5.8.1 Verklaring en vordering

308. Art. 2:403 lid 1 aanhef en sub f BW bepaalt dat een tot een groep behorende rechtspersoon de jaarrekening niet overeenkomstig de voorschriften van titel 2.9 BW behoeft in te richten mits de moedermaatschappij schriftelijk heeft verklaard zich hoofdelijk aansprakelijk te stellen voor de uit rechtshandelingen van de dochtermaatschappij voortvloeiende schulden. De moedermaatschappij is bijvoorbeeld hoofdelijk aansprakelijk voor schulden die voorvloeien uit overeenkomst, maar niet voor schulden die voortvloeien uit onrechtmatige daad.1 De verklaring is één van de voorwaarden voor de vrijstelling van de dochter van het inrichten en publiceren van een eigen jaarrekening.2 De verklaring van de moedermaatschappij is een ongerichte eenzijdige rechtshandeling op grond waarvan rechtstreeks aansprakelijkheid van de moedermaatschappij ontstaat.3

Is de moedermaatschappij op grond van de 403-verklaring aansprakelijk voor een uit een rechtshandeling van de dochtermaatschappij voortvloeiende schuld, dan heeft de schuldeiser van de dochtermaatschappij een zogenaamde 403-vordering jegens moedermaatschappij. Is aan de vordering jegens de dochtermaatschappij een voorrecht verbonden, dan verkrijgt de schuldeiser niet een 403-vordering jegens de moedermaatschappij waaraan eenzelfde voorrecht is verbonden.4 Uit het rechtskarakter van de 403-vordering (hoofdelijke aansprakelijkheid) volgt dat de nakoming door de dochtermaatschappij ook de moedermaatschappij bevrijdt tegenover de schuldeiser, en omgekeerd (art. 6:7 lid 2 BW). De moedermaatschappij kan op grond van art. 2:404 BW de aansprakelijkheidsstelling intrekken. De vordering jegens de moedermaatschappij komt daardoor te vervallen. De schuldeiser voor wiens vordering nog aansprakelijkheid loopt, kan tegen het voornemen tot beëindiging verzet doen bij de rechtbank.5