Rb. 's-Gravenhage, 28-04-2000, nr. AWB99/10563, nr. 99/4919

In de hoofdzaak dient te worden beoordeeld of de

ongegrondverklaring van het bezwaar, gericht tegen het niet toelaten als vluchteling c.q. het niet verlenen van een vergunning tot verblijf, in rechte stand kan houden. Daartoe moet worden bezien of dit besluit, gelet op de feiten

en omstandigheden ten tijde van het nemen van dit besluit, de toetsing aan geschreven en ongeschreven rechtsregels kan doorstaan.

Wettelijk kader

Ingevolge artikel 15, eerste lid, Vw kan een vluchteling een verzoek om toelating doen en is van vluchtelingschap sprake in geval de betrokkene afkomstig is uit een land waar hij gegronde redenen heeft te vrezen voor vervolging

wegens zijn godsdienstige of politieke overtuiging, zijn nationaliteit, dan wel wegens het behoren tot een bepaald ras of tot een bepaalde sociale groep.

Ingevolge artikel 11, vijfde lid, Vw kan het verlenen van een vergunning tot verblijf aan een vreemdeling worden geweigerd op gronden aan het algemeen belang ontleend.

Verweerder voert bij toepassing van dit artikellid het beleid dat vreemdelingen niet voor toelating in aanmerking komen, tenzij met hun aanwezigheid een wezenlijk Nederlands belang is gediend, dan wel klemmende redenen van

humanitaire aard of verplichtingen voortvloeiend uit internationale overeenkomsten tot toelating nopen.

Dit beleid voorziet onder meer in toelating van vreemdelingen ten aanzien van wie verwijdering naar het land van herkomst in strijd is met artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden

Ingevolge artikel 3 EVRM mag niemand worden onderworpen aan foltering of aan onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing.

Gelet op de jurisprudentie van het Europese Hof voor de rechten van de mens dient bij de toetsing van dit artikel voor de bodemrechter als maatstaf te gelden dat er daadwerkelijk concrete gronden zijn om aan te nemen dat de

betreffende vreemdeling het reële risico loopt te worden onderworpen aan een behandeling die is verboden bij genoemde verdragsbepaling.

Ingevolge artikel 3 van het Verdrag tegen Foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing (Anti-Folterverdrag) mag geen enkele Staat die partij is bij dit verdrag een persoon uitzetten of

terugzenden naar of uitleveren aan een andere Staat wanneer er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat hij gevaar loopt te worden onderworpen aan een behandeling die is verboden bij genoemde verdragsbepaling.

De onderbouwing van de aanvragen

Eiser legt aan het beroep ten grondslag dat hij in aanmerking komt voor toelating als vluchteling dan wel voor verlening van een verblijfsvergunning wegens klemmende redenen van humanitaire aard.

Ter ondersteuning van zijn asielverzoek heeft eiser het volgende verklaard.

Eiser is in 1975, in 1977 en in 1983/1984 gearresteerd vanwege zijn lidmaatschap van en activiteiten voor de Baskische vakbond. Hij is

telkens drie dagen vastgehouden, in welke periode hij werd geslagen en mishandeld.

Eiser wordt thans door de Spaanse autoriteiten verdacht van betrokkenheid bij een aanslag, gepleegd door de Baskische afscheidingsbeweging ETA in Pamplona op 15 juni 1980, waarbij een politieagent werd gedood. Volgens eiser is die

verdenking onterecht. Eiser leende slechts zijn auto uit aan een vriend, maar was niet op de hoogte van diens activiteiten.

Toen eiser naar huis kwam, zag hij dat er politie was en is hij naar Frankrijk gegaan, waar hij asiel heeft aangevraagd. Het resultaat van deze procedure heeft hij niet afgewacht omdat hij vreesde te worden vermoord door de Grupos

Antiterroristas de Liberación (GAL). Na ongeveer drie jaar is eiser naar Mexico vertrokken, waar hij eveneens een verzoek om toelating als vluchteling heeft ingediend. Als gevolg hiervan hebben de Spaanse autoriteiten een verzoek om

uitlevering gedaan. Eiser heeft vervolgens 10 maanden in detentie gezeten, maar de Mexicaanse autoriteiten hebben het uitleveringsverzoek niet ingewilligd en eiser toegelaten als vluchteling. In 1994 is eiser vertrokken naar Chili

om daar te gaan werken. In Chili heeft hij geen problemen ondervonden. Vanuit Chili was eiser op weg naar Frankrijk om zich aldaar te vestigen.

