4.4.1 Verzekeraars en hun gevolmachtigden (verticale vormen van samenwerking)

In de coassurantiemarkt komt veel gewicht toe aan de vraag of een verzekeraar een leidende, dan wel een volgverzekeraar is op een polis. In hoofdstuk 5, onder par. 5.2.1.2 en 5.1.2.3, zal ik uitvoeriger stilstaan bij het onderscheid tussen de positie van leider of volger bij coassurantie. Ik volsta hier met het vermelden dat de leider degene is die als eerste tekent en vaak (maar dat hoeft niet altijd het geval te zijn) het grootste gedeelte van het risico op zich neemt.4 Bovendien legt de leider vaak de basis voor de verzekeringsovereenkomst, en vinden met hem de meest wezenlijke onderhandelingen plaats. De volgverzekeraars hebben daarentegen een veel bescheidener rol omdat zij in de praktijk in de regel deelnemen tegen de tussen de makelaar en de leider bedongen condities.

Gevolmachtigd agenten en verticale vormen van samenwerking

Verzekeraars kunnen zich als gezegd laten vertegenwoordigen door gevolmachtigde agenten. Een gevolmachtigd agent ontvangt krachtens artikel 3:60 lid 1 BW de bevoegdheid om in naam van de verzekeraar rechtshandelingen te verrichten. Zo kan een gevolmachtigd agent verzekeringsovereenkomsten sluiten in naam van de volmacht-verlenende verzekeraar of uitkeringen doen uit hoofde van de verzekeringsovereenkomst. Het optreden als gevolmachtigd agent valt eveneens onder de reikwijdte van de Wft.5 Op grond van artikel 2:92 Wft. dienen gevolmachtigden te beschikken over een vergunning van de AFM.6 Gevolmachtigde agenten van verzekeraars treden op namens verzekeraars en mogen, afhankelijk van hun volmacht, verzekeringen tot een bepaald bedrag accepteren. Het kan ook voorkomen dat een gevolmachtigd agent van meerdere verzekeraars de volmacht krijgt om verzekeringsovereenkomsten te sluiten. Op die manier kan een gevolmachtigd agent zijn capaciteit om risico’s te verzekeren, vergroten. In die situatie kan een gevolmachtigd agent een poolovereenkomst sluiten met de verzekeraars waarin zal zijn bepaald tot welk bedrag en voor welk deel de verzekeraars hem de volmacht geven om risico’s te accepteren. Gevolmachtigde agenten ontvangen dus van één of meer verzekeraars de volmacht om in naam en voor rekening van de volmachtgever verzekeringen af te sluiten. De gevolmachtigde agent is bevoegd om in naam van de volmachtgever rechtshandelingen te verrichten, uit hoofde van artikel 3:60 lid 1 BW. Onder de taken van de gevolmachtigde vallen ook het beheer en de uitvoering van de verzekeringsovereenkomst.7 Op de Nederlandse coassurantiemarkt is, zoals ik laat zien in par. 4.5, een relatief klein deel van de deelnemende verzekeraars vertegenwoordigd door gevolmachtigde agenten.

Verschillende motieven kunnen aan het verlenen van een volmacht ten grondslag liggen. Te denken valt aan distributieoverwegingen. Zo kan een in het buitenland gevestigde verzekeraar zich toegang verschaffen tot de Nederlandse markt door het verlenen van een volmacht.8 Ook vanuit efficiency- en/of kostenoverwegingen kan een verzekeraar voor de bedrijfsvoering essentiële processen geheel of gedeeltelijk onder te brengen bij een gevolmachtigd agent.9 Het gebruik maken van een gevolmachtigd agent voor de distributie van verzekeringen betekent mededingingsrechtelijk dat sprake is van een vorm van verticale samenwerking in de distributieketen. Bij verticale samenwerking gaat het kort gezegd om samenwerking tussen ondernemingen die op een verschillend stadium van de distributieketen werkzaam zijn en die betrekking hebben op de voorwaarden waaronder partijen bepaalde goederen of diensten kopen, verkopen of doorverkopen. In de volgende paragraaf bespreek ik de rol van de makelaar op de Nederlandse coassurantiemarkt.