | M, S | publicatie 30, deel 3 |
Wolfram | F | publicatie 30, deel 3 |
Renium | F, M | publicatie 30, deel 2 |
Osmium | F, M, S | publicatie 30, deel 2 |
Iridium | F, M, S | publicatie 30, deel 2 |
Platinum | F | publicatie 30, deel 3 |
Goud | F, M, S | publicatie 30, deel 2 |
Kwik | F, M, G | publicatie 30, deel 2 |
Thallium | F | publicatie 30, deel 3 |
Lood | F, M (*), S, G | publicaties 67 en 71 |
Bismut | F, M | publicatie 30, deel 2 |
Polonium | F, M (*), S, G | publicaties 67 en 71 |
Astaat | F, M | publicatie 30, deel 3 |
Francium | F | publicatie 30, deel 3 |
Radium | F, M (*), S | publicaties 67 en 71 |
Actinium | F, M, S | publicatie 30, deel 3 |
Thorium | F, M, S (*) | publicaties 69 en 71 |
Protactinium | M, S | publicatie 30, deel 3 |
Uranium | F, M (*), S | publicaties 69 en 71 |
Neptunium | F, M (*), S | publicaties 67 en 71 |
Plutonium | F, M (*), S | publicaties 67 en 71 |
Americium | F, M (*), S | publicaties 67 en 71 |
Curium | F, M (*), S | publicatie 71 |
Berkelium | M | publicatie 30, deel 4 |
Californium | M | publicatie 30, deel 4 |
Einsteinium | M | publicatie 30, deel 4 |
Fermium | M | publicatie 30, deel 4 |
Mendelevium | M | publicatie 30, deel 4 |
† Deeltjes: Snel (Fast — F), Matig snel (Moderate — M) en Langzaam (Slow — S); Gassen en dampen (G).(*) Aanbevolen absorptietype voor deeltjesaerosolen wanneer er geen specifieke informatie beschikbaar is (zie ICRP publicatie nr 71).
C. Toelichting op de tabellen
Richtlijn 2013/59/EURATOM schrijft voor dat de berekening van doses dient te stoelen op wetenschappelijk vastgestelde waarden en verbanden. De aanbevelingen daartoe zijn gepubliceerd en bijgewerkt door de ICRP. Wat inwendige blootstelling betreft heeft ICRP in ICRP-publicatie 119 alle vroegere publicaties over dosiscoëfficiënten geconsolideerd (op basis van ICRP-publicatie 60), en zal worden gezorgd voor actualisering van die publicatie. Daarin zullen de dosiscoëfficiënten worden vervangen door waarden die gebaseerd zijn op de stralings- en weefselweegfactoren en fantomen in ICRP-publicatie 103. De geactualiseerde data zullen steeds beschikbaar worden gesteld door de Autoriteit, via de website van de Autoriteit.
In Annex A van ICRP-publicatie 119 wordt aangegeven wat de effectieve volgdosis per via ingestie en inhalatie ingenomen activiteit (Bq) radionuclide is, de ingestie- respectievelijk inhalatiedosiscoëfficiënt, voor blootgestelde werknemers en voor leerlingen en studerenden van 18 jaar en ouder. De dochternucliden van radon en thoron blijven daarbij buiten beschouwing. In Annex B van ICRP-publicatie 119 is de inhalatiedosiscoëfficiënt gegeven voor oplosbare of reactieve gassen en dampen en in Annex C van ICRP-publicatie 119 de effectieve dosis per eenheid van geïntegreerde luchtconcentratie (Sv.d−1/Bq.m−3) voor edelgassen, voor blootgestelde werknemers en voor leerlingen en studerenden van 18 jaar en ouder. De in Annex C van ICRP-publicatie 119 opgenomen waarden gelden tevens voor volwassen leden van de bevolking.
Wat beroepsblootstelling betreft zijn in Annex A van ICRP-publicatie 119 de waarden voor ingestie verwerkt die overeenkomen met de verschillende factoren f1 voor opname via de darmwand alsmede de waarden voor inhalatie voor de verschillende soorten longretentie, met passende waarden f1 voor dat gedeelte van de inname dat wordt afgevoerd via het maag-darmkanaal.
In Annex D van ICRP-publicatie 119 staan de factoren f1 voor opname via de darmwand per element en verbinding daarvan voor blootgestelde werknemers, leerlingen en studerenden van 18 jaar en ouder. In Annex E van ICRP-publicatie 119 staan de longabsorptietypen en de factoren f1 voor opname via de darmwand per element en per verbinding daarvan voor blootgestelde werknemers, leerlingen en studerenden van 18 jaar en ouder.
