5.2.3.1 Implementatie van de ATAD-richtlijn

Duitsland heeft de ATAD-regels geïmplementeerd in de nationale wetgeving. De implementatiewetgeving is echter wel betrekkelijk laat gepubliceerd. Het ministerie heeft namelijk op 11 december 2019 het wetsontwerp voor consultatie gepubliceerd. Het wetsontwerp omvatte de implementatie van de gehele ATAD-richtlijn en heeft de nodige kritiek gekregen. Pas op 30 juni 2021 is het wetsontwerp aangenomen en de wetgeving zal per 1 januari 2022 worden geïmplementeerd.1

De exitregels zijn onder andere opgenomen in § 12 KstG.234 In dat artikel is opgenomen dat als sprake is van een sfeerovergang waardoor de belastingplicht in Duitsland aanvangt, deze sfeerovergang wordt beschouwd als de verkoop van het economische eigendom van de activa en de passiva tegen de waarde waarop de andere staat de belasting baseert. Aangezien de andere lidstaat dient uit te gaan van de waarde in het economische verkeer, betekent dit dus dat Duitsland zijn heffingsrecht beperkt tot de uiteindelijke vervreemdingsprijs minus de waarde in het economische verkeer ten tijde van het moment dat Duitsland het heffingsrecht krijgt. Duitsland behoudt zich echter wel het recht voor om – zoals toegestaan in artikel 5 van de ATAD-richtlijn – deze waarde te corrigeren als de waarde waarover in de vertrekstaat is afgerekend, niet overeenkomt met de waarde in het economische verkeer.5 De regeling houdt tevens in dat de vermogensbestanddelen dienen te worden gewaardeerd op de fiscale balans tegen de waarde in het economische verkeer. Er wordt geen onderscheid gemaakt naar de aard van de vermogensbestanddelen. Dit betekent dat ook zelfgevormde goodwill mag worden geactiveerd. Onduidelijk is echter of de regeling zover gaat dat ook de zelfgevormde goodwill mag worden afgeschreven ten laste van het fiscale resultaat.

In de omgekeerde situatie, als de vermogensbestanddelen Duitsland verlaten, is sprake van een exitheffing. Over het verschil tussen de waarde in het economische verkeer en de fiscale boekwaarde dient dan te worden afgerekend. Dit was voor implementatie van de ATAD-richtlijn ook al het geval in Duitsland. De regeling voorziet in uitstel van betaling voor alle in de ATAD-richtlijn beschreven situaties.6 Voor de verschuldigde belasting is het dan mogelijk om een reserve te vormen. Deze dient vervolgens in vijf jaar vrij te vallen, zodat de belastingschuld over vijf jaar wordt verdeeld. Het vormen van de reserve is niet verplicht, de belastingplichtige kan er ook voor kiezen om de belastinglast direct te voldoen.