Hof 's-Hertogenbosch, 01-02-2018, nr. 16/03850

Belanghebbende stelt zich primair op het standpunt dat de gemeente uitsluitend diensten heeft verricht ter zake van de welstandsbeoordelingen door de omgevingscommissie en ter zake van de door belanghebbende gegeven toelichting op de aanvraag. Belanghebbende legt aan dit standpunt ten grondslag dat de gemeente ter zake van de omgevingsvergunningaanvraag voor de activiteit bouwen geen handelingen heeft verricht die kunnen kwalificeren als diensten in de zin van artikel 229, lid 1, onderdeel b, van de Gemeentewet respectievelijk als het “in behandeling nemen” van de omgevingsvergunningaanvraag voor de activiteit bouwen in de zin van de Legesverordening. Voorts wijst belanghebbende erop dat de gemeente met betrekking tot de activiteit bouwen ook nooit diensten verricht kan hebben, aangezien de aanvraag onvolledig was en de aanvraag onmiddellijk na ontvangst van de laatste welstandsbeoordeling is ingetrokken.

In artikel 2, onderdeel a, van de Legesverordening is, conform het bepaalde in artikel 229, lid 1, onderdeel b, van de Gemeentewet, opgenomen dat legesrechten geheven kunnen worden ter zake van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten. In artikel 5, lid 1, van de Legesverordening wordt voor de maatstaven en tarieven van de ter zake van deze diensten te heffen leges verwezen naar de Tarieventabel.

In de Tarieventabel is, voor zover in hoger beroep relevant, het volgende opgenomen:

“Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning

(…)

Hoofdstuk 3 Omgevingsvergunning

Het tarief bedraagt voor het in behandeling nemen van een aanvraag tot het verlenen

van een omgevingsvergunning voor een project: de som van de verschuldigde leges voor de

verschillende activiteiten of handelingen waaruit het project geheel of gedeeltelijk bestaat en

waarop de aanvraag betrekking heeft en de verschuldigde leges voor de extra toetsen die in

verband met de aanvraag moeten worden uitgevoerd, berekend naar de tarieven en

overeenkomstig het bepaalde in dit hoofdstuk en hoofdstuk 4 van deze titel. In afwijking van

de vorige volzin kan ook per activiteit, handeling of andere grondslag een legesbedrag

worden gevorderd.

Bouwactiviteiten

2.3.1.1 Indien de aanvraag om een omgevingsvergunning betrekking heeft op een

bouwactiviteit als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder a, van de Wabo, bedraagt het tarief:

(…)

2.3.1.1.2. Indien de bouwkosten € 2.200 tot € 450.000 bedragen: € 113,00

vermeerderd met: 2,45 %

van de bouwkosten waarmee de bouwkosten € 2.200 te boven gaan.

(…)

Welstandstoets

2.3.1.2 Onverminderd het bepaalde in subonderdeel 2.3.1.1 bedraagt het tarief,

indien de aanvraag is voorgelegd aan de Welstandscommissie:

2.3.1.2.1 voor de eerste welstandstoets per plan door genoemde commissie: € 124,00

2.3.1.2.2 voor de tweede en volgende welstandstoets per plan per toets door

genoemde commissie: € 104,00

2.3.1.2.3 en de aanvrager tijdens de beoordeling van de in dat onderdeel

bedoelde aanvraag een toelichting wenst te geven, per toelichting € 85,00

(…)

Hoofdstuk 5 Teruggaaf

Teruggaaf als gevolg van intrekking aanvraag omgevingsvergunning voor bouw-, aanleg- of sloopactiviteiten

Als een aanvrager zijn aanvraag om een omgevingsvergunning voor een project dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit bouw-, aanleg- of sloopactiviteiten, als bedoeld in de onderdelen 2.3.1, 2.3.2, 2.3.6 en 2.3.7, intrekt terwijl deze reeds in behandeling is genomen door de gemeente, bestaat geen aanspraak op teruggaaf van een deel van de leges. (…)”.

De gemeente heft derhalve leges ter zake van diensten die bestaan uit het in behandeling nemen van een aanvraag tot het verlenen van een omgevingsvergunning. Het ‘in behandeling nemen’ kan bestaan uit verschillende activiteiten en handelingen; ter zake van die verschillende handelingen en activiteiten zijn in de Tarieventabel afzonderlijke tarieven opgenomen.

Het Hof is van oordeel dat in dit specifieke geval de dienstverlening door de gemeente ter zake van de activiteit bouwen dermate gering is geweest, dat naar het oordeel van het Hof de gemeentelijke wetgever niet bedoeld kan hebben tot een bedrag van € 2.386,60 leges te heffen.