Annex D en E van ICRP-publicatie 119 zijn alleen bedoeld voor werknemers en niet toepasbaar voor de bevolking. In veel gevallen zijn de waarden zoals vermeld in Annex D en E voor werknemer en bevolking gelijk. Voor leden van de bevolking dient bij de longabsorptietypen en de factoren f1 voor opname via de darmwand aan de hand van de beschikbare internationale richtsnoeren rekening te worden gehouden met de chemische vorm van het element. In het algemeen dient bij ontbreken van informatie over deze parameters de meest conservatieve waarde te worden gehanteerd. De relevante publicaties daarvoor zijn vermeld in tabel 1 van deze bijlage.
In Annex F en G van ICRP-publicatie 119 wordt aangegeven wat de ingestie- respectievelijk inhalatiedosiscoëfficiënt is, voor leden van de bevolking in verschillende leeftijdsklassen. Omdat in Annex A van ICRP-publicatie 119 alleen gegevens voor volwassen werknemers worden gegeven, kan de kolom ‘15y’ (referentieleeftijd) ook worden gebruikt voor het bepalen van de dosis voor leerlingen en studerenden van 16 en 17 jaar. Hierbij kan het nuttig zijn om in sommige situaties na te gaan of de voor de leden van de bevolking gehanteerde standaardparameters toepasselijk zijn voor de fysische en chemische vormen waarin de radionucliden op het werk voorkomen. De dochternucliden van radon (Rn-222) en thoron (Rn 220) blijven daarbij buiten beschouwing.
De gewijzigde indeling in Annex F en G van ICRP-publicatie 119 ten opzichte van de tabellen 1 en 2 zoals opgenomen in bijlage 1.4 van de voormalige Uitvoeringsregeling (gebaseerd op bijlage 3 van de richtlijn 96/29/EURATOM) vloeien voort uit een andere wijze van notatie die in ICRP-publicatie 119 wordt gehanteerd. Bijlage 1.4 van de voormalige Uitvoeringsregeling gaf de leeftijdsklassen terwijl Annex F en G van ICRP-publicatie 119 voor elke leeftijdsklasse de referentieleeftijd vermeldt. De relatie tussen leeftijdsklasse en referentieleeftijd is als volgt:
Leeftijdsklasse | Referentieleeftijd |
|---|---|
< 1 y | infant |
1–2 y | 1 |
2–7 y | 5 |
7–12 y | 10 |
12–17 y | 15 |
> 17 y | adult |
Wat betreft blootstelling van leden van de bevolking zijn in Annex F van ICRP-publicatie 119 voor ingestie de waarden verwerkt die overeenkomen met de verschillende factoren f1 voor opname via de darmwand bij zuigelingen en ouderen. Wat betreft blootstelling van leden van de bevolking zijn in Annex G van ICRP-publicatie 119 voor inhalatie de waarden verwerkt voor de verschillende soorten longretentie, met passende waarden f1 voor dat gedeelte van de inname dat wordt afgevoerd via het maag-darmkanaal. Indien informatie over deze waarden beschikbaar is, wordt de passende waarde gehanteerd; zo niet dan wordt de meest restrictieve waarde aangehouden. De ICRP-publicaties die informatie geven behorend bij diverse nucliden betreffende longabsorptietypen hiervoor zijn gegeven in tabel 1 van deze bijlage.
Tot slot bevat Annex H van ICRP-publicatie 119 de inhalatiecoëfficiënt voor oplosbare of reactieve gassen en dampen, voor leden van de bevolking.
Wat externe blootstelling betreft zijn de standaardwaarden en standaardrelaties gepubliceerd volgens de nieuwe methode in ICPR-publicatie 116. In deze publicatie zijn voor verschillende soorten straling effectieve dosiscoëfficiënten gegeven voor verschillende typen van bestraling alsmede orgaan-specifieke dosiscoëfficiënten. Deze kunnen gebruikt worden voor meer geavanceerde berekeningen voor de externe stralingsdosis voor het geval het omgevingsdosisequivalent H*(10) niet meer volstaat.
D. Omrekeningsfactoren voor radon- en thoron-dochters
Voor dochternucliden van radon (Rn-222) en thoron (Rn-220) gelden de volgende conventionele omrekeningsfactoren, effectieve dosis per eenheid potentiële blootstelling aan alfa-energie (Sv per J.h.m−3):
Omrekeningsfactoren in effectieve dosis per eenheid potentiële blootstelling aan alfa-energie (Sv per J.h.m−3) | |
|---|---|
Radon in huis | 1,1 |
Radon op werk | 1,4 |
Thoron op werk | 0,5 |
Potentiële alfa-energie (van dochternucliden van radon en thoron) is de uiteindelijk afgegeven totale energie tijdens het verval van dochternucliden van radon en thoron in de gehele vervalcyclus tot, maar niet met inbegrip van210Pb voor dochternucliden van222Rn en tot stabiel208Pb voor dochternucliden van220Rn. De eenheid is J (joule). Voor blootstelling aan een gegeven concentratie gedurende een gegeven tijd is de eenheid J.h.m−3.