6.4.4.3 Onjuiste informatie die een criminal charge tot gevolg heeft

Wanneer Weh daadwerkelijk bestraffing probeerde te ontlopen, dan maakt dat wel duidelijk dat er strafdreiging bestond en het gevraagde potentieel zelfbelastend was: een juist antwoord zou hem hebben gekoppeld aan de overtreding. Het Hof heeft dit ongetwijfeld ingezien. Kennelijk wil het onjuiste informatieverstrekking ter voorkoming van bestraffing buiten het toepassingsbereik van het zwijgrecht houden. Met betrekking tot de tegenover Weh geuite beschuldiging overweegt het dat, hoewel dit geen beslissend element was, hij niet weigerde te verklaren, maar zichzelf buitenspel zette doordat hij aan de autoriteiten had verklaard dat een derde zijn auto had bestuurd op het moment dat daarmee een overtreding was begaan. Zou het gevraagde niet (potentieel) belastend zijn, dan had het Hof dit niet hoeven overwegen.

Wat opvalt, is dat deze redenering naadloos aansluit op de zaak Allen. Allens gehoudenheid om opgaaf te doen van bezittingen aan de Engelse belastingautoriteiten, is volgens het Hof geen voorbeeld van gedwongen zelfbelasting. De onjuiste opgaaf was de overtreding zelf. Het recht tegen gedwongen zelfbelasting kan niet zo worden uitgelegd dat het een algemene immuniteit geeft voor handelingen die zijn ingegeven door de wens om onderzoek van de autoriteiten te ontwijken. Hieraan doet niet af dat Allen loog om de belastingautoriteiten onwetend te houden over gedragingen (belastingfraude) die mogelijk een strafvervolging tot gevolg hadden.2 Mij dunkt dat dit laatste ook speelt in de zaak Weh. Een verschil is wel dat in Allen de autoriteiten de door hem gepleegde fraude nog niet op het spoor waren (hij werd aangepakt voor de onjuiste opgaaf van bezittingen).

Een alternatieve verklaring voor het ‘negeren’ door het Hof van het potentieel belastende karakter van Weh’s antwoordplicht, is dat zijn zaak niet gaat over de vraag of de verplichting om te verklaren rechtmatig was, maar of het latere gebruik van de verklaring (voor de strafvervolging) het recht tegen gedwongen zelfbelasting ondermijnt. In O’Halloran en Francis heeft het Hof er geen moeite mee dat Francis, die werd gevraagd te verklaren wie zijn ‘geflitste’ auto had bestuurd, werd bestraft voor het niet geven van die informatie.3 Tegen deze uitleg pleit dat de toepasselijkheid van het zwijgrecht kennelijk al was gestrand op de beperkte antwoordplicht van Francis.

Ik wil niet uitsluiten dat de verklaring voor het ‘negeren’ door het Hof van het potentieel belastende karakter van Weh’s antwoordplicht veel eenvoudiger is dan zijn overwegingen doen vermoeden, namelijk dat het wel inziet dat de ruime erkenning van het zwijgrecht in verkeerszaken betekent dat veel zaken onopgelost/onbestraft blijven. Pas in O’Halloran en Francis speelt het Hof de kaart van een bijzonder regime in verkeerszaken.4

Dat het verstrekken van onjuiste informatie die een criminal charge tot gevolg heeft geen gedwongen zelfbelasting is, raakt niet alleen aan de notie van zelfbelasting. Het raakt ook – of misschien zelfs vooral – aan de dadelijk te bespreken strafcontext als derde en laatste toepasselijkheidscriterium: de antwoordplicht van Weh riep weliswaar potentiële zelfbelasting op, maar niet in een (bestaande) strafcontext. Hij was immers nog niet ‘charged with a criminal offence’ op het moment dat hij werd gevraagd te verklaren. Mij dunkt dat deze lijn duidelijker is dan ’s Hofs benadering in de zaken Weh en Allen.