Belanghebbende heeft in eerste instantie enkel een schetsplan ingediend, ter zake waarvan de gemeente geen leges in rekening brengt. In de ‘kop’ van het formulier ‘VERZOEK TOT BEOORDELING VAN EEN SCHETSPLAN’ is, voor zover van belang, opgenomen:

‘Met dit formulier dient u een verzoek in tot beoordeling van een schetsplan en is bestemd voor het verkrijgen van een advies van de Welstandscommissie en/of globale toets aan het bestemmingsplan en bouwvoorschriften van de gemeente Maasgouw. Dit verzoek wordt niet aangemerkt als een aanvraag om bouwvergunning (…)’.

In haar hoger beroepschrift en ter zitting heeft belanghebbende gesteld dat zij pas van plan was om een omgevingsvergunning aan te vragen als het op 7 december 2014 ingediende schetsplan zou zijn goedgekeurd door de omgevingscommissie. Belanghebbende heeft de goedkeuring van de omgevingscommissie evenwel niet afgewacht, maar de omgevingsvergunning op 31 december 2014 aangevraagd. Belanghebbende stelt de omgevingsvergunning te hebben aangevraagd op advies van de behandelend ambtenaar, om zodoende te voorkomen dat zij geconfronteerd zou worden met de strengere eisen van het Bouwbesluit 2015 en hogere kosten, en omdat de behandelend ambtenaar haar had verzekerd dat het wel goed zou komen met de aanvraag. Belanghebbende stelt voorts dat zij de omgevingsvergunning nooit voorafgaande aan de verkrijging van een goedkeuring van het schetsplan zou hebben aangevraagd als de behandelend ambtenaar haar daartoe niet geadviseerd had.

Het oorspronkelijk ingediende schetsplan voorzag in de bouw van een woning met een plat dak. Omdat de omgevingscommissie ter uitvoering van de welstandsbeoordeling het plan niet passend achtte in het perspectief van de ‘historische kern’ en niet in overeenstemming met hetgeen overigens in de omgeving is gebouwd en gebouwd gaat worden, heeft de omgevingscommissie geëist dat op de een of andere manier een kap zou worden toegevoegd. Hierop heeft belanghebbende een tweede schetsplan ingediend met een klein zinken dak. De omgevingscommissie kon zich verenigen met het type dak, maar eiste dat het volume van het dak krachtiger zou worden. Daarop is een derde schetsplan gepresenteerd, ten aanzien waarvan de omgevingscommissie positief geadviseerd heeft, onder de voorwaarde dat de kap steiler zou worden uitgevoerd.

De drie schetsplannen omvatten niet meer dan elk twee A-viertjes met daarop (3D) schetsen van de voorgevel, achtergevel, rechter en linker zijgevel, plattegronden van de begane grond en verdieping(en), een doorsnede- en een situatietekening (1:1000).

Ter zake van deze beoordeling door de omgevingscommissie is overeenkomstig de Tarieventabel (Welstandstoets), onderdelen 2.3.1.2, 2.3.1.2.1, 2.3.1.2.2 en 2.3.1.2.3, in totaal, een bedrag van € 417 in rekening gebracht.

Behoudens de schetsplannen, vermeld in overweging 4.5.3. heeft belanghebbende geen nadere documentatie overgelegd, zoals bijvoorbeeld uitgewerkte bouwtekeningen voorzien van detailtekeningen, bouw-, constructie- en funderingsberekeningen, isolatiewaarden, informatie met betrekking tot brandveiligheid, gegevens betreffende milieu-aspecten, etc.

Behalve het uitvoeren van de welstandstoets heeft de gemeente de aanvraag tot het verlenen van een omgevingsvergunning geregistreerd en gepubliceerd in het gemeenteblad van de gemeente Maasgouw. In zijn verweerschrift in hoger beroep stelt de Heffingsambtenaar dat de legesheffing voor de activiteit bouwen alleen al gerechtvaardigd is, omdat het bouwplan is voorgelegd aan de omgevingscommissie. Naar het oordeel van het Hof is het standpunt van de Heffingsambtenaar niet juist. Gegeven het feit dat in Hoofdstuk 3 Omgevingsvergunning, onderdeel 2.3, van de Tarieventabel is opgenomen dat het tarief voor het in behandeling nemen van een aanvraag tot het verlenen van een omgevingsvergunning bedraagt ‘de som van de verschuldigde leges voor de verschillende activiteiten of handelingen waaruit het project geheel of gedeeltelijk bestaat’ gevoegd bij het feit dat voor die verschillende handelingen en activiteiten afzonderlijke tarieven zijn opgenomen in de Tarieventabel, zoals tarieven voor handelingen en activiteiten die verricht zijn door de omgevingscommissie ter uitvoering van de welstandsbeoordeling en handelingen en activiteiten ter uitvoering van het bouwen, kan een handeling of activiteit die wordt bestreken door de welstandstoets niet ook nog eens worden toegerekend aan de handelingen en activiteiten ter uitvoering van het bouwen.

