HR, 14-06-2024, nr. 23/03663

In het bezwaarschrift is het volgende verzoek opgenomen:

In de conclusie werd het volgende standpunt van, nota bene hof Den-Bosch, onderschreven:

Naar het oordeel van het Hof volgt uit artikel 40 van de Wet WOZ dat een belastingplichtige recht heeft op alle gegevens die van belang kunnen zijn voor het controleren van de voor zijn onroerende zaak vastgestelde waarde, een en ander met inachtneming van het belang van de privacy van anderen. Het Hof heeft vervolgens overwogen dat ook de grondstaffel in dit verband van belang kan zijn. In casu is daarvan volgens het Hof inderdaad sprake.

Het Hof heeft voorts geoordeeld dat ook afgezien van artikel 40 van de Wet WOZ de Heffingsambtenaar de grondstaffel in de bezwaarfase ter beschikking had moeten stellen van belanghebbende, nu belanghebbendes gemachtigde hierom reeds in de bezwaarfase had verzocht. Immers ingevolge artikel 7:4, tweede lid, van de Awb dient de Heffingsambtenaar alle op de zaak betrekking hebbende stukken voorafgaand aan het horen ter inzage te leggen voor belanghebbende gedurende ten minste een week. Naar het oordeel van het Hof had de Heffingsambtenaar de grondstaffel, als zijnde een op de zaak betrekking hebbend stuk als bedoeld in de zin van artikel 7:4, tweede lid, van de Awb ter inzage moeten leggen, en indien de belanghebbende bij de inzage om een afschrift daarvan had verzocht, hem dat moeten verstrekken. Gelet hierop had de Heffingsambtenaar het verzoek van belanghebbende (een afschrift van) de grondstaffel te verstrekken niet mogen weigeren.

Het verzoek in het bezwaarschrift kan niet anders opgevat worden dan een verzoek conform artikel 40 Wet WOZ. Het hof is hier ten onrechte aan voorbij gegaan. Ik verwijs naar uw meest recente arrest, ECLI:NL:HR:2023:1052, waarin u nogmaals benadrukt dat de aan de waardering ten grondslag liggende gegevens op verzoek in de bezwaarfase moeten worden verstrekt.

Zowel de rechtbank als het hof gaan op onterechte gronden voorbij aan de schending van het inzagerecht in onderhavige zaak. De rechtbank merkt onder punt 3.3.5. van de uitspraak in beroep op dat het inzagerecht weliswaar is geschonden maar dat daar geen gevolgen aan verbonden hoeven te worden nu verweerder in beroep toch met een nieuwe onderbouwing is gekomen. Volstrekt onbegrijpelijk! De schending vindt plaats in de bezwaarfase en moet in die fase worden beoordeeld. De rechtbank miskent hiermee dat het inzagerecht als een van de meest fundamentele waarborgen voor een goed verlopende bezwaarschriftprocedure te beschouwen is. Zoveel mogelijk moet namelijk vermeden worden dat het bestuursorgaan zijn beslissing doet steunen op informatie welke de betrokken belanghebbenden niet hebben kunnen kennen. Ongewenst ook is de situatie dat pas in een latere fase (bijvoorbeeld bij de administratieve rechter) een belanghebbende kennis kan nemen van stukken die voor hem in een eerdere fase ontoegankelijk waren. De consequentie daarvan zou immers kunnen zijn dat geschilpunten die in de bezwaarfase definitief beslist hadden kunnen worden indien alle stukken bekend waren geweest, zonder voldoende noodzaak tot een procedure voor de administratieve rechter leiden.

Bovendien heeft belanghebbende het recht op controle omtrent de juistheid van het aan hem/haar gerichte besluit en moet deze een weloverwogen beslissing kunnen nemen om al dan niet over te gaan tot het instellen van beroep. Wat nu als belanghebbende enkel beroep had aangetekend tegen de schending van het inzagerecht? Dan had de rechtbank het beroep gegrond moeten verklaren. Nu verweerder in het inhoudelijke beroep met een nieuwe onderbouwing komt mag de schending zonder gevolgen blijven? De rechtbank gaat hier uit van een totaal onjuiste rechtsopvatting. Ook in dit kader verwijs ik naar bovenvermeld arrest van uzelf waarin u in de slotsom nogmaals benadrukt dat het van groot belang is dat belanghebbende reeds in de bezwaarfase over de gevraagde informatie beschikt.

Dat de informatie na de hoorzitting alsnog ter inzage is gelegd doet hier ook niets aan af omdat de termijn zoals opgenomen in artikel 7:4 lid 2 een harde termijn is en ervoor is bedoeld dat alle informatie tijdens de hoorzitting kan worden meegenomen. In onderhavige situatie heeft de hoorzitting ook niet op de juiste manier plaats kunnen vinden waardoor ook het hoorrecht is geschonden.

Voorts ben ik van mening dat bij een schending van artikel 7:4 lid 2 Awb geen ruimte bestaat voor de vraag in hoeverre belanghebbende hierdoor in zijn procespositie is benadeeld. Als er sprake is van schending van het inzagerecht dan moet een rechter hier gevolgen aan verbinden. Artikel 6:22 Awb mag niet worden toegepast als vaststaat dat er sprake is van schending van artikel 7:4 lid 2 Awb. Deswege had de rechtbank in dit geval de uitspraak op bezwaar dienen vernietigen en de zaak moeten terugverwijzen. Ik wil uw college vragen zich hierover uit te laten.

Ook ben ik van mening dat schending van het inzagerecht per definitie ook schending van het hoorrecht (artikel 7:2 Awb) betekent daar informatie die van essentieel belang is voor het hoorgesprek niet voorhanden is. Belanghebbende kan zich nu namelijk niet uitlaten over de besluitvorming van het bestuursorgaan.

De opvatting van het hof dat schending van het inzagerecht tijdens de hoorzitting moet worden aangekaart om er echt sprake te laten zijn van schending van het inzagerecht is een volstrekt onjuiste. Waarop deze opvatting is gebaseerd is mij een groot vraagteken. Kennelijk is het hof van mening dat het bestuursorgaan bij schending van het inzagerecht altijd recht heeft op een herstel vormverzuim. De rechtbank is van mening dat het bestuursorgaan in beroep een volledig nieuwe kans tot onderbouwen krijgt die ook zonder gevolgen mag blijven en bovendien maakt dat aan de schending van het inzagerecht in bezwaar voorbij kan worden gegaan. In beide gevallen is de burger de pineut en komt de fout van het bestuursorgaan voor rekening van hem of haar. Dit kan en mag niet de bedoeling zijn! Ik vertrouw erop dat uw college deze opvattingen van zowel rechtbank als het hof rechtzet.