6.5 Afsluiting

Een evenredige belangenafweging (het ‘wegen en waarderen’ van strafbeïnvloedende omstandigheden) – en daarmee het proportionaliteitsbeginsel – vormt naar mijn mening de kern van het proces van individuele straftoemeting. Zonder kennis van strafdoelen is het immers onmogelijk om zorgvuldig te zijn bij het onderzoek naar strafbeïnvloedende factoren (het ‘weten’) en om de (proportionele) straf die in verband met het nastreven van die strafdoeleinden is opgelegd, te verantwoorden (het ‘weergeven’).

Welke waarden de strafrechter en de inspecteur daadwerkelijk aan bepaalde omstandigheden toekennen en hoe de weging van verschillende strafbeïnvloedende factoren in zijn werk gaat, is doorgaans niet te achterhalen. Dit proces voltrekt zich nog altijd grotendeels in de bovenkamers van de bestraffende instanties. Dit betekent echter niet dat er geen handvatten te geven zijn voor een proportionele strafvorming. In de vakliteratuur zijn namelijk theoretische aanknopingspunten te vinden voor de wijze waarop strafdoelen de straftoemeting vormgeven.

Vandaar dat in dit hoofdstuk eerst is ingegaan op de drie strafdoelen die het strafrecht en het fiscale bestuurlijke boeterecht gemeen lijken te hebben, namelijk de vergelding, de generale preventie en de speciale preventie. Vervolgens is uiteengezet hoe deze strafdoelen richting kunnen geven aan individuele straftoemeting: eerst wordt de bovengrens voor de straf vastgesteld in verband het hetgeen maximaal vergolden mag worden en daarna kan binnen de aldus gegeven sanctieruimte de straf nader worden bepaald door toepassing van de preventiedoelen. Dit model voor individuele straftoemeting lijkt mij ook voor het fiscale boeterecht een belangrijk gegeven. Daarom is bij de behandeling van de verschillende strafbeïnvloedende omstandigheden van dit model uitgegaan.

Voor een nadere beschouwing van de verschillen tussen de strafrechtelijke en fiscaalrechtelijke typering van deze omstandigheden – en de bijbehorende aanbevelingen – wordt verwezen naar hoofdstuk 8, onderdeel 8.3.