CRvB, 17-07-2012, nr. 10-4941 WWB

Onder staatssecretaris wordt in deze uitspraak ook begrepen diens rechtsvoorganger, de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De Raad gaat uit van de volgende in dit geding van belang zijnde feiten en omstandigheden.

Op 30 juni 2008 heeft de staatssecretaris de door appellant voor de uitvoering van de Wet werk en bijstand (WWB) over het vergoedingsjaar 2007 bij de Minister van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties ingediende verantwoordingsinformatie ontvangen met de bijlage bij de jaarrekening als bedoeld in artikel 58a van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. Deze bijlage bevat een verslag van bevindingen met bijbehorende accountantsverklaring van Deloitte Accountants B.V. (Deloitte) van 14 mei 2008. In dit verslag heeft Deloitte ten aanzien van het zogeheten werkdeel van de WWB gerapporteerd, dat over een bedrag van € 411.028,-- onzekerheid bestaat, omdat de rechtmatige besteding niet vastgesteld kon worden door het ontbreken van een relatie tussen de uitgaven en de deelnemers aan de re-integratieactiviteiten.

Bij besluit van 27 april 2009 heeft de staatssecretaris op grond van artikel 70, eerste lid, van de WWB een bedrag van € 411.028,-- van appellant teruggevorderd.

Bij besluit van 24 september 2009 (bestreden besluit) heeft de staatssecretaris het bezwaar tegen het besluit van 27 april 2009 ongegrond verklaard. Hieraan heeft de staatssecretaris ten grondslag gelegd, kort gezegd, dat appellant ten laste van het werkdeel WWB 2007 uitgaven tot een bedrag van € 411.028,-- heeft gedaan waarvan de rechtmatigheid van de besteding niet bij de jaarrekening over 2007 is verantwoord, zodat deze als onrechtmatig moeten worden aangemerkt. Daarbij is overwogen dat geen sprake is van jaaroverschrijdende activiteiten. De door appellant uitgevoerde hersteloperatie, op basis waarvan de accountant vervolgens in een assurance-rapport van 19 juni 2009 tot de conclusie komt dat inmiddels sprake is van fouten en onzekerheden die vallen beneden de rapporteringstolerantiegrens, leidt er volgens de staatssecretaris niet toe dat de indertijd in het rapport van 14 mei 2008 gedane bevinding onjuist is. Uitgegaan moet worden van de uit de verantwoordingsinformatie blijkende onrechtmatigheid.

De rechtbank heeft bij de aangevallen uitspraak het beroep tegen het bestreden besluit ongegrond verklaard.

Appellant heeft zich in hoger beroep op de hierna te bespreken gronden gekeerd tegen de aangevallen uitspraak.

De Raad overweegt het volgende.

De WWB luidde, voor zover en ten tijde hier van belang:

”Artikel 69

Appellant heeft aangevoerd dat het bestreden besluit is genomen in strijd met artikel 7:5 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb), aangezien het horen is geschied door twee personen, van wie één betrokken was bij het terugvorderingsbesluit. Deze persoon heeft niet alleen het standpunt van de staatssecretaris toegelicht, maar ook een vraag gesteld aan appellant.

De staatssecretaris heeft zich op het standpunt gesteld dat het horen is geschied door de in het verslag van de hoorzitting genoemde, niet bij het primaire besluit betrokken voorzitter en dat de medewerker van de beleidsdirectie, die het primaire besluit had genomen, bij de hoorzitting aanwezig was om desgevraagd informatie te verstrekken.

Uit het verslag van de hoorzitting blijkt dat de behandelend ambtenaar het besluit van 27 april 2009 heeft toegelicht en in dat kader het college op een ondergeschikt punt om een reactie heeft gevraagd. Daarmee is geen sprake geweest van het door een behandelend ambtenaar horen, als bedoeld in artikel 7:5, eerste lid, van de Awb, zodat het bestreden besluit niet in strijd met die bepaling is genomen.

Appellant heeft voorts aangevoerd dat geen sprake is van onrechtmatigheid, maar van onzekerheid. Deze onzekerheid is door hersteloperaties in 2008 en 2009 opgeheven, omdat uit het assurance-rapport van de accountant van 19 juni 2009, zoals door hem toegelicht in zijn rapport van 12 mei 2012, de rechtmatigheid van deze bestedingen alsnog blijkt. Hierbij heeft appellant een beroep gedaan op de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State van 23 november 2011, LJN BU5412.