Hij kon niet terugkeren naar Mexico, omdat dat land onlangs is begonnen met de uitlevering van Spaanse Basken aan Spanje.

Eiser is op 8 januari 1999 op Schiphol aangehouden in het bezit van een vervalst paspoort en heeft hier te lande asiel aangevraagd. De Spaanse autoriteiten hebben vervolgens om zijn uitlevering gevraagd. Verweerder lijkt voornemens

te zijn dit verzoek in te willigen.

Eiser vreest bij uitlevering aan Spanje slachtoffer te worden van mensenrechtenschendingen. Hij beroept zich op rapporten van onder andere The Lancet en Amnesty International, waaruit volgens hem blijkt dat er een reëel risico

bestaat dat hij na overgave aan de Spaanse autoriteiten in 'incommunicado'-detentie zal worden geplaatst en gedurende die detentie zal worden gemarteld om hem te bewegen tot het afleggen van een bekentenis.

Eiser wijst erop dat de Spaanse wetgeving de autoriteiten de mogelijkheid biedt om personen die worden verdacht van het plegen van een strafbaar feit verband houdend met zijn betrokkenheid bij dan wel lidmaatschap van een gewapende

groepering of als individuele terrorist, vijf dagen zonder rechterlijke tussenkomst vast te houden in een regime waarin het hem niet toegestaan is om contact op te nemen met familie of vrienden en waarin hij slechts toegang heeft

tot een officieel aangewezen advocaat, die onderworpen is aan beperkingen.

De bestreden beschikking en de standpunten van partijen

Verweerder heeft aan de bestreden beschikking, voor zover van belang, ten grondslag gelegd dat de bescherming van het Verdrag niet kan worden ingeroepen tegen een normale strafvervolging wegens verdenking van het plegen van een

commuun delict. Dit leidt slechts uitzondering indien een dreigende bestraffing onevenredig zwaar zal zijn of dat sprake zal zijn van discriminatoire vervolging. Hiervan is op geen enkele wijze gebleken. Ten overvloede wordt

opgemerkt dat Spanje een democratische rechtsstaat is met een onafhankelijke rechtspraak.

Er bestaat geen aanleiding om te veronderstellen dat eiser persoonlijk een reëel risico loopt op een behandeling die strijdig is met artikel 3 EVRM dan wel artikel 3 Anti-Folterverdrag. De enkele mogelijkheid van bestraffing wegens

een feit waarvan eiser wordt beschuldigd, houdt op zichzelf niet reeds een onmenselijke of vernederende behandeling of straf in.

Er zijn geen aanwijzingen dat aan eiser op voorhand een met waarborgen omklede rechtsgang zal worden onthouden, omdat in Spanje sprake is van een onafhankelijke rechterlijke macht.

Voor het overige zijn in bezwaar geen nieuwe feiten en

omstandigheden aangevoerd.

Er is afgezien van het horen van eiser op grond van artikel 32, tweede lid, Vw.

Eiser heeft aangevoerd dat de bestreden beslissing een deugdelijke motivering ontbeert, nu daarin met geen woord wordt ingegaan op de uitvoerige onderbouwing van de in bezwaar geponeerde stellingen omtrent het risico van

marteling.

Eiser heeft in beroep herhaald dat hij bij gedwongen terugkeer naar Spanje zal worden gearresteerd en gemarteld gedurende de dagen dat hij 'incommunicado' zal worden gehouden.

Eiser heeft zich in dit verband in het bijzonder beroepen op een rapport van Amnesty International van 24 juni 1999, waaruit volgens eiser blijkt dat het in het verleden met name in geval van vermeende ETA-aanhangers in een groot

aantal gevallen is gekomen tot marteling.