Het Hof concludeert uit het vorenstaande dat de leges ter zake van de activiteit bouwen enkel zijn geheven voor twee administratieve handelingen, te weten het registeren van de aanvraag en het publiceren daarvan in het gemeenteblad van de gemeente Maasgouw. Deze twee administratieve handelingen hebben, alhoewel gedaan in het individuele belang van belanghebbende, naar het oordeel van het Hof, te weinig ‘substance’ om te kunnen spreken van dienstverlening jegens belanghebbende waarvoor leges kunnen worden geheven tot een bedrag (€ 2.386,60) als in het onderhavige geval.

In het kader van voornoemd oordeel acht het Hof voorts het volgende van belang. Belanghebbende heeft gesteld dat zij de omgevingsvergunning heeft aangevraagd op advies van de behandelend ambtenaar, om zodoende te voorkomen dat zij geconfronteerd zou worden met de strengere eisen van het Bouwbesluit 2015 en hogere kosten, en omdat de behandelend ambtenaar haar had verzekerd dat het wel goed zou komen met de aanvraag; en dat zij de omgevingsvergunning nooit zou hebben aangevraagd voorafgaande aan de verkrijging van een goedkeuring van het schetsplan als de behandelend ambtenaar haar daartoe niet geadviseerd had (laatste twee volzinnen overweging 4.5.2). Het Hof acht het door belanghebbende gestelde geloofwaardig. Daarbij komt dat het door haar gestelde niet, althans onvoldoende, door de Heffingsambtenaar is weersproken. Ter zitting heeft de Heffingsambtenaar desgevraagd enkel verklaard dat hij de rol van de behandelend ambtenaar niet kan beoordelen.

Alhoewel belanghebbende de keuze had om het advies van de behandelend ambtenaar niet op te volgen en eerst af te wachten of de omgevingscommissie haar schetsplan(nen) zou goedkeuren, zoals aanvankelijk haar bedoeling was, neemt het Hof mede in overweging dat belanghebbende op het terrein van de lokale belastingheffing als leek moet worden beschouwd en dat zij zich in haar contacten met de behandelend ambtenaar niet heeft laten bijstaan door een fiscaal adviseur. Door te vertrouwen op het door de behandelend ambtenaar gegeven advies is zij in het aanvraagtraject terecht gekomen, waar zij zelf, vooralsnog, uit had willen blijven. Ook die omstandigheden staan naar het oordeel van het Hof aan de weg aan een heffing van leges als in het onderhavige geval.

Slotsom

De slotsom is dat de leges ter zake van de activiteiten bouwen ten onrechte zijn geheven, dat het hoger beroep gegrond is en dat de uitspraak van de Rechtbank dient te worden vernietigd.

Ten aanzien van het griffierecht

Nu de uitspraak van de Rechtbank wordt vernietigd, dient de Heffingsambtenaar aan belanghebbende het door haar ter zake van de behandeling van het beroep bij de Rechtbank en het hoger beroep bij het Hof betaalde griffierecht ten bedrage van € 45 respectievelijk € 124 te vergoeden.

Ten aanzien van de proceskosten

Nu het door belanghebbende ingestelde hoger beroep gegrond is, acht het Hof termen aanwezig de Heffingsambtenaar te veroordelen tot betaling van een tegemoetkoming in de kosten die belanghebbende in verband met de behandeling van het beroep bij de Rechtbank en het hoger beroep bij het Hof redelijkerwijs heeft moeten maken.

Het Hof stelt deze tegemoetkoming, mede gelet op het bepaalde in het Besluit proceskosten bestuursrecht, ter zake van de behandeling van het beroep bij de Rechtbank (kosten van door een derde beroepsmatig verleende bijstand ter zitting) op 1 (punt) x € 501 (waarde per punt) x 1 (factor gewicht van de zaak), is € 501, vermeerderd met een door het Hof redelijk te achten bedrag aan verletkosten van belanghebbende zelf voor het reizen naar en bijwonen van de zittingen bij de Rechtbank en het Hof van respectievelijk 2 uur x € 50, is € 100, en 3 uur x € 50, is € 150, in totaal, € 751.

Gesteld noch gebleken is dat belanghebbende overige voor vergoeding in aanmerking komende kosten als bedoeld in artikel 1 van het Besluit proceskosten bestuursrecht heeft gemaakt.