De beroepsgrond dat niet mag worden teruggevorderd omdat de onzekerheid inmiddels is opgeheven, treft geen doel. Zoals de Raad in zijn uitspraak van 6 juli 2010, LJN BN1242, heeft overwogen bevat de wetsgeschiedenis aanknopingspunten voor een strikte benadering van de jaarlijkse verantwoording zoals door de staatssecretaris voorgestaan. Dat neemt niet weg dat een door de accountant of de gemeente gemaakte fout onder omstandigheden in bezwaar kan worden hersteld. Een dergelijke situatie was aan de orde in de door appellant genoemde uitspraak van 23 november 2011. In die zaak had de gemeente gegevens in de bijlage bij de jaarrekening 2008 in een verkeerde rubriek geplaatst, wat in bezwaar was hersteld. Hier is een andere situatie aan de orde. Appellant heeft in 2008 en 2009 een hersteloperatie laten uitvoeren, teneinde de rechtmatigheid van de gedane uitgaven alsnog te kunnen verantwoorden. Dat verdraagt zich niet met het uitgangspunt van het systeem van jaarlijkse verantwoording volgens het kasstelsel, waarbij de rechtmatigheid van de gegevens uiterlijk op 15 juli van het daarop volgende jaar moet zijn aangetoond.

Appellant heeft betoogd dat onzekerheid niet gelijk te stellen is met onrechtmatigheid en dat het dan ook onevenredig is dat het gehele bedrag wordt teruggevorderd.

Onder verwijzing naar de uitspraak van de Raad van 17 april 2012, LJN BW3514, wordt het standpunt van de staatssecretaris onderschreven dat, indien sprake is van financiële onzekerheid die de rapporteringstolerantiegrens te boven gaat, dit tot gevolg heeft dat in zoverre sprake is van een onrechtmatige besteding. De staatssecretaris is op grond van artikel 70, eerste lid, van de WWB gehouden het bedrag van de onrechtmatige besteding terug te vorderen. In wat appellant over de onevenredigheid heeft aangevoerd worden geen zeer bijzondere omstandigheden gezien die de staatssecretaris ertoe hadden moeten brengen niet onverkort aan die terugvorderingsbepaling vast te houden.

Appellant heeft verder een beroep gedaan op het gelijkheidsbeginsel en daartoe aangevoerd dat de staatssecretaris wel een nadere rapportage van de gemeente Utrecht heeft geaccepteerd, zodat niet valt in te zien waarom dat hier niet zou kunnen.

De staatssecretaris heeft uiteengezet waarom volgens hem geen sprake is van vergelijkbare gevallen. Wanneer een college op basis van de destijds al bekende gegevens een fout heeft gemaakt in de verantwoording, dan wel de accountant op basis van de destijds bekende gegevens een onjuiste conclusie heeft getrokken, bestaat de mogelijkheid de fout binnen een redelijke termijn te herstellen. Omdat de accountant van de gemeente Utrecht ten onrechte ervan was uitgegaan dat de kosten van door de gemeente verrichte re-integratieactiviteiten nimmer tot het werkdeel WWB kunnen worden gerekend, is aan het college van die gemeente de gelegenheid geboden dat te herstellen. Op basis van de toen voorhanden gegevens bleek volledig herstel niet mogelijk, omdat niet was na te gaan welk deel direct diende te worden toegerekend aan re-integratieactiviteiten en welk deel indirect. Aangezien in ieder geval een deel van de kosten wel direct samenhing met re-integratieactiviteiten, is uit een oogpunt van billijkheid vervolgens een deel van het aanvankelijk als foutief aangemerkte bedrag niet teruggevorderd.

Het standpunt van de staatssecretaris wordt onderschreven. In dit geval is geen sprake van een fout van de accountant, zoals bij de gemeente Utrecht. Dat de staatssecretaris naar aanleiding van die fout ruimhartig is omgegaan met de nader gegeven verantwoording leidt er niet toe dat hij dat in dit geval ook diende te doen.

Uit wat is overwogen onder 5.2 tot en met 5.5.3 volgt dat het hoger beroep niet slaagt. De aangevallen uitspraak zal worden bevestigd.

Voor een veroordeling in de proceskosten bestaat geen aanleiding.