Eiser meent dat het risico van marteling is toegenomen nu het bestand tussen de ETA en de Spaanse regering is opgezegd.

Verweerder heeft gemotiveerd verweer gevoerd zoals weergegeven in het zich bij de stukken bevindende verweerschrift en ter zitting zijn eerder ingenomen standpunt gehandhaafd.

Beoordeling van het beroep

Ten aanzien van het beroep, voor zover het is gericht tegen de ongegrondverklaring van het bezwaar tegen de niet-inwilliging van de aanvraag om toelating als vluchteling, overweegt de rechtbank het volgende.

Naar het oordeel van de rechtbank had het, gelet op de aard van de beoordeling die in deze zaak aan de orde is, de grote belangen die over en weer op het spel staan en de ter

adstructie van het verzoek om voorlopige voorziening en het beroep overgelegde documentatie, in de rede gelegen om (de gemachtigde van) eiser op een hoorzitting in de gelegenheid te stellen om het bezwaarschrift nader toe te lichten

en daarover met verweerder in debat te treden.

Voorts is de bestreden beschikking niet behoorlijk gemotiveerd. De beschikking geeft immers geenszins blijk van een afweging waarin de door eiser ingeroepen informatie - die zorgwekkend is - op een kenbare wijze is betrokken.

Bij deze stand van zaken kan niet gezegd worden dat de bestreden beschikking met de vereiste zorgvuldigheid is voorbereid en genomen. Het beroep is derhalve reeds hierom gegrond en de bestreden beschikking dient te worden

vernietigd.

In dit geval ziet de rechtbank echter aanleiding om met toepassing van artikel 8:72, derde lid, Awb de rechtsgevolgen van de vernietigde beschikking in stand te laten. Hiertoe wordt als volgt overwogen.

Voor de omstandigheid dat de hiervoor bedoelde hoorzitting, al dan niet door de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACV), achterwege is gebleven, is voldoende herstel geboden in de vorm van de mondelinge behandeling van de

zaak ter zitting.

In de onderhavige zaak gaat het wat betreft het te verrichten onderzoek immers niet zozeer om de vaststelling van specifiek aan eiser gerelateerde feiten en omstandigheden -in dat opzicht is de zaak wel duidelijk- maar om de

waardering van de algemene situatie in Spanje op het punt van de bejegening van personen die door de Spaanse autoriteiten met de ETA worden gelieerd aan de hand van een veelheid van algemene gegevens.

De primaire functie van het gehoor is in een zaak als de onderhavige dan ook niet het scheppen van een gelegenheid tot het stellen van nadere vragen aan de vreemdeling, maar het scheppen van de gelegenheid voor een uitwisseling van

standpunten tussen de betrokken juristen.

Daarmee is de rechtbank toe aan beantwoording van de vraag of verweerder op goede gronden tot het oordeel is gekomen dat eiser bij terugkeer naar Spanje geen gegronde redenen heeft te vrezen voor vervolging in de zin van het

Vluchtelingenverdrag dan wel voor een behandeling die strijdig is met artikel 3 EVRM dan wel artikel 3 Anti-Folterverdrag. Gegeven hetgeen hiervoor over de stand van de procedure is overwogen, komt het daarbij aan op de beoordeling

of sprake is van een reëel risico dat eiser in Spanje onmenselijk of vernederend zal worden behandeld. Anders dan verweerder meent is in

evenbedoeld geval immers niet alleen sprake van een dreigende schending van artikel 3 EVRM en artikel 3 Anti-Folterverdrag, doch ook van discriminatoire vervolging dan wel bovenmatige bestraffing, nu aannemelijk is dat die

bejegening in dat geval in verband zal staan met eisers achtergrond als ETA-activist.

Door de Spaanse autoriteiten is op 26 januari 1999 verzocht om uitlevering van eiser. Bij uitspraak van 24 augustus 1999 heeft de rechtbank te Haarlem de uitlevering aan Spanje toelaatbaar verklaard.

Het door eiser ingestelde beroep tegen deze uitspraak is door de Hoge Raad bij arrest van 21 maart 2000 verworpen. Gelet hierop kan bij de beoordeling als vaststaand worden aangenomen dat eiser in Spanje in handen zal komen van de

autoriteiten en dat hij strafrechtelijk zal worden vervolgd wegens (vermeende) betrokkenheid bij de aanslag op een politieagent te Pamplona in juni 1980. Voorts neemt de rechtbank op basis van de haar ter beschikking staande

gegevens omtrent de toepassing van incommunicado-detentie aan dat eiser een reële kans loopt om onmiddellijk bij aankomst in Spanje voor een periode van 3 tot 5 dagen aan die maatregel te worden onderworpen.

Verweerders gemachtigde heeft ter zitting betoogd dat de kans hierop klein is te noemen nu deze vorm van detentie voornamelijk ten doel heeft om het contact van de verdachte met de buitenwereld te verbreken en eiser gedurende zijn

detentieperiode van ruim één jaar in Nederland niet belemmerd is om contacten te onderhouden met zijn advocaten en de media, zodat er geen reden meer is om hem incommunicado te houden.

De rechtbank volgt verweerder in deze inschatting niet. De rechtbank wijst erop dat de Minister van Buitenlandse zaken blijkens het in deze zaak uitgebrachte individuele ambtsbericht d.d. 24 maart 2000 uitdrukkelijk de mogelijkheid

openhoudt dat eiser na terugkeer naar Spanje incommunicado zal worden gehouden en ziet tegen die achtergrond geen reden om te twijfelen aan de verklaringen van de heer Arzuaga ter zitting, inhoudende dat het in Spanje meer regel is

dan uitzondering om verdachten van ETA-betrokkenheid in incommunicado-detentie te plaatsen.

De kern van de zaak is daarmee gelegen in de vraag of eiser zich terecht op het standpunt stelt dat verdachten die in incommunicado-detentie worden gehouden, ook het reële risico lopen te worden mishandeld en/of gemarteld door

Bij de beantwoording van deze vraag heeft de rechtbank in het bijzonder gebruik gemaakt van de volgende openbare bronnen:

Uit de genoemde informatie leidt de rechtbank het volgende af.

Voorts heeft de rechtbank de heer Arzuaga gehoord ter zitting.

Zakelijk weergegeven heeft deze het volgende verklaard.

Hij staat als praktiserend advocaat in Spanje ETA-sympathisanten bij en is uit dien hoofde op de hoogte van de wijze waarop met deze personen wordt omgegaan. De door de ETA in september 1998 afgekondigde wapenstilstand heeft geduurd

tot eind november 1999.

In de periode waarin de wapenstilstand van kracht was, hebben hem geen of nauwelijks berichten bereikt over marteling van (vermeende) ETA-leden. In de periode daarna is de toestand in de gevangenissen weer verslechterd en worden

gevangenen weer mishandeld zoals dat voorheen gebeurde.

De rechtbank komt op grond van het hiervoor geschetste beeld tot de bevinding dat de situatie in Spanje in de eerste helft van de jaren '90 zorgelijk genoemd kan worden en dat bij die stand van zaken de door artikel 3 EVRM en

artikel 3 Anti-Folterverdrag aangelegde drempel van waarschijnlijkheid van de bij die bepalingen verboden bejegening, zo al niet overschreden dan toch in ieder geval benaderd was.

Tezelfdertijd moet echter worden geconstateerd dat in dat beeld medio negentiger jaren een omslag is gekomen. Het aantal gevallen van mishandeling of erger dat is gerapporteerd, is geringer geworden. De Spaanse autoriteiten hebben

zich de laatste jaren niet alleen laten aanspreken op hun verantwoordelijkheden onder de toepasselijke verdragen en hebben niet alleen opengestaan voor

kritiek en suggesties voor verbetering, maar hebben een aantal aanbevelingen ook vertaald in praktische maatregelen, waarbij gedacht kan worden aan de vervolging van daders van mishandeling c.q. marteling van verdachten. Daarbij

valt echter ook op dat op het punt dat door mensenrechtenorganisaties essentieel wordt genoemd, beëindiging van de mogelijkheid om verdachten in incommunicado-detentie te houden, niet blijkt van concrete verbetering, ofschoon daarop

ook vanuit de Spaanse rechterlijke macht is aangedrongen.

Uit de opmerkingen van de heer Arzuaga ter zitting blijkt dat van marteling van ETA-sympathisanten de afgelopen jaren (hoegenaamd) geen sprake is geweest. De vier door Amnesty International in het jaarboek 1999 genoemde

gevallen zijn waarschijnlijk gevallen die zich vóór de door de ETA afgekondigde wapenstilstand hebben voorgedaan. Hoewel het uit een oogpunt van voorzichtigheid verleidelijk is om de verbetering op dit vlak geheel toe te schrijven

aan een attitudewijziging als direct gevolg van de afgekondigde wapenstilstand, zou die verbetering ook een uiting kunnen zijn van een meer algemene attitudewijziging die onder druk van meergenoemde internationale kritiek gestalte

heeft gekregen en als zodanig trekken van onomkeerbaarheid heeft.

De rechtbank acht niet onaannemelijk dat het optreden van de Spaanse autoriteiten jegens de ETA zich sedert de beëindiging van de genoemde wapenstilstand heeft verhard, en dat dit onder meer tot uiting zou kunnen komen in de

wijze waarop met ETA-arrestanten wordt omgegaan.

De rechtbank realiseert zich dat de periode sedert de beëindiging van de wapenstilstand kort is, zodat het moeilijk is om eventuele gevolgen daarvan voor de attitude van de Spaanse autoriteiten jegens (vermeende) ETA-leden goed in

te schatten. Niettemin is de rechtbank van oordeel dat ook de voorzichtigheid die bij de inschatting van dit soort zaken geboden is, niet noopt tot de conclusie dat rekening moet worden gehouden met een terugval naar de praktijk van

de eerste helft van de jaren '90. De beantwoording van de vraag of de onduidelijkheid die deze situatie oplevert met betrekking tot het risico dat eiser bij uitlevering loopt, aanleiding zou moeten zijn voor het bedingen van

garanties terzake, hoort in deze procedure niet thuis.

De rechtbank komt op grond van al het vorenstaande tot de volgende slotsom.

Niet uit te sluiten valt dat marteling van personen met een (vermeende) ETA-achtergrond in Spanje in incidentele gevallen nog voorkomt. Het is echter niet zó waarschijnlijk dat het daartoe in het onderhavige geval zal komen dat aan

de onder 2.5 en 2.6 genoemde maatstaven is voldaan. Dat geldt ook ten aanzien van personen die in incommunicado-detentie worden gehouden. De rechtbank acht, kortom, niet aannemelijk geworden dat eiser het reële risico loopt op een

behandeling die strijdig is met artikel 3 EVRM en/of artikel 3 Anti-Folterverdrag.

Gelet op hetgeen onder 2.16 is overwogen betekent dit dat de door eiser gestelde vrees voor vervolging in vluchtelingenrechtelijke zin evenmin gegrond is.

Ook overigens is niet gebleken van gronden die tot eisers toelating moeten leiden.

Ten aanzien van de voorlopige voorziening

Gegeven de beslissing in de hoofdzaak is er geen grond meer voor het treffen van de verzochte voorlopige voorziening, zodat het verzoek zal worden afgewezen.

Ten aanzien van de voorlopige voorziening en het beroep

In dit geval ziet de rechtbank aanleiding verweerder met toepassing van artikel 8:75, eerste lid, Awb te veroordelen in de door eiser gemaakte proceskosten, zulks met inachtneming van het Besluit proceskosten bestuursrecht. De

kosten zijn op voet van het bepaalde in het bovengenoemde Besluit vastgesteld op f 1.420,-- (1 punt voor het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting, wegingsfactor 1). Aangezien ten behoeve van eiser een

toevoeging is verleend krachtens de Wet op de rechtsbijstand, dient ingevolge het tweede lid van artikel 8:75 Awb de betaling van dit bedrag te geschieden aan de griffier.

Uit de gegrondverklaring volgt tevens dat verweerder het betaalde griffierecht ad tweemaal f 50,- dient te vergoeden.